فینال لیگ قهرمانان اروپا؛ قهرمانان پاریسی پشت دیوار نفوذ‌ ناپذیر آرسنال

فینال لیگ قهرمانان اروپا شنبه شب در حالی در ورزشگاه پوشکاش آره‌نا بوداپست برگزار می‌شود که دو تا از بهترین تیم‌های این فصل اروپا روبروی هم می‌ایستند: آرسنال و پاری‌سن‌ژرمن.

قهرمانان انگلیس و فرانسه نام‌های بزرگ زیادی در ترکیبشان دارند اما احتمالا کمتر کسی شک دارد که بزرگ‌ترین ستاره‌های این تیم روی نیمکت نشسته‌اند.

پاری‌سن‌ژرمن به لطف مالکان قطری سال‌ها هزینه‌های هنگفتی صرف خریدن بزرگ‌ترین ستاره‌های فوتبال کرد، اما به رغم قدرتنمایی این تیم در لیگ داخلی، قهرمانی در اروپا تا قبل از آمدن لوئیس انریکه، آرزویی دست‌نیافتنی بود.

این لوئیس انریکه بود که ستاره‌هایی که مانع از «تیم شدن» پاریس بودند، مرخص کرد و فصل گذشته این تیم را برای نخستین بار قهرمان معتبرترین رقابت‌های اروپایی کرد و آن هم با پیروزی پنج بر صفر مقابل اینتر میلان.

در سوی دیگر میکل آرتتا قرار دارد که توانسته تیمش را پس از دو دهه قهرمان انگلیس کند. آرسنالی که به نظر می‌رسید مانند منچستر یونایتد پسا الکس فرگوسن، در حسرت گذشته پر افتخار مانده است، سرانجام پس از سال‌ها توانست عملکردی مشابه دوران آرسن ونگر داشته باشد.

آرسنال گرچه با این سرمربی فرانسوی دورانی طلایی داشت و حتی یک فصل بدون باخت قهرمان انگلیس شد (رکوردی که قبل و بعد از آن تکرار نشده است)، اما حتی ونگر بزرگ هم نتوانست این تیم را قهرمان لیگ قهرمانان کند و حالا کاپیتان سابق آرسنال در یک قدمی بزرگ‌ترین افتخار تاریخ باشگاه است.

این مطلب نگاهی دارد به فینالی که بین یکی از قوی‌ترین خط حمله‌های حال حاضر فوتبال اروپا و یکی از نفوذناپذیرترین خطوط دفاعی فوتبال جهان برگزار می‌شود.

از ورزشگاه میزبان چه می‌دانیم؟

این نخستین باری خواهد بود که ورزشگاه پوشکاش آره‌نا میزبان فینال لیگ قهرمانان اروپا است

ورزشگاه ۶۷ هزار نفری پوشکاش آره‌نا که در شرق بوداپست قرار دارد، ورزشگاه خانگی تیم ملی فوتبال مجارستان است.

این ورزشگاه را به نام فرانس پوشکاش، کاپیتان افسانه‌ای این کشور نام‌گذاری کرده‌اند؛ کسی که فیفا جایزه بهترین گل سال خود را نیز به او اختصاص داده است.

یوفا، ورزشگاه‌های میزبان فینال‌های بزرگ اروپایی را انتخاب می‌کند و فدراسیون‌های فوتبال و ورزشگاه‌ها می‌توانند برای به دست آوردن فرصت میزبانی، پیشنهادهای خود را ارائه دهند.

ورزشگاه پوشکاش آره‌نا پیش از این نیز از بازی‌های لیگ قهرمانان اروپا و همچنین فینال لیگ اروپا در سال ۲۰۲۳ میزبانی کرده است.

آمارها چه می‌گویند؟

حضور آرسنال در فینال لیگ قهرمانان اروپا بیش از آنکه حاصل عملکردی تهاجمی و نمایشی چشمگیر باشد، بر پایه کنترل بازی شکل گرفته است و آمارها نیز همین واقعیت را نشان می‌دهند: یکی از خطوط حمله قدرتمند اروپا که حمایت قوی‌ترین خط دفاعی این مسابقات را پشت سر دارد.

۲۹ گل زده، آرسنال را در میان بهترین گلزنان مسابقات قرار می‌دهد اما دریافت تنها شش گل (بهترین آمار دفاعی تورنمنت) ویژگی اصلی این تیم است.

این آمار نشان‌دهنده تیمی است که فشار حریف را مهار می‌کند، در زمان نیاز به حریف فشار می‌آورد و به‌ندرت کنترل بازی را از دست می‌دهد. آرسنال در حالی به فینال رسید که در نه بازی دروازه‌اش را بسته نگه داشت (بیشتر از هر تیم دیگری).

