پرتاب موفقانه نخستین موشک ساخت بخش خصوصی هند؛ «سلام فضا، ما رسیدیم»

چه می‌شد که پرتاب ماهواره به آسانی گرفتن تاکسی بود؟ این دیدگاه یک شرکت خصوصی سازنده موشک در هند است که روز شنبه (۱۸ جولای/۲۷ سرطان) اولین پرتاب مداری خود را با موفقیت انجام داد.

شرکت هوافضای اسکای‌روت، که پس از رسیدن به ارزش ۱/۱ میلیارد دالر، به مهم‌ترین شرکت فناوری فضایی هند تبدیل شد، موشک ویکرام-۱ را از تأسیسات پرتاب سازمان تحقیقات فضایی هند (ایسرو) در سری‌هاریکوتا در جنوب این کشور پرتاب کرد.

این موشک هفت طبقه ساعت ۱۲:۰۵ به وقت هند پرتاب شد و پس از پیمودن ۴۵۰ کیلومتر طی ۱۶ دقیقه به مدار پایین زمین رسید.

اسکای‌روت اولین شرکت خصوصی هندی است که موشکی را به مدار پرتاب می‌کند و هند را پس از ایالات متحده و چین، به سومین کشوری تبدیل می‌کند که یک شرکت خصوصی قادر به پرتاب‌های مداری دارد.

این شرکت در شبکه ایکس نوشت: «پرواز آزمایشی ویکرام-۱ به مدار رسیده است... تاریخ ساخته شده است.»

این پرتاب موفقیت‌آمیز، شرکت اسکای‌روت را به هدف خود که ارائه خدماتی که آن را «سرویس تاکسی به فضا» می‌نامد، نزدیک‌تر می‌کند. براساس طرح، شرکت‌ها می‌توانند یک موشک را «برای قرار دادن ماهواره در مکان خاصی در مدار یا بازدید از یک ایستگاه فضایی» اجاره کنند.

پاوان کومار چاندانا، یکی از بنیانگذاران و مدیرعامل اسکای‌روت، پیش از پرتاب به بی‌بی‌سی گفت که این موشک - که به نام ویکرام سارابهای، پدر برنامه فضایی هند، نامگذاری شده است - کوچک است و ظرفیت حمل محموله‌هایی تا وزن ۳۵۰ کیلوگرم را دارد.

چاندانا می‌گوید امروزه، دسترسی به فضا همچنان «یک مشکل بزرگ است، زیرا کاربران ماهواره‌‌ها اغلب ماه‌ها یا حتی سال‌ها منتظر می‌مانند تا نوبت پرتاب ماهواره‌شان برسد» و انتظار می‌رود که سرمایه‌گذاری آنها در این بخش اوضاع را تغییر دهد.

آقای چاندانا می‌گوید که اسکای‌روت قصد دارد با ارائه خدمات اختصاصی برای محموله‌های کوچک، انتظارهای طولانی برای پرتاب ماهواره را کاهش دهد.

براساس طرح اسکای‌روت، مشتریان می‌توانند به جای اشتراک‌گذاری فضا در موشک‌های بزرگ که طبق برنامه‌های ثابت پرواز می‌کنند، پرتابی متناسب با ماهواره خود و مدار مورد نیاز آن ریزرف کنند - دقیقاً مانند اینکه به جای انتظار برای قطار، تاکسی بگیرند.

مدیر عامل اسکای‌روت می‌گوید: «اگر می‌خواهید فقط به خانه‌ی دوستتان بروید، به قطار نیاز ندارید، می‌توانید تاکسی بگیرید. چیزی که ما ارائه می‌دهیم، یک سرویس تاکسی به فضا است که می‌تواند برای قرار دادن ماهواره در جای مشخصی در مدار یا بازدید از یک ایستگاه فضایی استفاده شود.»

مدل اسکای‌روت شبیه به مدل راکت لب در ایالات متحده است که وسایل نقلیه پرتاب کوچک در اختیار مشتریانش می‌گذارد.

ماموریت پرتاب آزمایشی هند به نام آگمن (به زبان سانسکریت به معنی رسیدن) شش محموله را در مدار قرار داده است.

