بازگشت به «فیلترنت» بعد از ۸۸ روز؛ «دلم برایتان تنگ شده بود»

۸۹ روز از شروع جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران می‌گذرد. از روز سه‌شنبه ۵ خرداد ۱۴۰۵ بخشی از کاربران در ایران توانستند به اینترنت ثابت (پهن‌باند) وصل شوند. دولت ایران وعده داده بود که اینترنت را وصل خواهد کرد. اما دسترسی به اینترنت در ایران هنوز نه‌تنها با دیگر کشورهای دنیا تفاوت‌هایی دارد و کاربران مجبورند برای دور زدن محدودیت‌ها از وی‌پی‌ان استفاده کنند، بلکه به سطح پیش از اعتراضات هم نرسیده است.

یک جمله در استوری اینستاگرام‌ آنهایی که از ایران توانسته‌اند به اینترنت وصل شوند بیشتر به چشم می‌آید. آنها نوشته‌اند: «انگار از سلول انفرادی به بخش عمومی زندان آمدیم.» بسیاری از کاربران که به ایکس دسترسی نداشتند در اولین پیامشان پس از بازگشت نوشتند: «امیدوارم سلامت باشید» و بسیاری هم گفتند: «دلمان برایتان تنگ شده بود.»

تعدادی از مخاطبان بی‌بی‌سی فارسی پس از اتصال نسبی به اینترنت، از کیفیت و سرعت اتصال گفتند و درباره کمک جامعه جهانی به مردم ایران در ۸۸ روزی که اینترنت قطع بودند نوشتند.

این مطلب بخشی از بحث‌های شبکه‌‌های اجتماعی و پیام‌هایی است که برای بی‌بی‌سی فارسی ارسال شده است.

بسیاری از کسانی که پیام‌هایشان به دست بی‌بی‌سی رسیده است از خستگی که در آنها پس از گذراندن تمام اتفاقاتی که از دی‌ ماه ۱۴۰۳ نهادینه شده، نوشته‌اند.

یکی از مخاطبان از اراک دراولین پیامش پس از وصل شدن به اینترنت نوشت: «این مدت هیچکس غم مردم را نخورد. حیف این مردمی که این هزینه‌های سنگین برای آزادی پرداخت می‌کنند...افسوس.»

محمد ۱۷ ساله از تهران هم از این خستگی گفته است: «می‌خواستم یک چیزی بگویم، واقعا خسته شدیم، گرانی، تحریم، نت ضعیف است و کارم خوابیده است. نمی‌توانم دیگر زندگی کنم.»

یکی از مخاطبان از تفاوت زندگی در داخل و خارج از ایران در این مدت نوشته است: «خیلی حرف‌ها دارم اما الان زمانش نیست چون خسته‌ام. حتی از اقوام درجه یک خودم که خارج کشور در رفاه بودند و من و زن و بچه‌ام زیر موشک.... دلم گرفته... بزودی خواهم گفت از تک تک روزهای لعنتی جنگ.»

مشخص نیست آیا دسترسی به اینترنت به وضعیت پیش از اعتراضات دی ماه برگردد یا در حدود پنجاه درصد پس از اعتراضات بماند.

تا ظهر روز چهارشنبه ۶ خرداد ۱۴۰۵ سطح ترافیک در بالاترین حالت به حدود ۳۹ درصد حجم پیش از اعتراضات رسید. با گذشت یک روز از اعلام خبر بازگشایی اینترنت هنوز اختلال‌هایی در دسترسی وجود دارد. تعدادی از مخاطبان گفته‌اند که اینترنت‌های خانگی آنها وصل شده ولی هنوز اینترنت موبایل کار نمی‌کند، هرچند گزارش‌هایی از اتصال برخی شبکه‌های موبایل دریافت شده است. چند مخاطب هم گفته‌اند که هنوز اینترنت ندارد و با همان روش‌های قبلی وصل‌اند.

یکی از مخاطبان در اولین پیامش پس از وصل شدن به اینترنت به بی‌بی‌سی گفت: «اینترنت خانگی چنگی به‌دل نمی‌زند اما بهتر از بی‌‌اینترنتی است.»

در شبکه ایکس برخی از کاربران به تازه واردها گفتند: «بچه‌ها ما به در و دیوار کوفتیم برای قطعی اینترنت. اما کسی گوش نکرد.»

برخی دیگر از وضعیت کانفیگ‌ها و وی‌پی‌ان ها نوشته‌اند.

آنها می‌گویند توانسته‌اند با کانفیگ‌های قدیمی که از کار افتاده بود وصل شوند ولی نیاز دارند برای دسترسی بهتر به اینترنت وی‌پی‌ان پولی تهیه کنند.

در اینستاگرام برخی از کاربران خارج از ایران بازگشت دوستانشان را از داخل ایران خوش‌‌‌آمد گفتند و نوشتند: «اینجا بدون شما تاریک بود.»

برخی دیگر در شبکه ایکس کامنت‌ها و خبرهایی که در این مدت نوشته شده بود را یادآوری و بازنشر کردند. آنها برای تازه واردها نوشتند: «وقتی شما نبودید این اتفاقات افتاد».

گروهی از جولان دادن سیم‌کارت سفید‌ها نوشتند و بعضی‌هم با دیدن ویدیو‌هایی از تجمع ایرانیان خارج و حمایت بعضی از آنها از جنگ و بمباران، در انتقاد نوشتند: «واقعا وقتی روی سر ما بمب می ریختند شما می‌ٰرقصیدید». در مقابل برخی هم خطاب به آنها گفتند: «از شما متشکریم که دراین خفقان صدای ما شدید.»

کمدین‌هایی که در اینستاگرام حضور دارند هم کم و بیش با وضعیت جنگ و مذاکرات و وصل شدن اینترنت شوخی کردند. طنزی که از زمان گرانی‌ها و اعتصاب‌ها قطع شده بود. یکی از این کمدین‌ها در ویدیوی کوتاهی گفت: «حالا که اینترنت را وصل کردند حتما برق قطع می‌شود. نمی‌شود که هر دو را بهمان بدهند.»

گروهی هم یادآوری می‌کنند که اینترنت هنوز کامل حتی مانند گذشته وصل نیست و اینترنت ایران در واقع فیلترنت است. ترکیبی از فیلترینگ و اینترنت.

احسان در استوری اینستاگرامش خطاب به مسئولین نوشت: «بساط فیلترینگ را جمع کن مرد.»

یک کاربر دیگر نیز در پیامش به بی‌بی‌سی نوشته است: «وقتی اینترنت قطع بود و جهان فکر می‌کرد ما خاموش شده‌ایم، ما تازه همدیگر را پیدا کرده بودیم.» او ادامه داده که «ما یاد گرفتیم بدون اینترنت هم می‌شود شبکه ساخت؛ شبکه‌ای از آدم‌ها، امیدها و صداهایی که حاضر نبودند تسلیم سکوت شوند.»

این کاربر خلاصه آنچه بر شهروندان ایرانی در این مدت گذشته را اینطور خلاصه کرده است: «با اضطراب بیدار می‌شدیم، با صدای انفجار خبر می‌گرفتیم، با قطعی اینترنت از جهان حذف می‌شدیم. اما در همان حذف‌شدن، همدیگر را پیدا می‌کردیم.»