Путин билан учрашган Трамп вакиллари энди Киевда: музокаралар қай томонга бурилади?

АҚШ расмийларига кўра, президент Доналд Трампнинг махсус вакиллари Россия президенти Владимир Путин билан урушни тўхтатиш масаласида Москвада олиб борилган музокаралардан сўнг Украинада ҳам "айнан шундай самарадорликдаги учрашувлар" ўтказилишидан умид қилмоқда.

Стив Уиткофф ва Жаред Кушнер якшанба куни Киевга етиб келди. Оқ уй маълумотига кўра, улар бундан бир кун аввал Москвада Путин билан учрашиб, "кейинги қадамлар борасида аниқ режаларни муҳокама қилган".

Бу режалар нималардан иборат экани ҳозирча маълум эмас. Бироқ Украинадаги урушни тўхтатишга қаратилган дипломатик саъй-ҳаракатлар фаоллашиб бораётгани сабабли, бу ҳақдаги баёнот яқин ҳафталарда эълон қилиниши кутилмоқда.

Бу Трампнинг бош музокарачилари учун Украина пойтахтига қилинган илк ташриф ҳисобланади. Шу билан бирга, Путин ва Зеленский уч кун давомида пойтахтлар нишонга олинмаслиги бўйича келишувга эришган.

Шанба куни Кремлда Владимир Путин, Стив Уиткофф ва Жаред Кушнер ўртасида Украинадаги урушни тугатиш масаласи муҳокама қилинди. Кремл маълумотига кўра, ёпиқ эшиклар ортида бўлиб ўтган учрашув уч соатдан ортиқ давом этган ва "конструктив ҳамда жуда очиқ руҳда" ўтган.

"Суҳбат уч соатдан зиёд, аниқроғи 3 соат 10 дақиқа давом этди", деган журналистларга Путиннинг ёрдамчиси Юрий Ушаков.

Унинг айтишича, Уиткофф ва Кушнер учрашув чоғида Украинадаги ҳарбий ҳаракатларни тезроқ тўхтатишдан манфаатдор эканини билдирган ва можарони ҳал этиш бўйича ўз таклифларини баён қилган.

"Америка вакиллари бу сафарга жиддий тайёргарлик кўрган. Улар нафақат ҳарбий ҳаракатларни тезроқ тўхтатишга қизиқиш билдирдилар, балки эҳтимолий тинчлик йўллари ҳақида ҳам қатор таклифларни илгари сурдилар", деди Ушаков.

Путин Трамп вакилларига Россия Украинада қўйган мақсадларига эришиш ниятида эканини билдирган. Ушаковнинг сўзларига кўра, можарони ҳал қилиш учун "можаронинг асосида ётган сабабларлар" бартараф этилиши зарурлиги таъкидланган. Россия расмийлари фронт чизиғидаги вазиятни қандай баҳолаётганини америкаликларга тушунтирган.

Ушаковнинг айтишича, АҚШ вакиллари Киевда бўлиб ўтадиган кейинги музокараларда Путиннинг баҳолаши ва фикрларини инобатга олишга ваъда берган. Бу музокаралардан мақсад урушни узоқ муддатга тўхтатиш имкониятларини излашдан иборат.

Трампнинг махсус вакиллари Кремлдаги учрашув якунлари бўйича ҳозирча изоҳ бергани йўқ. Улар шанба куни кечқурун Москвадаги "Внуково" аэропортини тарк этиб, Владимир Зеленский билан учрашиш учун Украинага йўл олган.

Якшанбага ўтар кечаси жаҳон ахборот агентликлари Оқ уй вакилининг қисқа баёнотини тарқатди. Унда айтилишича, Москвада Трампнинг вакиллари "кейинги қадамларга оид аниқ режаларни муҳокама қилган ва бу режалар яқин ҳафталарда эълон қилинади". Шунингдек, улар Украинада ҳам "шундай самарадорликдаги учрашувлар" ўтказилишига умид билдирган.

Axios нашрининг ёзишича, Уиткофф ва Кушнер иштирок этган музокараларда АҚШ Молия вазирлигининг санкциялар сиёсати учун масъул амалдори Жин Ланг ҳам қатнашган.

