Uriko ubona ku rubuga aherekana amakuru mu nyandiko gusa, hakoresha uburyo buke. Ja ku rubuga nyamukuru ubone amakuru mu nyandiko iherekejwe n'amasanamu.

Njana ku rubuga nyamukuru canke aho gusoma gusa

Ibindi vyerekeye ingene urwo rubuga rugutwara uburyo (ama mega) buke

IKIBIRIRAHO, Umushikiranganji wo kwivuna abansi muri Mali yaraye yiciwe mu bitero

Umukuru w’igihugu w’imfatakibanza Assimi Goïta na we yaciye ajanwa ahantu hatekanye inyuma y’uko inzu yiwe nayo nyene igeragejwe guterwa.

Incamake

Amakuru y'ikibiriraho

Chançard Abimana, Gisèle Berwa na Samba Cyuzuzo

  1. Ubuserukizi bw’Uburundi muri Afrika y’Epfo busaba Abarundi kwiyubara mu gihe c’imigumuko

    Ubuserukizi bw’Uburundi muri Afrika y’Epfo bwasohoye itangazo risaba Abarundi baba muri ico gihugu kwiyubara cane inyuma y’amakuru y’imigumuko yibasira abanyamahanga iri mu bice bitandukanye vy’ico gihugu.

    Mw'itangazo ryasohowe itariki 26 z'ukwezi kwa kane i Pretoria, ambasade yavuze ko ibikorwa vy'ubwicanyi bikorerwa abimukira b'Abanyafrika, harimwo n'Abarundi vyabonetse mu ntara nka KwaZulu-Natal na Western Cape.

    Yagabishije ko imishamirano nk'iyo ishobora kwongerekana mu ntara za Gauteng, harimwo Johannesburg na Pretoria, hagati y'itariki 27 na 29 z'ukwezi kwa kane, bihuriranye n'ihimbazwa ry'umunsi w'umwidegemvyo muri Afrika y'Epfo.

    Ubuserukizi bwasavye Abarundi kwirinda kwegera ahabera imyiyerekano canke ibikorwa vy’urugomo, kudahangana n’abigaragambya, kugabanya ingendo zitari nkenerwa no gukurikiranira hafi amakuru y’umutekano.

    Abarundi bafise uburenganzira bwo kuba no gukorera muri Afrika y’Epfo nabo basabwe guhindura ibikorwa vyabo aho bishoboka kugira bikingire.

    Ubuserukizi bwashimangiye ko izo mpanuro zigamije gukingira ubuzima n’amatungo vy’Abarundi bose, busaba kandi gutanga amakuru ku bintu vyose biteye amakenga biciye ku nzira zemewe, bwongera gushimangira ko bwiteguye kubafasha aho bari hose muri iki gihugu.

    Izindi nkuru wosoma :

  2. DR Congo yashinze ‘umutwe w’ingabo’ wo kurinda ibirombe

    Urwego rushinzwe ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro muri DR Congo uyu munsi ruratangiza umutwe witwara gisirikare wp kurinda ibirombe, kubahiriza amategeko abigenga, no gukurikirana neza amabuye y’agaciro abivamo.

    Rafael Kabengele ukuriye ikigo gishinzwe ‘mine’ yavuze ko uwo mutwe ari igitekerezo cya Perezida Félix Tshisekedi mu ntego ze zo kuvugurura uru rwego no kurwanya imicungire mibi y’amabuye y’agaciro.

    Ikiciro cya mbere cy’uwo mutwe usa n’uwa gisirikare kizaba kigizwe n’abantu hagati ya 2,500 na 3,000 biteganyijwe ko bazatangira gukora mu Ukuboza(12) 2026 nyuma yo gutozwa.

    DR Congo ni igihugu gikize cyane ku mutungo kamere ariko cyaranzwe n’ibibazo bikomeye mu kuwubyaza inyungu igarukira abatuye iki gihugu.

    Kugera mu 2028 biteganyijwe ko abantu 20,000 bakora muri uriya mutwe bazaba boherejwe gucunga ibirombe bigera kuri 22 ahatandukanye muri DR Congo.

