زنی که سالهاست در جزیره‌ای کوچک گیر مانده‌ و نمی‌تواند برای بازگشت به کشورش ویزه ترانزیت بگیرد

زمانی که روچیرا راناسینگه نزدیک به یک دهه پیش سریلانکا را ترک کرد، هرگز تصور نمی‌کرد روزی در مجمع‌الجزایری کوچک در جنوب اقیانوس آرام گیر بماند.

این زن ۵۰ ساله اکنون سه سال است که در جزایر کوک گیر مانده است. او به بی‌بی‌سی گفت که به‌شدت مشتاق بازگشت به سریلانکاست و حتی پیشنهاد کرده است که او را «با دست‌بند، دست‌وپای بسته و دهان بسته» به کشورش بازگردانند.

راناسینگه امیدوار بود در نیوزیلند ساکن شود.

او می‌گوید پس از درخواست پناهندگی در نیوزیلند، به توصیه یک مشاور مهاجرت، تصمیم گرفت موقتا از این کشور خارج شود تا برای ویزه کار درخواست بدهد. اما پس از ورود به جزایر کوک، درخواستش رد شد. از سوی دیگر، با ترک نیوزیلند، شرایط ویزه‌ای را که در ارتباط با درخواست پناهندگی‌اش داشت، نقض کرده بود.

اکنون نیوزیلند از صدور ویزه ترانزیت برای او خودداری می‌کند؛ ویزه‌ای که ازطریق آن می‌تواند از این کشور به سریلانکا بازگردد.

استرالیا نیز از صدور ویزه ترانزیت برای او خودداری کرده است. تنها مقصدهای بین‌المللی دیگری که می‌تواند از جزایر کوک به آن‌ها پرواز کند، تاهیتی و هاوایی هستند. اما برای دریافت ویزه این مقصدها، باید ابتدا اطلاعات بایومتریک خود را در نیوزیلند ثبت کند تا درخواست ویزه‌اش بررسی شود که این هم امکان‌پذیر نیست.

در نتیجه، عملا هیچ راه قابل‌اجرایی برای خروج از جزایر کوک ندارد.

او در حالی که اشک می‌ریزد، می‌گوید: «پسرم، تنها فرزندم، در ماه نوامبر ازدواج می‌کند و من واقعا می‌خواهم در مراسم عروسی‌اش حضور داشته باشم. مادرم آن‌قدر نگران اتفاقی است که برای من افتاده که مدام به شفاخانه رفت‌وآمد دارد.»

«حاضرم هر کاری که از من بخواهند انجام بدهم؛ فقط می‌خواهم به خانه برگردم.»

راناسینگه در سال ۲۰۱۸، پس از آن‌که به‌دلیل کسادی کسب‌وکار ناچار شد کارخانه کوچک تولید تی‌شرت خود را ببندد، سریلانکا را ترک کرد. او که در بازپرداخت قرض‌هایش با مشکل روبه‌رو بود، به هانگ‌کانگ رفت تا به‌عنوان مراقب خانگی، از سالمندان و کودکان نگهداری کند.

برادرش به بخش سینهالی بی‌بی‌سی گفت که او تحت فشار شدید مالی قرار داشت. به گفته او، شوهر راناسینگه به مواد مخدر معتاد بود و حدود هفت سال پیش درگذشت.

در دسامبر ۲۰۲۲، راناسینگه به نیوزیلند رفت و به گفته خودش، با ویزه دوماهه بازدید نزد یکی از بستگانش زندگی می‌کرد. او می‌گوید با نزدیک‌شدن زمان انقضای ویزه‌اش، یک مترجم امور مهاجرت کمکش کرد تا به‌دلیل تهدیدهایی که از سوی طلبکاران در سریلانکا با آن روبه‌رو بود، درخواست پناهندگی بدهد.

به او «ویزه کار آزاد ویژه پناهجویان» داده شد که اجازه می‌داد به مدت یک سال تقریبا برای هر کارفرمایی کار کند.

راناسینگه می‌گوید در یک رستورانت مشغول به کار شد و سرانجام کارفرمایش پذیرفت که حامی یا اسپانسر ویزه کاری او شود؛ اقدامی که راناسینگه تصور می‌کرد می‌تواند ثبات بیشتری برای اقامت بلندمدتش فراهم کند.

اما با توجه به اینکه پناهجویان در نیوزیلند معمولا تا زمانی که درخواست پناهندگی‌شان در حال بررسی است، نمی‌توانند برای ویزه دیگر درخواست بدهند، درخواست ویزه کاری او رد شد.