با وجود شهرت آرسنال در لیگ برتر انگلیس در مورد استفاده کارآمد از ضربات ایستگاهی، بازیکنان میکل آرتتا در این فصل از لیگ قهرمانان اروپا تنها پنج گل از روی ضربات ایستگاهی زده‌اند.

این تغییر رویکرد نشان می‌دهد که توپچی‌ها چقدر انعطاف‌پذیر شده‌اند و چطور برنامه‌های هجومی خود را با ریتم فوتبال قاره‌ای سازگار می‌کنند. آرسنال در زمان مالکیت توپ، هویت هجومی آشکاری دارد؛ گل‌های این تیم در بخش‌های مختلف بازی تقسیم شده و بخش عمده آن‌ها از جریان عادی بازی به دست آمده است.

نکته مهم دیگر، کسب ۱۱ پیروزی است که از توانایی آن‌ها در کنترل لحظات کلیدی در طول این فصل حکایت دارد و آن‌ها همچنان تنها تیم بدون شکست این رقابت‌ها هستند.

این که آرسنال در فینال ۳۰ مه (۹ خرداد) در تلاش برای اولین قهرمانی در معتبرترین رقابت باشگاهی دنیا به همین برنامه متکی می‌ماند یا در برابر پاری‌سن‌ژرمن روش خود را تغییر می‌دهد، پرسش کلیدی است که آرتتا باید به آن بیندیشد.

آرتتا: رژه قهرمانی با دو جام

آرسنال پس از ۲۲ سال با هدایت میکل آرتتا توانست قهرمان لیگ برتر انگلیس شود و حالا این مربی اسپانیایی می‌گوید که قصد دارد «رژه قهرمانی را با دو جام برگزار کند.»

باشگاه اعلام کرده است که رژه قهرمانی یک روز پس از فینال (یکشنبه ۱۱ خرداد/۳۱ مه) برگزار می‌شود و اگر این جشن با دو جام برگزار شود، این بدان معناست که آرتتا تیمش را «بهترین آرسنال تاریخ» کرده است.

پس از شش سال و نیم ساختن تیم زیر نظر این سرمربی اسپانیایی، آرسنال اکنون فرصت دارد تا با کسب نخستین قهرمانی تاریخ خود در لیگ قهرمانان اروپا، این فصل را به شکلی تاریخی تمام کند.

با این حال آرتتا اعتقاد دارد که قهرمانی در لیگ برتر فشار روی تیمش را پیش از فینال بوداپست کاهش داده است: «وقتی می‌بینید افراد زیادی برای مدت‌ها منتظر رخ دادن چیزی هستند و تو واقعا به آن دست پیدا می‌کنی، تمام کارهایی که انجام داده‌ایم ارزشش را پیدا می‌کند و اکنون باید آن انرژی را حفظ کنیم.»

«ما در طول فصل مصدومیت‌های زیادی برای بازیکنان بزرگمان داشتیم. باید راه‌هایی برای پیروزی در بازی‌های زیادی پیدا می‌کردیم و با تیمی که در اختیار داشتیم به این موفقیت می‌رسیدیم. اکنون باید نشان دهیم که بلندپروازی، کیفیت و ثبات لازم را برای انجام این کار داریم. این قدم بعدی ما خواهد بود.»

و البته نباید فراموش کرد که این نه تنها ماجرای یک فصل تلاش و عملکرد درخشان بلکه نقطه اوج یک پروژه شش‌ساله است که با دقت طراحی و اجرا شد.

آرتتا در ژوئن ۲۰۲۰ گفت: «به این فرآیند اعتماد کنید» و گذر زمان نشان داد که حق کاملا با او بود. او و آندره‌آ برتا، مدیر ورزشی باشگاه، برای عملکرد درخشان این فصل، به شایستگی تحسین خواهند شد ولی در واقع، این موفقیت در طول چندین سال شکل گرفته است.

لوئیس انریکه؛ مردی که تیمش را از خاکستر دوران فوق‌ستاره‌ها ساخت

سرمربی اسپانیایی پاری‌سن‌ژرمن، مغز متفکر این تیم است؛ تیمی که از خاکستر دوران فوق‌ستاره‌ها برخاست. در آن دوران، لیونل مسی، کیلیان امباپه و نیمار محورهای اصلی یک مجموعه ناکارآمد و مغرور بودند که هرگز به یک تیم منسجم شباهت نداشت.

لوئیس انریکه که در سال ۲۰۱۵ نیز با بارسلونا قهرمان لیگ قهرمانان اروپا شده است، به بازیکنانش دستور داد که غرور خود را پشت در بگذارند و هرکسی هم که حاضر به انجام این کار نشد، از همان در بیرون انداخته شد.

