چرا آمریکایی‌ها با ساخت مراکز داده مخالف‌اند؟

یک سال پیش، یکی از سناتورهای باسابقه آمریکا چندان درباره مراکز داده (دیتا سنتر) فکر نمی‌کرد.

اما حالا، به گفته یکی از مشاورانش، دائما با اعضای دفترش درباره تاثیر این مراکز جلسه برگزار می‌کند و روی تدوین طرحی قانونی کار می‌کند که هدفش مهار گسترش سریع چنین مراکزی در سراسر آمریکا است.

یکی از مشاوران ارشد سیاست‌گذاری این سناتور دموکرات به بی‌بی‌سی گفت: «گاهی همین‌طور است؛ موضوعی ابتدا آرام و آهسته شروع می‌شود و بعد ناگهان شتاب می‌گیرد.» او به شرط ناشناس ماندن صحبت کرد، چون اجازه ندارد با رسانه‌ها در این زمینه حرف بزند.

چرخش ۱۸۰ درجه‌ای توجه این سناتور تقریبا به‌طور کامل نتیجه موج فزاینده مخالفت‌های عمومی بود؛ موجی که سیاستمداران را در سراسر آمریکا وادار کرده برای عقب نماندن از آن دست‌به‌کار شوند.

افکار عمومی به‌تدریج علیه گسترش مراکز داده موضع گرفته است؛ ساختمان‌های عظیم و انبارمانندی که توان پردازشی مورد نیاز برای فعالیت‌های اینترنتی را در خود جای می‌دهند.

مراکز داده با ردیف‌های متعدد تراشه‌های رایانه‌ای، که گاهی ارتفاع تجهیزات آن‌ها به بیش از دو متر می‌رسد، دیگر فقط زیرساخت اینترنت نیستند. آن‌ها اکنون به نمود فیزیکی رشد سریع و انفجاری فناوری هوش مصنوعی و نگرانی‌های مختلفی تبدیل شده‌اند که مردم با آن مرتبط می‌دانند.

آنجلیتا سوریانو، ساکن ایندیانا، به بی‌بی‌سی گفت: «نمی‌خواهم موش آزمایشگاهی این ماجرا باشم.»

درست روبه‌روی خانه او، آمازون در حال ساخت یک مرکز داده جدید است. پس از تکمیل، این مجموعه متشکل از ۲۶ ساختمان بیش از ۲ کیلومتر مربع از محله محل زندگی او را در بر خواهد گرفت و ۷۸۲ ژنراتور دیزلی در آن به‌ کار گرفته خواهد شد.

برخی مراکز داده حتی بزرگ‌ترند.

در اوهایو، قرار است در پروژه‌ای مشترک میان اوپن‌ای‌آی، انویدیا، اس‌بی انرژی و وزارت انرژی آمریکا مجموعه‌ای از مراکز داده ساخته شود که حدود شش مایل مربع، نزدیک به ۱۵/۵ کیلومتر مربع، وسعت خواهد داشت؛ تقریبا به اندازه بسیاری از شهرک‌های آمریکا.

در حال حاضر حدود ۳ هزار مرکز داده در آمریکا فعال است و بر اساس گزارش مرکز پژوهشی پیو، این تعداد ممکن است طی چند سال آینده دو برابر شود.

ساخت مراکز داده عمدتا بر اساس مقررات و مجوزهای محلی انجام می‌شود. بنابراین قانون‌گذاران فدرال مانند سناتورهای آمریکا نقش محدودی در این روند دارند.

اما مخالفت با آن‌ها در آمریکا آن‌قدر سریع و شدید افزایش یافته که حالا سیاستمداران در همه سطوح تقریبا ناچارند موضعی مشخص اتخاذ کنند.

کلویی آتیو، مشاور سیاست‌گذاری هوش مصنوعی، گفت: «این فقط مسئله‌ای مربوط به جناح چپ نیست. در میان محافظه‌کاران هم مخالفت بسیار زیادی با مراکز داده وجود دارد. در هر دو حزب، هر کسی که موضع روشنی بیان کند و به آن پایبند بماند، می‌تواند از نظر سیاسی از آن بهره ببرد.»

مشاور سناتور آمریکایی که روی قانون‌گذاری مراکز داده کار می‌کند هم ارزیابی مشابهی داشت.

او گفت: «اینجا نیاز مشخصی به سیاست‌گذاری وجود دارد و ما می‌خواهیم این خلا را پر کنیم. مخالفت بزرگی در سراسر کشور شکل گرفته است، مردم آثار مراکز داده را می‌بینند و از آن خوششان نمی‌آید.»

