طرح توسعه پایتخت؛ ولسوالی‌های بگرامی و چهارآسیاب به نواحی شهر کابل افزوده می‌شوند

شهرداری کابل می‌گوید در چارچوب برنامه توسعه این شهر، قرار است دو ولسوالی بگرامی و چهارآسیاب با شهر کابل مدغم شوند. مقام‌های این اداره هنوز زمان دقیق اجرای این طرح را اعلام نکرده‌اند.

نعمت‌الله بارکزی، از مسئولان شهرداری کابل، به بی‌بی‌سی گفت شهر کابل در سال‌های اخیر هم از نظر ساخت‌وسازهای بلندمنزل و هم از نظر گسترش جغرافیایی رشد قابل توجهی داشته است.

آقای بارکزی گفت: «شهر کابل نه تنها عمودی رشد می‌کند بلکه رشد افقی بسیار خوبی نیز داشته است که از طریق گوگل‌مپ قابل مشاهده است. کابل ۲۲ ناحیه دارد و حتی قرار است دو ولسوالی- بگرامی و چهارآسیاب به آن مدغم شوند.»

بگرامی یکی از ولسوالی های مرکزی ولایت کابل است و حدود پانزده کیلومتر از مرکز شهر فاصله دارد. چهار آسیاب هم در جنوب شهر واقع است و یکی از مسیرهای اصلی مرکز به ولایت‌های جنوبی محسوب می‌شود.

حکومت طالبان از زمان بازگشت به قدرت در آگست ۲۰۲۱، شماری از ولسوالی‌های بزرگ افغانستان را با هدف اداره بهتر به واحدهای کوچکتر تقسیم کرده است.

آیا ساخت‌وساز در کابل بی‌رویه است؟

ساخت مجتمع‌های رهایشی و ساختمان‌های بلندمنزل در کابل و برخی دیگر از شهرهای بزرگ افغانستان در سال‌های اخیر شتاب گرفته است. این روند، نگرانی‌هایی را درباره رعایت معیارهای ساختمانی، ظرفیت زیربناها و کیفیت خدمات شهری به همراه داشته است.

همزمان، توسعه عمودی شهرها و بازگشت میلیون‌ها مهاجر به افغانستان فشار بیشتری بر زیرساخت‌های شهری وارد کرده است.

مقام‌های حکومت طالبان می‌گویند در پنج سال گذشته حدود هشت میلیون مهاجر، عمدتاً از ایران و پاکستان، به افغانستان بازگشته‌اند.

تا حدود دو دهه و نیم پیش، ساختمان‌های هجده‌منزله و چهارده‌منزله در مرکز کابل از بلندترین ساختمان‌های پایتخت محسوب می‌شدند و بسیاری از شهروندان از آنها به عنوان نشانه‌های شهری و آدرس دادن نیز استفاده می‌کردند.

اما اکنون شمار ساختمان‌های بلندمنزل نه تنها در کابل، بلکه در دیگر شهرهای افغانستان نیز به سرعت افزایش یافته است. ده‌ها ساختمان در کابل بیش از ۲۰ طبقه دارند و چهره بسیاری از مناطق شهر را تغییر داده‌اند.

در حال حاضر «عزیزی پلازا» با ارتفاع ۱۰۵ متر و «محب تاور» با ارتفاع ۱۰۱ متر از بلندترین ساختمان‌های کابل به شمار می‌روند.

محمود سلطانی، مالک یکی از شرکت‌های ساختمانی در افغانستان، به بی‌بی‌سی گفت روند ساخت ساختمان‌های بلندمنزل، به دلیل پیچیدگی‌های فنی و الزامات ایمنی، زمان‌برتر از پروژه‌های کوچک‌تر است.

او گفت: «هرچه تراکم و ارتفاع ساختمان بیشتر باشد، اجرای پروژه نیز زمان بیشتری می‌گیرد. در یکی از ساختمان‌های ۱۸ طبقه، حدود یک سال صرف اسکلت‌بندی و یک سال دیگر صرف تکمیل نمای داخلی و بیرونی شد.»

در طراحی برخی از ساختمان‌های جدید کابل، از الگوهای معماری ترکیه الهام گرفته شده است.

شهرداری کابل هشدار می‌دهد که با تخلفات ساختمانی برخورد می‌کند و در مواردی که معیارها رعایت نشود، امکان توقف کار یا تخریب ساختمان وجود دارد.

ملل متحد پیش‌بینی کرده است که تا سال ۲۰۶۰، نیمی از جمعیت افغانستان در شهرها زندگی خواهند کرد که نشان‌دهنده تغییری بزرگ در مدت زمان کوتاه است.

قندهار، هرات، مزارشریف، جلال‌آباد و خوست نیز از جمله شهرهایی هستند که در سال‌های اخیر شاهد افزایش اعمار ساختمان‌های بلندمنزل بوده‌اند.

به گفته اداره اسکان ملل متحد (یو‌ان‌هبیتات)، خوست از سال ۲۰۰۵ بدینسو به گونه چشمگیر از یک شهر کوچک به یک شهری با آسمانخراش توسعه یافته است که بلندترین ساختمان آن ۱۶ طبقه دارد.

با این حال، کارشناسان شهری هشدار می‌دهند که توسعه سریع شهرها در کنار کمبود آب آشامیدنی، نبود سیستم مؤثر فاضلاب، کاهش ساحات سبز و ضعف زیرساخت‌ها، می‌تواند چالش‌های جدی برای آینده شهرنشینی در افغانستان ایجاد کند.

طرزالعمل ساخت بلندمنزل‌ها که در نظام جمهوریت به اجرا درآمد، شرکت‌های ساختمانی و مالکان زمین را مکلف می‌سازد معیارهایی چون مقاومت در برابر زلزله، الزامات ایمنی، اختصاص بخشی از زمین به فضای سبز و استفاده از انرژی آفتابی را رعایت کنند.

محمود سلطانی مالک یکی از شرکت های ساختمانی در افغانستان است که در دو دهه اخیر ده ها بلندمنزل در کابل اعمار کرده است.

آقای سلطانی به بی‌بی‌سی گفت که نظارت شهرداری کابل بر رعایت این معیارها در سال‌های اخیر افزایش یافته است.

او گفت: «شهرداری کابل یک ریاست دارد زیر نام کنترل ساختمان‌ها که همه روزه نظارت می‌کنند، از سیخ گول گرفته و مارک تعیین می‌کنند، روند نظارت حالا خیلی بالاست.»

ملل متحد می‌گوید آینده افغانستان با روند شهرنشینی گره خورده است، اما در عین حال تأکید می‌کند که نبود برنامه‌ریزی شهری، کمبود زیربناها و محدودیت خدمات عمومی از مهم‌ترین چالش‌های پیش‌رو خواهد بود.