    Bimwe mu birombe by’iki gihugu – nka Rubaya, kimwe mu binini cyane ku isi bikurwamo ‘coltan’ - muri iki gihe biri mu gace kagenzurwa n’umutwe wa AFC M23. Urwo rwego rwa gisirikare rwashyizwemo miliyoni 100$ rwiswe ‘Mining Guard’ ruzasimbura abasirikare basanzwe barinda ibirombe, rwatewe inkunga na Leta Zunze Ubumwe za Amerika hamwe na Emira Zunze Ubumwe z’Abarabu.

    Abarugize bazajya bagenzura ubucukuzi n’ubwikorezi bw’amabuye y’agaciro kugeza aho asohokera hanze y’igihugu.

    DR Congo ibarirwa umutungo kamere wa mine w’agaciro ka tiriyari 25$ utarakorwaho, gusa abaturage benshi b’iki gihugu bakomeje kuba mu bukene bukabije n’intambara mu burasirazuba bwacyo.

    Izindi nkuru wasoma:

  3. 'Umunsi utazokwibagirana': Sebastian Sawe inyuma yo kwandika amateka muri marathon i Londres

    Umunya-Kenya Sabastian Sawe yavuze ko intsinzi yiwe yo gukora amateka mu “Marathon” y’i Londres mu bwongereza ari “umunsi utazokwibagirana” inyuma yo kuba uwa mbere yirutse “marathon” mu gihe kiri munsi y’amasaha abiri mu buryo bwemewe.

    Mu majambo yashikirije BBC amaze gushika ku murongo w’iherezo, Sawe yavuze ko yumvise afise inguvu mu rugendo rwose, kandi ko yanezerewe cane abonye umwanya yashitseko.

    “Ndiyumva neza, ndanezerewe,” niko yavuze, afise ibirato vyiwe vyanditseko “WR” na “sub-2”.

    Yashimangiye ko ukwitegura neza no kwizera vyagize uruhara runini, avuga ko kugaruka i Londres ubwa kabiri vyamuhaye inguvu zo gukora cane n’aho yari yahuye n’ingorane z’imvune mu minsi iheze.

    Sawe kandi yashimiye abantu benshi bari ku nzira baje kumushigikira, avuga ko bamuhaye inguvu zo gushika kuri iyo ntsinzi.

    “Iyo bataba bo, ntiwiyumva ko ukundwa gutyo,” yavuze, yongerako ko iyo ntsinzi atari iye wenyene, ahubwo ari iy’abantu bose bamushigikiye.

    Ivyo yavuze vyerekana intsinzi yiwe bwite hamwe n’igihe gikomeye cane mu mateka y’inkino.

    Izindi nkuru wosoma:

  4. “Nta bwoba nari mfite” – Trump ku gitero muri hoteli yari arimo

    Perezida Donald Trump yavuze ko “nta bwoba” yari afite ubwo yakurwaga huti huti ahaberaga igikorwa cyo gusangira n’abanyamakuru bakorana n’ibiro bye mu gihe umugabo witwaje intwaro yagerageza kuhinjira arasa.

    Ku cyumweru, Trump yabwiye CBS News ati: “Nta bwoba nari mfite. Numva ubuzima. Kandi tuba mu isi itangaje”.

    Cole Tomas Allen, umwalimu w’imyaka 31 ni we watawe muri yombi akekwaho iki gitero, yitezwe imbere y’urukiko kuri uyu wa mbere.

    Muri icyo gikorwa Trump yari kumwe n’abategetsi bakuru barimo Visi-perezida JD Vance, Minisitiri w’ubuzima Robert F Kennedy Jr, Minisitiri w’itangazamakuru Karoline Leavitt, n’umwe mu bamufasha bakuru Stephen Miller.

    Trump yavuze ko mu guhungisha abo banyacyubahiro we “atoroheye” abakozi ba Secret Service irinda perezida kumuvana aho.

    Yagize ati: “Nashakaga kureba ibirimo kuba…Muri ako kanya twatangiye kubona ko bishoboka ko ari ikibazo gikomeye”.

    Trump yavuze ko mu gihe kimwe abashinzwe umutekano we bamusabye ngo “nyabuneka ryama hasi”.

