Yoğurdun sağlığa faydaları

Yoğurt, kahvaltılardan ana yemeklere, atıştırmalıklardan tatlılara kadar geniş bir kullanım alanı olan bir soğuk kahraman olarak biliniyor.

Diyetisyenler, protein, kalsiyum, fosfor ve B vitaminleri gibi birçok besin öğesi içerdiği için dengeli bir beslenmenin parçası olarak sıklıkla yoğurdu öneriyor.

Ayrıca bazı yoğurtlar bağırsak sağlığını destekleyebilecek canlı ve aktif kültürler içeriyor.

Bazı özel kültürler, laktoz sindiriminde zorlanan kişilerde bu sürecin iyileşmesine bile yardımcı olabiliyor.

Ancak maalesef yoğurt bir "mucize gıda" değil.

Buna rağmen, sağlığımızı iyileştirmeye katkı sağlayabilecek pek çok özelliği var.

Hangi yoğurt türleri sağlığa faydalı?

Sağlık uzmanları yoğurdun faydalarından söz ettiğinde, ne yazık ki yüksek şeker içeren ve üzerine ekstra tatlı malzemeler eklenmiş hazır paketlenmiş yoğurtlardan bahsetmiyorlar.

Faydalı olan sade doğal ya da süzme yoğurt veya kefir.

Bilim insanları sağlık faydalarına ilişkin araştırmalar yaptığında da genellikle canlı kültür içeren yoğurtları inceliyor.

Aldığınız yoğurtta bu kültürlerin bulunup bulunmadığı ambalaj üzerinde genellikle yer alıyor.

Bu, pahalı ürünler satın almanız gerektiği anlamına gelmiyor.

Birçok yoğurt markası bu kriterleri karşılıyor.

Yoğurt etiketinde nelere bakılmalı:

Yoğurt enflamasyon için iyi mi?

Bazı çalışmalar, canlı kültür içeren yoğurdun enflamasyonun bazı göstergelerini azaltmaya yardımcı olabileceğini öne sürüyor.

Bu konuda araştırma yürüten Wisconsin-Madison Üniversitesi'nde gıda bilimi profesörü Bradley Bolling'in elde ettiği sonuçlar olumlu.

Ancak kanıtlar hâlâ gelişme aşamasında ve araştırmacılar bu etkinin tam olarak yoğurdun hangi özelliğinden kaynaklandığını henüz bilmiyor.

Peki enflamasyonu azaltan besinler neden faydalı olabilir?

Bolling, "Beslenmeye bağlı hastalıklar kronik enflamasyonla birlikte gelişir veya bu nedenle ortaya çıkar. Bu yüzden enflamasyonu azaltmaya çalışmak, kanser, tip 2 diyabet ve kardiyovasküler [kalp ve damar] hastalıklar gibi kronik hastalıkların ortaya çıkışını geciktirebilir ya da riskini azaltabilir" diyor ancak bilimin henüz bazı temel sorulara yanıt bulmadığını sözlerine ekliyor:

"Yoğurdun potansiyel bir etki yaratabilmesi için ne kadar ve ne sıklıkta tüketilmesi gerektiğini anlamamıza yardımcı olacak ek çalışmalara ihtiyaç var."

Lancaster Üniversitesi'nde biyomedikal alanında kıdemli öğretim görevlisi Dr. Rachael Rigby de bu konu üzerine araştırmalar yaptı.

Rigby, özellikle laktozu fermente eden bakteriler içeren yoğurdun düzenli tüketiminin meme kanseri riskini azaltıp azaltamayacağını inceledi.

Henüz kesin bir sonuç olmamakla birlikte, elde ettiği bulgular temkinli bir iyimserlik için neden sunuyor.

Ancak bunun yalnızca yoğurdun düzenli ve uzun süreli tüketilmesi halinde geçerli olabileceğini belirtiyorlar.

Yoğurt tip 2 diyabet riskini azaltabilir mi?

Tip 2 diyabet ile yoğurt arasındaki ilişki en kötü ihtimalle "olası" ilişki olarak tanımlanıyor. Peki en iyi ihtimal nasıl?