همین موضوع بسیاری از سیاستمداران کنگره، حتی جمهوری‌خواهان، را مستقیما در برابر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، قرار داده است؛ کسی که از رشد بدون محدودیت فناوری هوش مصنوعی حمایت کرده است.

دونالد ترامپ مخالفت با مراکز داده را «توطئه‌ای بیمارگونه» توصیف کرده و گفته است مردم و شهرهایی که می‌کوشند مانع ساخت آن‌ها شوند «عقب‌مانده و فقیر» هستند.

این موضع ترامپ برای سیاستمداران دموکراتی که می‌خواهند در انتخابات میان‌دوره‌ای آرای شهروندان ناراضی یا مردد را جلب کنند، به فرصتی سیاسی تبدیل شده است.

بی‌بی‌سی با ساکنانی از ایندیانا، آریزونا، میشیگان، پنسیلوانیا و اورگن صحبت کرده است که همگی در سطح محلی علیه توسعه مراکز داده فعالیت می‌کنند.

آن‌ها نگرانی‌های مختلفی درباره این ساختمان‌ها مطرح کردند، از جمله اندازه آن‌ها، سروصدای ساخت‌وساز و فعالیت روزانه، اثر بر منابع هوا، آب و انرژی و همچنین سرعتی که به نظر می‌رسد مقام‌های محلی با آن پروژه‌ها را تصویب می‌کنند.

بر اساس پژوهش مؤسسه «دیتا سنتر واچ»، در چند ماه نخست سال جاری شمار گروه‌های محلی که علیه گسترش مراکز داده سازماندهی می‌کنند، بیش از دو برابر شد و به ۸۳۳ گروه رسید؛ گروه‌هایی که تقریبا در همه ایالت‌های آمریکا فعال‌اند.

«دیتا سنتر واچ» داده‌هایی را برای بازیگران صنعت هوش مصنوعی جمع‌آوری می‌کند و بخشی از شرکت نوپای هوش مصنوعی «۱۰ای لبز» (10a Labs) به شمار می‌رود.

استفانی مالدونادو، مدیر سیاسی سازمان «لوچا»، یک گروه سازمان‌دهی اجتماعی مستقر در ایالت آریزونا، مخالفت‌ها با گسترش مراکز داده را به داستان «داوود و جالوت» تشبیه می‌کند؛ جنبشی که به گفته او چند سال پیش آغاز شد.

مالدونادو افزود: «مردم از مدت‌ها پیش آماده بودند جلو آن را بگیرند. حالا عصبانی‌اند.»

نظرسنجی ملی تازه‌ای نشان می‌دهد پس از جنگ با ایران و مسائل مختلف اقتصادی، مقررات هوش مصنوعی و مراکز داده از جمله موضوعات مهم برای رای‌دهندگان در این دوره انتخاباتی هستند.

طرفداران ساخت مراکز داده اغلب می‌گویند این پروژه‌ها شغل‌های بیشتر و با درآمد بالاتر برای جوامع محلی ایجاد می‌کنند.

اما پژوهش تازه موسسه بروکینگز، یک مرکز پژوهشی غیرحزبی، نشان داده است یک مرکز داده جدید بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ شغل محلی ایجاد می‌کند؛ رقمی که به گفته این موسسه «کمتر از چیزی است که حامیان صنعت ادعا می‌کنند».

این پروژه‌ها همچنین عملا تاثیری بر سطح دستمزدهای محلی ندارند.

کتی هابز، فرماندار آریزونا، زمانی از حامیان چنین پروژه‌هایی بود، اما فشار عمومی باعث شد موضع خود را تغییر دهد.

او در ماه ژوئیه یک توقف سه‌ ساله برای اعطای هرگونه معافیت مالیاتی جدید به شرکت‌ها برای پروژه‌های مراکز داده تصویب کرد.

آریزونا تنها ایالتی نیست که سیاستمدارانش در واکنش به مخالفت عمومی با مراکز داده موضع خود را تغییر داده‌اند.

عبدال السید، نامزد دموکرات سنا در میشیگان، وضع مقررات جدید برای مراکز داده را به بخشی روشن از کارزار موفق خود در انتخابات مقدماتی سنا تبدیل کرده است.

در رقابت برای فرمانداری جورجیا نیز یک نامزد دموکرات که خواستار توقف توسعه مراکز داده است، در نظرسنجی‌ها رقابتی بسیار نزدیک با نامزد جمهوری‌خواهی دارد که با چنین توقفی مخالف است.

جان هوستد، سناتور جمهوری‌خواه اوهایو، که برای حفظ کرسی خود در برابر شرود براون، نامزد دموکرات، رقابت می‌کند نیز مجبور شده موضعش را تغییر دهد.