در همین زمان، او با شرکتی به نام «خدمات مهاجرت و امور اداری» تماس گرفت. راناسینگه ادعا می‌کند که این شرکت به او گفته بود می‌تواند از خارج از نیوزیلند درخواست تازه‌ای برای ویزه کاری ارائه کند.

مکاتبات ایمیلی که بی‌بی‌سی مشاهده کرده، نشان می‌دهد که سیلویان گالانت، مدیر این شرکت گفته بود که به‌محض خروج راناسینگه از نیوزیلند، روند درخواست ویزه او را آغاز خواهد کرد.

به همین دلیل، راناسینگه تصمیم گرفت برای مدتی کوتاه به جزایر کوک برود تا در آنجا درخواست ویزه‌اش ثبت شود.

اما این تصمیم پیامدهای فاجعه‌باری برای او داشت.

درخواست ویزه کاری راناسینگه بار دیگر رد شد. از سوی دیگر، او با ترک نیوزیلند، شروط ویزه قبلی خود را نقض کرده بود. مقام‌های نیوزیلند نیز به‌صراحت اعلام کردند که در آینده هیچ ویزه‌ای برای او صادر نخواهند کرد.

گالانت مدعی است که برای کمک به او اقدامات مختلفی انجام داده٬ از جمله نامه‌نگاری با سیاستمدارانی مانند کریس پنک، وزیر وقت مهاجرت نیوزیلند. اما راناسینگه می‌گوید گالانت سرانجام پذیرفت که این وضعیت ناشی از اشتباه خودش بوده و به او گفت که «دیگر کاری از دستش ساخته نیست».

راناسینگه می‌گوید: «او به من گفت بهتر است به کشورم برگردم. دیگر دلیلی برای ماندن در آنجا نداشتم، بنابراین موافقت کردم که برگردم.»

اما وقتی با تکت شرکت هواپیمایی ایر نیوزیلند برای سفر به سریلانکا به میدان هوایی رفت، به او گفته شد که بدون داشتن ویزه ترانزیت نیوزیلند اجازه سوارشدن به هواپیما را ندارد.

سه درخواست او برای دریافت ویزه ترانزیت نیوزیلند رد شد. مقام‌های این کشور گفتند قانع نشده‌اند که او پس از ورود به نیوزیلند، خاک این کشور را ترک خواهد کرد. چهار درخواست او برای ویزه ترانزیت استرالیا نیز رد شد.

نیوزیلند در یکی از پاسخ‌های رد درخواستش، پیشنهاد کرد که مسیرهای دیگری را برای سفر بررسی کند. اما مقام‌های ایالت هاوایی امریکا و جزیره تاهیتی در پولینزی فرانسه به او گفتند که پیش از بررسی هرگونه درخواست ویزه، باید اطلاعات بایومتریک خود را ثبت کند٬ اقدامی که تنها به صورت حضوری در نیوزیلند امکان‌پذیر بود.

تازه‌ترین درخواست او به نیوزیلند نیز رد شد٬ در حالیکه در آن، تمام جزئیات تلاش‌هایش برای یافتن مسیرهای جایگزین، مراسم عروسی پیش‌روی پسرش و وضعیت رو به وخامت صحی مادرش را توضیح داده بود.

او در حالیکه به گریه می‌افتد می‌گوید: «پول زیادی را صرف خرید تکت کرده‌ام. نزدیک به چهار سال است که پی‌درپی برای ویزه درخواست می‌دهم، اما هیچ‌کدام نتیجه‌ای نداشته است.»

راناسینگه در مجمع‌الجزایری که به سواحل شنی وسیع و قله‌های آتشفشانی ناهموارش شهرت دارد و تنها چهار ساعت با هواپیما از آکلند، بزرگترین شهر نیوزیلند، فاصله دارند، ناخواسته ماندگار شده است.

او می‌گوید در مقایسه با دیگرانی که در شرایط مشابهی هستند٬ خوش‌چانس‌تر است. چون هوتلی که در آن اقامت دارد، اجازه داده بدون پرداخت هزینه در محل اقامت کارکنانش زندگی کند و مردم مهربان محل نیز برایش غذا و لباس فراهم می‌کنند.

به گفته او، حتی یکی از مدیران هوتل یک ماشین خیاطی به او داده است تا بتواند از این راه درآمد اندکی به دست بیاورد.

او به بی‌بی‌سی گفت: «مادرم همیشه به من می‌گوید حتما در زندگی کار خوبی کرده‌ام که حالا در چنین جایی هستم. جایی که مردم این‌قدر با من مهربان بوده‌اند.»

اما این مهربانی‌ها از احساس گرفتاری و درماندگی او چندان نمی‌کاهد.

راناسینگه می‌گوید فشار روانی ناشی از این وضعیت بر سلامتی‌اش تأثیر گذاشته است.