2017 yılında yapılan ve 13 çalışmayı içeren bir inceleme, düzenli yoğurt tüketimi ile hastalığın gelişme riskinin daha düşük olması arasında bağlantı kurdu.

Nitekim 2022 yılında yapılan başka bir inceleme, günlük tüketilen her 50 gr yoğurt için tip 2 diyabet gelişme riskinde %7 azalma olabileceğini öne sürüyor.

Ancak yoğurt yalnızca önleyici bir unsur olarak ele alınıyor.

Başka bir çalışma ise yoğurdun tip 2 diyabetin yönetiminde de rol oynayabileceğini öne sürüyor.

Araştırmacılar, bu faydanın yoğurttaki yağ asitlerinden kaynaklanabileceğini düşünüyor.

Aynı çalışma, faydaların en çok "düşük yağlı" yoğurtlarla ilişkili olduğunu ekliyor.

Bu nedenle alışveriş yaparken şeker ve doymuş yağ içeriğini kontrol etmek önemli.

Yalnızca "düşük yağlı" etiketine güvenmek de yeterli değil.

Yoğurt kilo vermeye yardımcı olabilir mi?

Bu konu yoğun şekilde tartışılıyor.

Yoğurdun düzenli olarak tüketildiği bir beslenme düzeninin daha düşük vücut kitle indeksi (VKİ) ve daha düşük kilo ile ilişkili olduğunu belirten çok sayıda araştırma var.

2015 yılında yapılan bir çalışma da birden fazla araştırmayı inceleyerek düzenli yoğurt tüketimi ile daha düşük VKİ ve kilo arasında bağlantı buldu. Ancak bu çalışmanın gıda markası Danone tarafından finanse edildiğini belirtmek gerekir.

Buradaki temel sorun neden-sonuç ilişkisinin net olmaması.

Kişiler yoğurt yedikleri için mi kilo veriyor, yoksa besin değeri yüksek ve dengeli beslenen kişiler diyetlerine yoğurdu zaten dahil ettiği için mi bu sonuç ortaya çıkıyor?

Bu sorunun yanıtı henüz kesin değil.

Süt içermeyen yoğurtların faydası var mı?

Soya, badem, hindistancevizi ve yulaf gibi süt içermeyen yoğurtlar da bakteriyel kültürler kullanılarak yapılıyor. Ancak kullanılan türler, canlı kültür miktarı ve besin değerleri farklılık gösteriyor.

Süt bazlı yoğurtlarda olduğu gibi, bazıları ısıya tabi tutuluyor; bu da canlı bakterilerin yok olmasına neden olabiliyor.

Bu yüzden etiketi kontrol etmek önemli.

Hem süt ürünleri hem de bitki bazlı yoğurtlar şeker içerebildiği için dikkat edilmesi gerekiyor.

Leeds Üniversitesi'nde beslenme bilimleri profesörü Bernadette Moore şöyle diyor:

"En yüksek şeker içeriğine sahip kategorilerin çocuklara yönelik pazarlanan ve organik yoğurtlar olduğunu bulduk."

Ancak Moore'a göre bu yoğurtların yine de bazı besinsel avantajları var:

"Bir ebeveyn şekerli bir içecek ile çocuklara yönelik tatlandırılmış bir yoğurt arasında seçim yapıyorsa, yoğurt hâlâ kalsiyum, D vitamini ve protein içerir; bu nedenle daha iyi bir tercihtir."

Yoğurt alırken nelere dikkat etmeli?

Yoğurdu evde yapmak yerine marketten satın alıyorsanız çoğunlukla sade, şekersiz yoğurtları tercih edin; bağırsak sağlığı önceliğinizse canlı kültürler içerdiğinden emin olun ve bitki bazlı seçeneklerin takviyelerle zenginleştirilmiş olup olmadığını kontrol edin.

Tatlandırılmış yoğurtlar da dengeli beslenmenin içinde yer alabilir, ancak bunları daha çok tatlı bir atıştırmalık olarak düşünmek gerekir, bir "sağlık gıdası" olarak değil.

Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. Yapay zekayı nasıl kullandığımız hakkında daha fazla bilgi burada.