DR Congo: HRW ishinja kompanyi Perenco icukura ibikomoka kuri peteroli guteza ibyago bikomeye by'ihumanya

    • Umwanditsi, Emery Makumeno
    • Igikorwa, BBC Afurika i Kinshasa
    • Umwanditsi, Didier Bikorimana
    • Igikorwa, BBC Gahuzamiryango
  • Yatangajwe
  • Igihe co gusoma: iminota 3

Umuryango uharanira uburenganzira bwa muntu Human Rights Watch (HRW) wasohoye raporo kuri uyu wa mbere uburira ko ibikorwa by'ubucukuzi bw'ibikomoka kuri peteroli bikorwa na kompanyi Perenco y'Abafaransa n'Abongereza muri Repubulika ya Demokarasi ya Congo (DRC), biteje ibyago bikomeye ku buzima n'ibidukikije ku baturage batuye hafi y'aho ikorera ibikorwa i Muanda, mu ntara ya Kongo Central.

HRW ivuga ko itwikwa rya gaze mu buryo butagenzuwe no gutwika imyanda byononnye ubwiza bw'umwuka, mu gihe ibikomoka kuri peteroli bimeneka bivuye mu mariba no mu mpombo, byahumanyije imigezi n'ubutaka.

Abaturage babajijwe na HRW bavuze ko barwaye indwara z'ubuhumekero, kubabara mu gatuza no kugira iseseme, bakemeza ko bifitanye isano n'ibikorwa by'iyo kompanyi.

BBC Gahuzamiryango yandikiye kuri 'email' kompanyi Perenco iyisaba kugira icyo ivuga kuri iyi raporo, umuvugizi wayo Mark Antelme ayoherereza ibaruwa ikubiyemo igisubizo iyo kompanyi yahaye HRW ku itariki ya 29 Gicurasi (5) uyu mwaka, aho ihakana yivuye inyuma ibirego bikubiye muri iyi raporo, icyo gihe yari itaratangazwa.

Muri icyo gisubizo, Perenco ivuga ko binateye impungenge cyane kuba ikintu cya mbere HRW yibajijeho ari imbibi z'aho ibikorwa by'iyo kompanyi bigarukira, mu gihe nyamara iyo kompanyi ivuga ko ayo makuru ari ku karubanda.

Perenco ivuga ko "ubushakashatsi ubwo ari bwo bwose bwigenga kandi bunonosoye bwabamo amaperereza akorewe aho bibera y'abo muri HRW bafite ubuzobere bwo muri urwo rwego", ariko ko iyo kompanyi isanga atari ko byagenze muri iyi raporo.

Umuvugizi wa leta ya DRC ntarasubiza ubusabe bwa BBC Gahuzamiryango bwo kugira icyo avuga kuri iyi raporo.

Perenco ivuga ko yashoye imari mu bikorwa byo kwirinda ihumanya no mu mishinga y'ubuzima y'aho ikorera, ndetse ivuga ko yaretse gutwika gaze mu buryo butagenzuwe mu bigo birenga 200 byayo ari na ko ikorana n'abategetsi ba Congo.

Mu mpera y'umwaka wa 2024, leta ya DRC yari yategetse ko hakorwa isuzuma rijyanye n'ibidukikije ku bikorwa bya kompanyi Perenco. Kugeza ubu ntiratangaza ibyo yagezeho muri iryo genzura cyangwa amakuru ajyanye n'uko umwuka, amazi n'ubutaka bimeze.

HRW ishishikariza Kinshasa gutangaza ibyavuye muri iryo genzura no gukorera mu mucyo mu kurinda ubuzima bw'abaturage.

Perenco, kompanyi imwe gusa icukura ibikomoka kuri peteroli, ikorera ku butaka no mu mazi ku nkombe ya kilometero 37 ya Congo ikora ku nyanja ya Atlantika. Mbere, ubushakashatsi bunyuranye bwigenga bwasanze hari hari ibinyabutabire byinshi bihumanya bya 'hydrocarbons' hamwe n'ibinyabutabire biremereye (heavy metals) hafi y'ibigo byayo.

Raporo ya HRW ishimangira igitutu kirimo kwiyongera ku bategetsi ba DRC kugira ngo baringanize inyungu z'ubukungu no kubungabunga ibidukikije – ndetse no gutuma abaturage baturanye n'amariba y'ibikomoka kuri peteroli badatereranwa.