Hamaney'in cenazesi Meşhed'de toprağa verildi, oğlu görülmedi

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

Suikasta uğrayan İran'ın dini lideri Ali Hamaney için ölümünden yaklaşık dört ay sonra düzenlenen "veda ve cenaze" töreni tamamlandı.

İranlı yetkililer, Hamaney'in cenazesinin uçakla Irak'tan İran'ın Türkmenistan yakınlarındaki kenti Meşhed'e götürüldüğünü açıkladı.

Meşhed doğumlu Hamaney, burada toprağa verildi.

28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in düzenlediği saldırıda hayatını kaybeden Ali Hamaney ve bazı aile üyelerinin cenaze töreni 3 Temmuz Cuma günü Tahran'daki Musalla'da başladı.

4 Temmuz Cumartesi günü Hamaney'in tabutu halkın ziyaretine açıldı.

Mücteba Hamaney cenazede görülmedi

İran'ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney, babasının cenazesinde yer almadı.

Rejimin üst düzey isimleri ve sayıları binlerle ifade edilen hükümet destekçileri öldürülen eski dini lidere son görevlerini yerine getirmek üzere bir araya geldi.

Ali Hamaney'in diğer üç oğlu, Mesud, Mustafa ve Meysem, pazar günkü törende yer aldı.

Törene Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Devrim Muhafızları Komutanı Ahmed Vahidi gibi yetkililer de katıldı.

Mücteba Hamaney'in sağlık durumuna ilişkin spekülasyonlar sürüyor.

Spekülasyonlar, babasının ölümüne yol açan aynı ABD-İsrail hava saldırılarında yaralandığı yönündeki söylentilerle güçlendi.

Mücteba, mart başındaki görevlendirilmesinden bu yana kamuoyu önüne çıkmadı.

Irak dahil birçok kentte yapılan cenaze ve yas törenleri altı gün sürdü.

Yetkililer törene 15 ila 20 milyon kişinin katılmasını beklediklerini açıklamıştı.

Törene katılmak üzere çok sayıda ülkeden yetkili ve konuklar Tahran'a gitmişti.

Bunlar arasında Rusya, Türkmenistan, Irak, Tacikistan, Katar, Gürcistan, Pakistan, Ermenistan ve Azerbaycan'dan temsilciler de vardı.

Tahran'daki törene Türkiye'den de Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz cenaze törenine katıldı.

3-6 Temmuz arasında Tahran'da süren cenaze töreni, ardından Irak'ta devam etti ve Meşhed kentindeki törenle son buldu.

İran Devrim Muhafızları (IRGC), güvenlik güçleri ve çeşitli devlet kurumları törek için seferber edildi ve hükümet yetkilileri "yüzyılın cenazesi" olarak nitelendiriyor.

Etkinlikten önceki günlerde yetkililer, gıda, dinlenme ve ilk yardım için binlerce alan oluşturulduğunu, bir milyondan fazla kişi için konaklama kapasitesi hazırlandığını ve Tahran'ın merkezindeki kalabalığı yönetmek için bir "insan koridoru" tasarlandığını açıkladı.

Törenin sorumluluğu Tahran Muhammed Resulullah Karargahı'na verildi ve hükümet ile diğer devlet kurumları da hazırlık ve organizasyona katıldı.

Organizasyondan sorumlu yetkililer, bu törenin hazırlık düzeyi ve kapsamının önceki örneklerle kıyaslanamayacak boyutta olduğunu söylüyor.

Necef ve Kerbela

Ali Hamaney hayatı boyunca Irak'ı yalnızca iki kez, yedi ve 18 yaşlarındayken ziyaret etti ve daha sonra bir daha Necef ya da Kerbela'ya gitmedi.

Naaşı 8 Temmuz'da Necef Havalimanı üzerinden Irak'a giriş yaptı.

