افزایش تنش‌ها در خلیج فارس؛ تهدید ترامپ به مسدود کردن تنگه هرمز چه پیامدی دارد؟

پس از آنکه هیئت دیپلماتیکی به رهبری جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، در تلاش برای دستیابی به توافقی از راه مذاکره جهت پایان دادن به جنگ آمریکا با ایران ناکام ماند، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، ناچار شد درباره گام بعدی خود تصمیم‌گیری کند.

تصمیم آقای ترامپ صبح یکشنبه در مجموعه‌ای از پست‌ها در تروث سوشال اعلام شد.

او نوشت که آمریکا محاصره دریایی علیه ایران اعمال خواهد کرد و افزود: «هرکس عوارضی غیرقانونی بپردازد، در آب‌های آزاد از عبور امن برخوردار نخواهد بود.»

او همچنین گفت آمریکا برای تضمین عبور امن کشتی‌های متحدان، به مین‌روبی در تنگه هرمز ادامه خواهد داد و افزود ارتش آمریکا «کاملا آماده» است و برای ازسرگیری حملات علیه ایران در «زمانی مناسب» آمادگی دارد.

او در ادامه گفت هرچند در مذاکرات ۲۰ ساعته در اسلام‌آباد پیشرفت‌هایی حاصل شده است، ایران خواسته آمریکا مبنی بر کنار گذاشتن اهداف هسته‌ای خود را نخواهد پذیرفت.

هرچند پست‌های او فاقد لحن آخرالزمانی و اغراق‌آمیز تهدید هفته گذشته درباره پایان دادن به تمدن ایران بود، اما چالش‌ها و ریسک‌های تازه‌ای پیش روی طرف آمریکایی قرار می‌دهد.

آیا عملیات مین‌روبی، شناورهای نیروی دریایی آمریکا را بیش از پیش در معرض خطر حملات ایران قرار خواهد داد؟ آمریکا چگونه تشخیص خواهد داد چه کسانی به ایران عوارض پرداخت کرده‌اند؟ آیا آمریکا علیه کشتی‌های با پرچم خارجی که این محاصره را نادیده بگیرند، از زور استفاده خواهد کرد؟ کشورهایی مانند چین که به نفت ایران وابسته‌اند، چگونه واکنش نشان خواهند داد؟ آیا این اقدام که با هدف قطع اصلی‌ترین منبع درآمد ایران انجام می‌شود، به افزایش بیشتر قیمت نفت خواهد انجامید؟

پاسخ روشنی برای این پرسش‌ها وجود ندارد.

مارک وارنر، سناتور ایالت ویرجینیا و عضو ارشد دموکرات کمیته اطلاعات سنا، به سی‌ان‌ان گفت: «نمی‌فهمم محاصره تنگه چگونه قرار است ایرانی‌ها را به باز کردن آن وادار کند.»

هفته گذشته، پیش از آنکه ایران و آمریکا بر سر آتش‌بسی دو هفته‌ای و مذاکرات رودررو توافق کنند، آقای ترامپ در موقعیتی دشوار قرار گرفته بود.

او می‌توانست به تشدید حملات آمریکا علیه ایران ادامه دهد؛ اقدامی که ممکن بود در بلندمدت به زیرساخت‌های غیرنظامی کشور آسیب بزند، بحران انسانی را تشدید کند و اقتصاد جهانی را بیش از پیش بی‌ثبات سازد.

یا می‌توانست از جنگی عقب‌نشینی کند که همواره در میان افکار عمومی آمریکا نامحبوب بوده و اکنون حتی برخی از حامیانش را که به وعده‌های او برای اجتناب از درگیری‌های طولانی خارجی و درگیر شدن در خاورمیانه باور داشتند، ناامید کرده است.

نزدیک به یک هفته گذشته است و با وجود ادعاهای آمریکا درباره پیروزی، تنگناهایی که رئیس‌جمهور با آن‌ها روبه‌رو است تغییری نکرده‌اند.

آقای ترامپ در گفت‌وگو با فاکس نیوز گفت ایران در نهایت «همه‌چیزی» را که آمریکا می‌خواهد به آن خواهد داد و افزود هرچند ممکن است قیمت نفت در ماه‌های آینده در همین سطح بماند یا افزایش پیدا کند، اما معتقد است اقتصاد آمریکا از پس آن برخواهد آمد.

این، دست‌کم، یک قمار است.

و با نزدیک شدن انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر، اگر رئیس‌جمهور در محاسباتش اشتباه کرده باشد، حزب جمهوری‌خواه او ممکن است در پای صندوق‌های رای بهای سنگینی بپردازد.

شنبه شب، در حالی که معاون او در پاکستان با ایرانی‌ها در حال مذاکره بود، آقای ترامپ به میامی سفر کرد و در آنجا به تماشای «مسابقات قهرمانی مبارزه نهایی» (یو‌اف‌سی) نشست؛ رقابت‌هایی که در آن مبارزان حرفه‌ای به‌شدت به جان یکدیگر می‌افتند.

به گفته اعضای گروه خبرنگاران همراه رئیس‌جمهور که در محل حضور داشتند، این صحنه نمایشی عجیب بود.

رئیس‌جمهور ایالات متحده در برابر دیدگان هزاران نفر از حاضران، رقابتی خشونت‌بار را در رینگی آغشته به خون تماشا می‌کرد، با چهره‌های مشهور گفت‌وگو داشت و گاه نیز با مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، و دیگر مشاورانش وارد بحث‌های فشرده می‌شد.

مسابقات در قفس، با وجود خشونتشان، قواعدی مشخص و محدودیت زمانی دارند و در نهایت با برنده و بازنده‌ای مشخص به پایان می‌رسند.

این همان شفافیتی است که جنگ ایران ممکن است هرگز به آن نرسد، در حالی که این جنگ وارد ماه دوم خود شده و آتش‌بس دو هفته‌ای کنونی نیز در آستانه فروپاشی قرار دارد.

این درگیری به آزمونی برای سنجش اراده‌ها تبدیل شده است؛ از یک سو توان ایران برای تاب آوردن در برابر حملات مداوم آمریکا و اسرائیل و از سوی دیگر میزان تحمل آقای ترامپ در برابر هزینه‌های اقتصادی و سیاسی ناشی از این جنگ.

در نهایت، ممکن است همه طرف‌های این درگیری تضعیف شوند.