    Amashusho yerekana abamurinda bamusohora huti huti mu cyumba bari barimo.

    Abakoze iperereza ry’ibanze bavuze ko uregwa yari agambiriye abategetsi bakuru barimo na Perezida Trump.

  5. Ibitero vya Israel vyahitanye abantu 14 muri Liban mu gihe agahengwe k’intambara kagihari

    Abantu bashika kuri 14 biciwe mu bitero vya Israel mu burengero bwa Libani, nk’uko vyatangajwe n’ubushikiranganji bw’amagara y’abantu muri ico gihugu, abandi 37 barakomereka.

    Mu bapfuye harimwo abagore n’abana, bikaba vyerekana ingaruka zikomeye ku basivile aho igitigiri c’abapfa kibandanya ciyongera.

    Igisirikare ca Israel cavuze ko cagavye ibitero vy’indege n’amasasu ku bibanza bifitaniye isano na Hezbollah, kikaba kivuga ko ivyo bibanza vyakoreshwa mu gutegura ibitero ku basirikare baco.

    Imbere y’ivyo bitero, ababa mu bisagara bimwe vyo mu bumanuko basabwe guhunga ningoga.

    Israel kandi yatangaje ko umusirikare w’imyaka 19 yapfuye, abandi batandatu barakomereka inyuma y’igitero c’indege itajamwo umudererva ca Hezbollah. Mu gusubiza, yavuze ko drones zitatu zari zitezwe muri Israel zahagaritswe zitarashika ku mupaka.

    Ivyo bitero bibaye n'aho habaye agahengwe kadasanzwe kuva hagati mu kwezi kwa kane. Mw'ijambo yashikirije mu nama ya reta, umushikiranganji wa mbere Benjamin Netanyahu yavuze ko Israel izobandanya gukora "n'inguvu" mu guhosha iterabwoba, yagiriza Hezbollah guhungabanya ayo masezerano.

    Impande zose zibandanya kwagirizanya kutubahiriza ayo masezerano, bikongera ubwoba bw’uko intambara ishobora gusubira kwiyongera.

    Izindi nkuru wosoma:

  6. Abbas Araqchi wa Iran yageze mu Burusiya ‘gusaba ubufasha’ Putin

    Minisitiri w’ububanyi n’amahanga wa Iran yageze i St. Petersburg mu Burusiya kuri uyu wa mbere aho biteganyijwe ko abonana na Perezida Vladimir Putin w’iki gihugu mu muhate wo gusaba ubufasha Uburusiya.

    Abbas Araqchi yabanje kujya muri Pakistan na Oman – abahuza mu ntambara barimo na Amerika – mbere yo gukomereza mu Burusiya.

    Ibiciro by’ibitoro byongeye kuzamuka kuri uyu wa mbere nyuma y’uko ibiganiro hagati ya Amerika na Iran binaniranye mu mpera z’icyumweru, bigatuma amato akomeza guhera mu Kigobe cy’Abarabu.

    Ku cyumweru Perezida Donald Trump yabwiye Fox News ko icyifuzo cyabo “cyoroshye”; “Ntibashobora kugira intwaro kirimbuzi, bitabaye ibyo nta mamvu yo guhura”.

    Yongeyeho ati: “Niba bashaka kuganira, baza bakatureba, cyangwa bakaduhagamara. Urabizi ko hari telephone. Dufite imirongo myiza yizewe”.

    Igihe cyose Iran yakomeje gushimangira ko ifite uburenganzira bwo gutunganya Uranium yayo itagamije intwaro kirimbuzi ahubwo ibikorwa by’iterambere. Ibyo ibihugu by’iburengerazuba bitemera.

    Uretse icyo, Amerika na Iran ubu ntibinumvikana ku ikoreshwa ry’umuhora wa Hormuz.

    Kazem Jalali, uhagarariye Iran mu Burusiya yatangaje ku rubuga X ko Araqchi aza guhura na Putin ku bw’inyungu za Iran “muri iki gihe yatewe n’abo hanze”.