Necef'te İmam Ali Türbesi'nde düzenlenen cenaze töreninin ardından program Kerbela kentinde devam etti ve daha sonra naaş yeniden Necef üzerinden İran'a götürüldü.

İranlı yetkililer, törenin Irak'ta düzenlenmesini çeşitli Iraklı gruplardan gelen taleplere bir yanıt olarak nitelendiriyor ve törenin dini ve ulus ötesi boyutlarını vurguluyor.

Bununla birlikte bazı analistler Necef ve Kerbela'da cenaze törenleri düzenlenmesinin, Ali Hamaney'in bölgedeki Şiiler arasındaki ulus ötesi konumunu öne çıkarma girişimi olarak görülebileceğini düşünüyor.

Bazı gözlemciler bu adımı, İslam Cumhuriyeti'nin Şii dünyasının en önemli merkezlerinden birinde dini ve siyasi nüfuzunu sürdürme ve gösterme çabasının bir parçası olarak yorumladı.

Törenin koordinasyonu için birkaç gün önce Bağdat'a giden İran Dışişleri Bakanı Arakçi, cenazenin "sembolik öneme" sahip olduğunu belirterek, Necef ve Kerbela'da tören düzenlenmesinin Ali Hamaney'in Şiiler arasındaki konumunun İran sınırlarının ötesine uzandığını gösterdiğini söyledi.

Bu bağlamda bazı İranlı yetkililer, bu etkinliği "iki ulus arasındaki derin bağı" sergilemek için bir fırsat olarak tanımladı ve bunu bölgedeki daha geniş bir siyasi-dini çember ve zincirin parçası olarak değerlendirdi.

Irak hükümeti, ülkedeki etkinliğin başlıca organizatörlerinden biri konumunda.

Haberlere göre cenaze, Irak Başbakanlık Ofisi'nin doğrudan koordinasyonunda ve çeşitli devlet kurumları ile bakanlıkların katılımıyla gerçekleştirildi.

Bazı Iraklı yetkililer, etkinliğe ev sahipliği yapmayı "tarihi bir onur" olarak nitelendirdi ve organizasyon için tüm idari, hizmet ve güvenlik kapasitesinin seferber edildiğini söyledi.

Mehr Haber Ajansı, Iraklı yetkililere dayandırdığı haberinde, Necef ve Kerbela vilayetleri, Irak ulaştırma, içişleri ve dışişleri bakanlıkları, Halk Seferberlik Güçleri ve Irak Başbakanlık Ofisi'nin törenin koordinasyonu ve düzenlenmesinden sorumlu kurumlar arasında yer aldığını bildirdi.

Tahran, Kum, Necef ve Kerbela'da cenaze törenlerinin düzenlenmesinin ardından, programın son aşaması Meşhed kentinde gerçekleştirildi.

Ali Hamaney buradaki İmam Rıza Türbesi'ne defnedilecek.

Hamaney'in cenazesini organize eden yetkililer, İmam Rıza Türbesi'ndeki defin işleminin ardından 40 gün boyunca çeşitli vilayetlerde dini törenler ve dualar yapılacağını, ayrıca Ali Hamaney'in defin yıl dönümüne kadar başka konferanslar ve törenler için de hazırlık yapıldığını açıkladı.

Törenin siyasi önemi

Ali Hamaney'in cenaze töreni, İslam Cumhuriyeti'nin çok sayıda siyasi ve toplumsal sorunla karşı karşıya olduğu bir dönemde düzenlendi.

Bazı analistlere göre son aylarda ülke çapında yaşanan protestolar ve protestoculara yönelik baskılar, "meşruiyet krizi" olarak adlandırılan durumu daha da derinleştirdi.

Bu analistlere göre, ideolojik sistemlerde liderlerin cenazeleri yalnızca yas işlevi görmüyor, aynı zamanda birlik görüntüsünün sergilendiği, resmi anlatının yeniden üretildiği ve siyasi mesajların iletildiği bir sahneye dönüştü.