نظرسنجی‌های اخیر نشان داده‌اند اکثریت رای‌دهندگان اوهایو، فارغ از وابستگی حزبی، با مراکز داده مخالف‌اند.

هوستد حمایت خود را تعدیل کرده و گفته است تصمیم درباره ورود این مراکز باید بر عهده شهروندان محلی و مقام‌های منتخب باشد.

در مقابل، براون در کارزار انتخاباتی خود بر مخالفت با مراکز داده جدید تاکید کرده است. در نظرسنجی‌های اخیر او از هوستد جلوتر بوده است.

مشکلات هوستد در اوهایو باعث شد «کمیته ملی سناتوری جمهوری‌خواهان»، یکی از مهم‌ترین نهادهای جذب کمک مالی برای جمهوری‌خواهان سنا، در یادداشتی خصوصی بنویسد که سیاستمداران جمهوری‌خواه باید نحوه صحبت با رای‌دهندگان درباره مراکز داده را کاملا بازتعریف کنند.

این کمیته افزود: «این موضوع به یکی از مسائل کمتر دیده‌شده اما مهم کل چرخه انتخاباتی تبدیل شده است.»

تگزاس شاید روشن‌ترین نمونه‌ای باشد که نشان می‌دهد مخالفت عمومی چگونه حتی برای سیاستمداران به‌شدت طرفدار کسب‌وکار به موضوعی اجتناب‌ناپذیر تبدیل شده است.

بر اساس داده‌های پیو، اکنون نزدیک به ۳۰۰ مرکز داده در این ایالت فعال‌اند و ۱۷۰ مرکز دیگر نیز برای ساخت برنامه‌ریزی شده‌اند.

گرگ ابوت، فرماندار جمهوری‌خواه تگزاس، در پایان سال گذشته با افتخار گفته بود تگزاس به دلیل تعداد مراکز داده خود «مرکز توسعه هوش مصنوعی» است.

اما تنها چند ماه بعد عقب‌نشینی کرد و به نگرانی‌هایی درباره «ایمنی و کیفیت زندگی» اشاره کرد.

این مسئله ممکن است در رقابت پیش‌روی سنا در این ایالت نیز نقش داشته باشد.

کارزار جیمز تالاریکو، نامزد دموکرات، خواستار پایان دادن به «توافق‌های مالیاتی ویژه» برای شرکت‌های بزرگ فناوری است.

او اکنون در رقابت برای کرسی‌ که از نظر تاریخی در اختیار جمهوری‌خواهان بوده، در برابر کن پکستون، دادستان کل جمهوری‌خواه تگزاس، قرار دارد.

پکستون در مصاحبه‌ای در اواخر سپتامبر گفت هنوز «فضای باز فراوانی در تگزاس وجود دارد که می‌توانیم مراکز داده را آنجا بسازیم».

بسیاری از اقدامات یا پیشنهادهایی که سیاستمداران برای پاسخ به نگرانی این رای‌دهنده‌ها مطرح کرده‌اند، موقتی هستند.

برای مثال، بیشتر ممنوعیت‌ها یا توقف‌های موقت پس از یک تا سه سال پایان خواهند یافت.

ممکن است تا زمان پایان این توقف‌ها فضای سیاسی تغییر کرده باشد و شرکت‌های بزرگ فناوری و هوش مصنوعی دوباره بتوانند مطابق خواسته خود پروژه‌هایشان را پیش ببرند.

اما فعلا احساسات عمومی به آن‌ها شدید است.

بالاجی تاماباتولا، مدیرعامل «باراپان» در حال توسعه یک مرکز داده و مجموعه فناوری در زمینی به وسعت به ۷۰۰ جریب در لیبرتی تگزاس است.

او به بی‌بی‌سی گفت که با وجود آنکه این تاسیسات به گونه‌ای طراحی شده‌اند که آب مورد نیاز خود را از طریق جمع‌آوری آب باران تامین کنند و انرژی مورد نیازشان را نیز خود تولید کنند، که رویکردی روزبه‌روز رایج‌تر در پروژه‌های بزرگ مراکز داده است، بسیاری از ساکنان منطقه از همان ابتدا با این طرح مخالفت کرده‌اند.

او گفت: «از همان لحظه اول سطح تنش آن‌قدر بالاست که تقریبا حتی نمی‌توان با ارائه واقعیت‌ها از این دیوار عبور کرد.»

تاماباتولا گفت در یک نشست اجتماعی اخیر تلاش کرده است با زنی که به‌شدت با پروژه مخالف بود، رو‌در‌رو صحبت کند.

او گفت: این زن صاف در چشمانم نگاه کرد و گفت: «از ایالت من برو بیرون.»