این محموله‌ها شامل ابزارهای علمی مانند یک بازوی رباتیک برای جمع‌آوری زباله‌های فضایی، یک دوربین رصد زمین و ماهواره‌ها، از جمله یکی متعلق به یک شرکت آلمانی، هستند.

این موشک همچنین دو محموله نمادین را با خود به مدار زمین برد که در هند بسیار مورد توجه قرار گرفته‌اند. یکی از آنها نیلوفر آبی ساخته شده از الماس‌های آزمایشگاهی و دیگری یک موشک کوچک طلایی است که مجسمه‌های بسیار کوچک سه دانشمند مشهور هندی درون آن قرار دارند.

این مجسمه‌ها که هر کدام کوچکتر از یک دانه برنج هستند، برای ادای احترام به ویکرام سارابهای، پدر برنامه فضایی هند، سی‌وی رامان، فیزیکدان برنده جایزه نوبل و ای‌پی‌جی عبدالکلام، مهندس هوافضا و رئیس جمهور سابق هند، ساخته شده‌اند.

پاوان کومار چاندانا، مدیرعامل اسکای‌روت، گفت: «ما به خاطر برنامه فضایی هند وجود داریم، ما بر شانه‌های پیشگامان اولیه خود ایستاده‌ایم و این روش ما برای ادای احترام به سه دانشمند بزرگی است که برنامه فضایی هند را شکل دادند.»

او گفت نیلوفر آبی ساخته شده از الماس - که شکوفه کیهانی نام دارد و توسط شرکت کاسموس دایموندز توسعه داده شده - ادای احترام یک هنرمند به فضا است و خلاقیت هند را جشن می‌گیرد.

پرتاب روز شنبه اولین پرواز از دو پرواز آزمایشی است که اسکای‌روت قصد دارد امسال قبل از پرتاب تجاری سال آینده انجام دهد.

چاندانا گفت: «ما ظرفیت ساخت یک موشک در هر ماه را در کارخانه خود در شهر جنوبی حیدرآباد داریم.»

شرکت اسکای‌روت در سال ۲۰۱۸ تأسیس شد. پاوان کومار چاندانا و ناگا بهارات داکا - که همکاران ایسرو بودند - پس از ترک شغل خود در این سازمان، این استارتاپ فناوری فضایی را برای ساخت قطعات موشک برای ماهواره‌ها تأسیس کردند.

دولت هند در سال ۲۰۲۰، دروازه فعالیت در بخش فضایی را به روی شرکت‌های خصوصی گشود و به آنها اجازه داد تا موشک و ماهواره بسازند و از امکانات پرتاب ایسرو استفاده کنند. این اقدام با هدف افزایش سهم این کشور در بازار جهانی تجارت از ۲ درصد در حال حاضر به ۱۰ درصد تا سال ۲۰۳۰ انجام شد.

به گفته دولت هند تاکنون بیش از ۴۰۰ شرکت استارتاپ فضایی در این کشور تأسیس شده است، اما اسکای‌روت همچنان موفق‌ترین آنها است.

این شرکت اولین بار در نوامبر ۲۰۲۲ با پرتاب اولین موشک زیرمداری خصوصی هند، خبرساز شد.

پرتاب روز شنبه در حالی انجام شد که برنامه فضایی هند در سال‌های اخیر پس از ماموریت‌های تاریخی ایسرو به ماه، مریخ و خورشید مورد توجه قرار گرفته است.

هند در نظر دارد سال آینده فضاپیمای سرنشین‌دار به فضا بفرستد، تا سال ۲۰۲۸ یک مدارگرد به زهره بفرستد و تا سال ۲۰۳۵ ایستگاه فضایی خود را تأسیس کند.

«سرویس تاکسی» شرکت اسکای‌روت نیز می‌تواند به برنامه‌های فضایی ایسرو خدمات ارائه دهد، اما چاندانا می‌گوید که «۷۰ تا ۸۰ درصد از بازار ما اقتصاد جهانی خواهد بود».

مدیر عامل اسکای‌روت می‌گوید: «این خدمات شامل ماهواره‌هایی می‌شود که روزانه به میلیون‌ها نفر خدمات ارائه می‌کنند، از کشاورزی و ماهی‌گیری گرفته تا مدیریت بلایا، ارتباطات، اتصال، مسیریابی و امنیت ملی. بنابراین، فرصت اقتصادی بسیار بزرگی فراهم است.»