او می‌گوید: «می‌ترسم اتفاق بدی برایم بیفتد.»

الستر مک‌کلایمونت، متخصص حقوق مهاجرت مستقر در آکلند، می‌گوید: «راستش را بخواهید، نمی‌دانم چه راه‌حلی برای مشکل او وجود دارد.»

به گفته او، راناسینگه «مشوره بسیار نادرستی» دریافت کرده که «قطعا» نمی‌توانسته از سوی یک وکیل واقعی مهاجرت ارائه شده باشد.

او به فعالیت گروهی از افرادی اشاره می‌کند که خود را «مشاور مهاجرت» معرفی می‌کنند و در برابر دریافت پول، درخواست‌های ویزه افراد را ثبت می‌کنند، بدون آن‌که خطرات احتمالی این کار را به‌درستی درک کرده باشند.

راناسینگه می‌گوید هزاران دالر نیوزیلند را بابت هزینه خدمات به شرکت «خدمات مهاجرت و امور اداری» پرداخت کرده است.

بی‌بی‌سی برای دریافت پاسخ با گالانت تماس گرفت، اما پاسخی دریافت نکرد.

مک‌کلایمونت معتقد است که مقام‌های نیوزیلند احتمالا به این دلیل از صدور ویزه ترانزیت برای راناسینگه خودداری می‌کنند که از دید آن‌ها، او قصد بازگشت به سریلانکا را ندارد٬ زیرا پیش‌تر با این ادعا که جانش در آن کشور در خطر است، درخواست پناهندگی داده بود.

او می‌گوید نیوزیلند در امور مهاجرتی با کشور همسایه‌اش، استرالیا، هماهنگی دارد و به همین دلیل، استرالیا نیز احتمالا نمی‌خواهد اجازه عبور از خاک خود را به او بدهد. به باور او، فرانسه و ایالات متحده امریکا نیز احتمالا به نتیجه مشابهی خواهند رسید.

مک‌کلایمونت می‌گوید: «برای خروج از آنجا، او ناچارست از کشور دیگری به صورت ترانزیت عبور کند، اما هیچ کشوری نمی‌خواهد چنین خطری را بپذیرد.»

اداره مهاجرت نیوزیلند به بی‌بی‌سی گفت که چندین درخواست ویزه ترانزیت از راناسینگه دریافت کرده، اما همه آن‌ها رد شده‌اند. زیرا به گفته این اداره، «قانع نشده‌ایم که او واقعا قصد عبور (ترانزیت) از نیوزیلند را داشته باشد.»

وقتی از دفتر وزیر مهاجرت پرسیده شد که چرا حتی با وجود پیشنهاد راناسینگه برای سفر با دست‌بند و همراهی ماموران، نمی‌توان برای او ویزه ترانزیت صادر کرد، یکی از نمایندگان این دفتر گفت که چنین اقداماتی مانع از ارائه درخواست پناهندگی از سوی افراد نمی‌شود.

وزارت امور داخله استرالیا اعلام کرد که درباره پرونده‌های فردی اظهارنظر نمی‌کند. این وزارت افزود که تمام افرادی که شهروند استرالیا نیستند و قصد سفر به این کشور را دارند، باید شرایط تعیین‌شده در قانون مهاجرت سال ۱۹۵۸ و مقررات مهاجرت سال ۱۹۹۴ را رعایت کنند.

در همین حال، خانواده راناسینگه تلاش کرده‌اند دریابند که آیا حکومت سریلانکا می‌تواند برای بازگشت او کمک کند یا نه.

برادرش می‌گوید: «تمام راه‌های ممکن را امتحان کرده‌ایم، اما تاکنون هیچ‌کدام به نتیجه نرسیده است.»

وزارت خارجه سریلانکا به بی‌بی‌سی گفت که «تمام اقدامات لازم را برای تسهیل بازگشت او از جزایر کوک به سریلانکا انجام می‌دهد.»

این وزارت افزوده است: «مقام‌های کمیسیون عالی (سفارت) سریلانکا در ولینگتون، نیوزیلند، و همچنین مقام‌های مسئول نیوزیلندی، در این زمینه از نزدیک با وزارت امور خارجه همکاری می‌کنند.»

با این‌حال، برادر راناسینگه به‌شدت نگران وضعیت او است.

او به بخش سینهالی بی‌بی‌سی گفت: «وضعیت روانی خواهرم خوب نیست. یک بار که با هم صحبت می‌کردیم، به من گفت اگر حاضر نیستند او را زنده به خانه بازگردانند، شاید دست‌کم جسدش را به کشور بازگردانند.»

با گزارش‌های تکمیلی از کیتاکی ماسیلامانی و جولیانا خان