اکنون به جای آن‌ها، ترکیب کاملی از مهارت‌های فردی درخشان در کنار اخلاق کاری بی‌امان و استحکام دفاعی شکل گرفته است که آن‌ها را به مانعی سخت برای آرسنال تبدیل می‌کند.

رهبر این تیم مارکینیوش است. این مدافع میانی برزیلی در سال ۲۰۱۳ از رم راهی پاریس شد و از موج پاک‌سازی نام‌های بزرگ توسط لوئیس انریکه جان سالم به در برد. درست است که دیسپلین نخستین اولویت انریکه به شمار می‌رود اما این سرمربی آن‌قدر باهوش است که یک حرفه‌ای تمام‌عیار و مدافعی در کلاس جهانی را در نخستین نگاه بشناسد.

از تاکتیک‌ تیم‌ها چه می‌دانیم؟

عمیر عرفان (کارشناس فوتبال بی‌بی‌سی):

دیدار فینال، تکرار بازی نیمه‌نهایی فصل قبل است که پاری‌سن‌ژرمن در مجموع دو بازی رفت‌وبرگشت سه بر یک پیروز شد.

میکل آرتتا در بازی رفت فصل گذشته، به طور غیرمستقیم اعتراف کرد که در آرایش سیستم پرس خود اشتباه کرده است. در ۲۰ دقیقه نخست آن دیدار، چرخش‌های تاکتیکی پاری‌سن‌ژرمن آرایش ۴-۴-۲ آرسنال را آسیب‌پذیر کرد.

عثمان دمبله با عقب‌نشینی به خط میانی و در کنار سه هافبک دیگر، به پاریس کمک کرد تا در مرکز زمین برتری عددی نسبت به آرسنال ایجاد کند. در همین بازه زمانی بود که پاری‌سن‌ژرمن گل نخست را در ورزشگاه امارات زد و برتری لازم را برای دفاع از آن به دست آورد.

آرتتا با آگاهی از آزادی حرکتی که لوئیس انریکه به دمبله می‌دهد پا به فینال خواهد گذاشت و احتمالا به عنوان یک راهکار موقت، همان تغییر دفاعی کارآمد فصل گذشته را انتخاب کند: آرایش ۴-۲-۳-۱ با عقب‌تر بازی کردن اودگارد برای حمایت از خط میانی.

با وجود اینکه آرسنال در این فصل بیشتر به حملات سریع روی آورده است اما آن‌ها بیشترین موفقیت خود را در تسلط بر توپ در فضاهای جلویی زمین به دست آورده‌اند. اتلتیکو مادرید در بخش‌های زیادی از دیدار نیمه‌نهایی خود در برابر مردان آرتتا عقب نشست، ولی بهترین عملکرد این تیم در بازی وقتی بود که آرسنال را از همان ابتدا و در خط جلو تحت پرس شدید قرار داد.

به همین ترتیب، پاری‌سن‌ژرمن نیز تلاش خواهد کرد تا با پرس از جلو و احتمالا به صورت یارگیری مستقیم، تسلط آرسنال بر مالکیت توپ را مختل کند.

فشار بی‌امان بازیکنانی مانند عثمان دمبله، خویچا کواراتسخلیا و دزیره دوئه در خط حمله، آرسنال را به از دست دادن سریع توپ وادار می‌کند تا یا برای خود موقعیت‌های بزرگ بسازند، یا آن‌ها را به فرستادن توپ‌های بلند مجبور کنند تا مدافعانی چون مارکینیوش و ویلیان پاچو در نبردهای هوایی پیروز شوند.

در غیاب میکل مرینو که در نبردهای هوایی تسلط دارد و با بازگشت کای هاورتز به اوج، اگر قرار باشد ویکتور یوکرش با مدافعان پاریسی بجنگد، حفظ و کنترل توپ ممکن است کار سخت‌تری برای آرسنال باشد.

پاری‌سن‌ژرمن در بازی نیمه‌نهایی برابر بایرن مونیخ اغلب به شیوه یارگیری مستقیم دفاع کرد. اگر این اتفاق در برابر آرسنال نیز رخ دهد، «توپچی‌ها» ممکن است با حرکات هجومی خود مدافعان میانی حریف را به عقب بکشند و سپس برای بازیکنان سرعتی خود در فضاهای پشت مدافعان فرصت‌سازی کنند.

از سوی دیگر، اگر آرسنال بتواند همانند فصل گذشته بر توپ و زمین مسلط شود، پاری‌سن‌ژرمن ممکن است برای دفاع در زمین خودی عقب بنشیند.

در آن بازی‌ها، جان‌لوئیجی دوناروما درون دروازه بود و درخشش او چندین بار پاریس را نجات داد. اما با حضور ماتوی سافونوف در دروازه، دفاع در عمق زمین گزینه‌ای پرخطرتر برای این تیم خواهد بود.