  7. Umwalimu wakoze igitero kuri hoteli yarimo Trump n’abanyamakuru yatangajwe umwirondoro

    Umugabo watawe muri yombi nyuma yo kurasa muri hotel aho abanyamakuru bakorana n’ibiro bya perezida wa Amerika bari bateraniye basangira na Donald Trump ku wa gatandatu nijoro yatangajwe ko ari umwalimu witwa Cole Tomas Allen.

    Uyu mugabo w'imyaka 31 yigisha mu ishuri ryisumbuye, aba gace ka Torrance mu mujyi wa Los Angeles muri leta ya California, nk'uko abategetsi babivuze.

    Umushinjacyaha mukuru Todd Blanche yabwiye ikinyamakuru NBC News gikorana na BBC muri Amerika ko Allen yabwiye abakoze iperereza ry’ibanze ko yashakaga kurasa abategetsi bari bari muri kiriya gikorwa, “byashoboka” na Perezida Trump.

    Blanche yavuze ko uyu ukekwa bakeka ko yavuye i Los Angeles na gariyamoshi ikamugeza i Chicago, maze akavayo agana i Washington DC gusoza umugambi we.

    Yari acumbitse muri Washington Hilton hotel yaberaga kiriya gikorwa cya Trump n’abanyamakuru, ko yakoze igitero cye afite “imbunda ntoya, imbunda yo mu ntoki, n’ibyuma byinshi”.

    Igipolisi cyavuze ko “kugeza ubu bisa n’aho yakoraga wenyine”.

    Mu 2025, Allen yarangije amasomo ya ‘masters’ mu ishami rya ‘computer science’ muri California State University, imwe muri kaminuza zikomeye muri Amerika.

    Mu Ukuboza(12) 2024, Allen yatowe nk’umwalimu w'ukwezi warushije abandi ku kigo cy’ishuri ryisumbuye yigishaho, nk’uko cyabigaragaje ku rubuga rwa Facebook.

    Biteganyijwe ko kuri uyu wa mbere agezwa imbere y’urukiko rw’i Washington DC aregwa ibyaha birimo kurashisha imbunda agamije kwica.

    Izindi nkuru wasoma:

  8. Umushikiranganji wo kwivuna abansi muri Mali yaraye yiciwe mu bitero

    Umushikiranganji wo kwivuna abansi wa Mali, Sadio Camara, yapfuye inyuma y'igisasu c'umwiyahuzi caturikiye ku nzu yiwe hafi y’umurwa mukuru Bamako, mu gihe hari ibitero vyinshi mu gihugu cose.

    Televiziyo y'igihugu yavuze ko Camara yakomeretse igihe yariko ararwanya abamuteye, hanyuma aza gupfira mu bitaro. Ico gitero, bivugwa ko cakozwe n'abagwanyi bafitaniye isano n’umurwi w’intagondwa Jama'at Nusrat al-Islam wal-Muslimin, Kandi ico gitero cahitanye n’abamwe mu bagize umuryango wiwe,gihitana ibintu vyinshi, harimwo n'umusigiti uri hafi yaho yaba.

    Ivyo bitero bibaye mu gihe Mali ihanganye n'ubwicanyi bukomeje kwiyongera hagati y'imigwi y'aba “jihadistes” hamwe n’abarwanyi bipfuza ukwikukira. Inrwano imaze kuvugwa mu turere twinshi, harimwo Kati, Gao na Kidal. Hagati aho, umuhari witwa Azawad Liberation Front uvuga ko uvuga ko wigaruriye ibice vyo mu buraruko, n'aho igisirikare kitaravyemeza.

    Umutekano wongerejwe mu gihugu cose, abategetsi bavuga ko bazokwishura bimwe bikomeye. Umukuru w’igihugu w’imfatakibanza Assimi Goïta na we yaciye ajanwa ahantu hatekanye inyuma y’uko inzu yiwe nayo nyene igeragejwe guterwa

    Ku rwego mpuzamakungu, António Guterres hamwe na CEDEAO biyamirije ubwo bugizi bwa nabi.

    Izindi nkuru wosoma:

  9. Mwaramutse neza!

    Ikaze kuri BBC Gahuzamiryango, aho tubagezaho amakuru yo mu karere no mu mahanga mu buryo bw'aka kanya.