ABD yönetimi, İsrail'in nükleer programı konusundaki sessizliğini bozacak

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Demokrat Partililerin ısrarı üzerine, Kongre üyelerinin, İsrail'in nükleer prograım hakkındaki sorularını gizli bir toplantıda yanıtlamaya hazır olduğunu söyledi.

30 Demokrat Kongre üyesi geçen ay Rubiyo'ya yazdıkları mektupta Trump yönetiminden İsrail'in onlarca yıllık nükleer programını kamuoyuna açıklamasını istedikleri bir mektup yazmıştı.

İsrail'in nükleer programının varlığı yaygın bir şekilde kabul edilse de, İsrail de ABD'de de bunu resmen hiç açıklamadı.

Demokrat Partili Kongre üyeleri, ardı ardına gelen ABD yönetimlerinin İsrail'in nükleer silah kapasitesi konusundaki gizliliği neden resmen koruduklarını sordu.

Demokrat Partililer bu tavrın Washington'ın dostu ya da düşmanı başka hiçbir ülkeye gösterilmediğini vurguladılar.

Kongre üyesi Joaquin Castro'nun ısrarı üzerine Rubio, soruları kamuoyu önünde açıklamayacağını, fakat dünyanın çoğunun İsrail'in nükleer silahlara sahip olduğunu değerlendirdiğini belirtti. Dışişleri Bakanı daha fazla bilgi vereceğini, ancak bunun yalnızca gizli bir toplantıda olacağını vurguladı.

Milletvekillerinin geçen ayki mektubu, Washington'da İsrail'in nükleer programı konusunda yarım yüzyıldan fazla süredir devam eden tabuyu yıkmak olarak görüldü.

ABD, İsrail'in 1950'lere kadar uzandığı düşünülen nükleer silah geliştirme faaliyetlerini hiçbir zaman resmen kabul etmedi.

Kongre üyeleri ABD'li istihbarat yetkililerine İsrail'in nükleer silah kullanımı için belirlediği kırmızı çizgileri de sordu.

Mart ayında Dimona'daki İsrail nükleer tesislerinin yakınlarına İran'ın düzenlediği bir saldırıyı örnek gösterdiler.

Demokrat Partililer İsrail'in nükleer kabiliyetlerinin boyutu ve ve doğasının, Amerikan güçlerinin bölgedeki nükleer denge uğruna verilen bir savaş için Ortadoğu'ya konuşlandırıldığı bir ortamda ABD'nin ulusal güvenliği açısından hayati bir önem taşıdığını vurguladı.

İsrail nükleer silahlara sahip olduğunu resmi olarak hiçbir zaman doğrulamadı ancak önemli bir cephaneliğe sahip olduğuna dair yaygın bir inanış var.

Hangi ülkelerin nükleer silahı var ve bunları nasıl elde ettiler?

İsrail'in nükleer programını ifşa eden Mordechai Vanunu kimdir?

İsrail'in nükleer silahları

Ekim 1986'da İsrailli nükleer teknisyen Mordechai Vanunu, İngiliz gazetesi Sunday Times'a İsrail'in daha önce düşünülenden çok daha büyük ve gelişmiş bir nükleer silah programına sahip olduğuna dair ayrıntıları iletmişti.

Bunun için İsrail'de 18 yıl hapis yattı ve 2004'te serbest bırakıldı.

Düşünnce kuruluşu olan Stockholm Uluslararası Barış Araştırma Enstitüsü'ne (SIPRI) göre İsrail cephaneliğini modernize ediyor.

2024'te İsrail, "nükleer kabiliyetli balistik füzelerinden Jericho ailesiyle ilişkili olabilecek" bir füze tahrik sistemi testi gerçekleştirdi ve SIPRI'ye göre Dimona'daki plütonyum üretim tesisini geliştiriyor gibi görünüyor.

İsrail, bölgesel rakiplerinin nükleer silah edinmesini engellemek için askeri müdahalelerde de bulundu.

İran'a yönelik saldırılarının yanı sıra 1981'de Irak'taki bir nükleer reaktörü ve 2007'de Suriye'de nükleer olduğu düşünülen bir tesisi bombaladı.