Нашр маълумотига кўра, Ланг Россия президентининг махсус вакили ва Россия тўғридан-тўғри инвестициялар жамғармаси раҳбари Кирилл Дмитриев билан бўлган учрашувда иштирок этган. Бироқ у Путин билан музокарада қатнашмаган.

Axios таъкидлашича, Лангнинг иштирок этиши музокараларда Россияга қарши АҚШ санкциялари масаласи ҳам кўтарилган бўлиши мумкинлигини англатади.

Оқ уй вакили нашрга берган изоҳида Москвадаги учрашувларда "Миллий хавфсизлик кенгаши, Давлат департаменти ва Молия вазирлиги мансабдорлари" ҳам иштирок этганини айтди.

"Фойдали мулоқотлар"

Россия матбуоти тарқатган маълумотларга кўра, Путин Америка делегацияси билан учрашувни қуйидаги сўзлар билан бошлаган:"Ҳурматли ҳамкасблар, Москвага хуш келибсизлар. Вазият, албатта, осон эмас. Аммо уни муҳокама қилишни бошлашдан олдин АҚШ президенти жаноб Трампга энг эзгу тилакларим ва миннатдорчилик сўзларимни етказишингизни сўраган бўлардим".

Уиткофф ва Кушнернинг Москвага ташрифи Вашингтоннинг Европада Иккинчи жаҳон уруши тугаганидан буён давом этаётган энг йирик қуролли можарони тугатиш бўйича тинчлик жараёнини қайта жонлантиришга қаратилган яна бир уриниши ҳисобланади.

Шу вақтгача АҚШ ва унинг иттифоқчилари томонидан тинчлик келишувига эришиш бўйича қилинган саъй-ҳаракатлар самара бермади.

Учрашув арафасида Доналд Трамп куёви Жаред Кушнер ва кўп йиллик бизнес ҳамкори Стив Уиткофф Москва ҳамда Киевга "урушни тўхтатиш бўйича таклиф олиб бораётганини айтган эди.

"Улар урушни тугатиш таклифи билан кетишди. Биз уларни бирор натижага эришиш мумкинми-йўқми, шуни кўриш учун юбордик. Балки муваффақият қозониш имкониятимиз бордир", деган Трамп.

Бироқ Вашингтон ушбу таклифнинг мазмунини ошкор қилмаган.

Москвадаги учрашув Россиянинг Украинага қарши ҳаво ҳужумлари кучайган бир пайтда бўлиб ўтди. Сўнгги ойларда бу зарбалар оқибатида ўнлаб тинч аҳоли ҳалок бўлган.

Жума куни Украина президенти Володимир Зеленский Трамп вакиллари ташрифи чоғида Киев Россия ҳудудига ҳаводан зарба бермаслигини билдириб, Москвани ҳам худди шундай қадам ташлашга чақирган.

Шанба куни Кремл матбуот котиби Дмитрий Песков Россия ахборот агентликларига Путин 6 сентябр ярим тундан бошлаб Киевга ҳужумларни тўхтатиш ҳақида кўрсатма берганини маълум қилди.

New York Times нашрининг жума куни ёзишича, Трамп вакиллари ташрифидан олдин Вашингтон Москва ва Киевни ўзаро зарбаларни вақтинча тўхтатишга чақирган.

Киевга илк ташриф

Ғазо ва Эрон бўйича ўт очишни тўхтатиш музокараларида ҳам иштирок этган Уиткофф ва Кушнер аввал ҳам дипломатик ташаббуслар доирасида Москвага бир неча бор ташриф буюрган. New York Times ҳисобича, Уиткофф Путин билан камида олти марта учрашган.

Аммо бу икки вакилнинг Украинага сафари Россиянинг кенг кўламли босқини бошланганидан бери амалга оширилаётган биринчи ташрифдир.

"Мақсадимиз АҚШ томони билан имкони борича мазмунли ва конструктив музокаралар ўтказиш. Бу урушни қандай қилиб якунлаш мумкинлигининг ҳақиқий йўлларини излаш керак. Стив ва Жаред қандай таклифлар билан келганини, Москвада уларга нима дейилганини кўрамиз", деган эди Зеленский жума куни.

Украина ҳаво ҳудуди уруш бошланганидан буён ёпиқ. Шу боис мамлакатга келаётган жаҳон етакчилари ва юқори мартабали амалдорлар одатда Полша орқали поездда Киевга йўл олади.