Barrack: 'Türkiye, İsrail ve Suriye arasında bir çatışma önleme mekanizması üzerinde çalışıyoruz'

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

ABD'nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, İsrail'in Türkiye sınırı yakınındaki bir Suriye hava üssünü vurmasının ardından ABD'nin İsrail, Türkiye ve Suriye arasında bir çatışmasızlık mekanizması kurmak için çalıştığını söyledi.

Aynı zamanda ABD'nin Türkiye Büyükelçisi olan Barrack, Türkiye'nin İsrail saldırıları konusunda önceden uyarılmadığını belirtti.

Büyükelçi, Ankara'nın olası bir askeri karşılığına atıfta bulunarak, Türkiye'nin kendi topraklarına doğru yönelen uçakları gözlemlemesi sonucu "anlaşılır bir şekilde kendi karşılığını vermek üzere hazırlık yapmış olabileceğini" ekledi.

Reuters'ın telefonla sorularını yanıtlayan Barrack, "Neyse ki sağduyulu yaklaşımlar durumun daha da kötüleşmesini engelleyebildi" dedi.

Suriye devlet televizyonu, 18 Ağustos Salı günü Ebu Zuhur havaalanı pisti ve depolama tesisine sekiz hava saldırısı düzenlendiğini duyurdu. Saldırıda herhangi bir yaralanma bildirilmedi.

ABD, saldırıyı "gereksiz bir tırmanma" olarak nitelendirerek İsrail'e yönelik nadir görülen bir kınama açıklaması yaptı. Türkiye de saldırıyı kınadı.

İsrail, saldırılar hakkında doğrudan yorum yapmasa da, Suriye'nin güvenlik statükosunu "ihlal etmenin eşiğinde" olduğunu belirterek, Şam'ı Türk birliklerinin hava üssüne konuşlanmasına izin vermekle suçladı.

Suriye ve Türkiye, saldırıların bölgedeki gerilimi tırmandırma tehdidi oluşturduğunu belirtti ve saldırılardan İsrail ordusunu sorumlu tuttu.

Barrack Reuters'a yaptığı açıklamada, Suriye hava üssüne yönelik İsrail saldırılarının, "Doğru olsun ya da olmasın, Türkiye'nin yakın gelecekte bu üsteki varlığını artırabileceğine dair bir algıyı yansıttığını" söyledi.

"Bu durum İsrail, Suriye ve Türkiye'yi kapsayan bir çatışmasızlık mekanizmasına duyulan ihtiyacı ortaya koyuyor. Gelecekte yaşanabilecek iletişim hatalarını önlemek amacıyla bunun kurulması için aktif şekilde çalışıyoruz" diyen Barrack, "Şu anki önceliğimiz gerilimi düşürmek ve daha ölçülü bir yaklaşım için alan açmak" diye devam etti.

Türkiye sınırının yaklaşık 70 kilometre uzaklıkta bulunan üs, 2013'ten bu yana kullanım dışı ve 14 yıllık iç savaş sırasında birkaç kez el değiştirdi.

Aralık 2024'te Suriye'de yönetimi ele geçiren isyancı güçler üssün kontrolünü de devraldı.

ABD: 'Gereksiz bir tırmanma'

Tom Barrack, sosyal medyada yayınladığı ilk açıklamasında da saldırıları eleştirdi.

Barrack, X platformundaki mesajında, "İsrail'in Ebu Zuhur Hava Üssü'ne yönelik teyit edilmiş hava saldırılarının, bölgesel istikrara katkıda bulunmayan gereksiz bir tırmanma teşkil etmesinden derin endişe duyuyoruz" dedi.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun ofisinden yapılan açıklamada ise "İsrail ve Suriye, güvenlik konularında statüko konusunda anlaştılar; Suriye ise Türk birliklerinin Halep yakınlarındaki bir hava üssüne konuşlanmasına izin vererek bu statükoyu ihlal etmenin eşiğindeydi" ifadesine yer verildi.

Suriye Dışişleri Bakanlığı saldırıları "bölgesel güvenlik ve istikrarı tehlikeye atan, haksız bir saldırganlık eylemi" olarak nitelendirdi.

Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani de 19 Ağustos Çarşamba günü Axios'a yaptığı açıklamada, hava üssünde bir Türk askeri üssü kurma planı bulunmadığını İsrail'e açıkça ilettiğini, tesisin Suriye Hava Kuvvetleri tarafından kullanılmak üzere elden geçirildiğini söyledi.

Şeybani, Türk askeri yetkililerin üssü eğitim ve daha kapsamlı askeri işbirliği faaliyetleri çerçevesinde ziyaret ettiğini vurguladı.

Suriyeli bakan tesisin büyük ölçüde boş olduğunu ve henüz faaliyete geçmediğini söyledi ve herhangi bir Türk askeri yığınağı yapıldığı iddiasını reddetti.

Reuters: Mossad Başkanı Suriyeli bakanla görüştü

Bu arada Reuters haber ajansı, konu hakkında bilgi sahibi üç kaynağa dayandırdığı haberinde, İsrail'in Suriye'de hava üssünü bombalamasından sadece birkaç gün önce, İsrail istihbarat teşkilatı başkanı ile Suriye Dışişleri Bakanı geçen hafta bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Bu görüşmede Türkiye'nin Suriye'deki askeri varlığı ele alındı.

Reuters'ın haberi bağımsız kaynaklarca doğrulanırsa, Mossad Başkanı Roman Gofman ile Suriye Dışişleri Bakanı Esad el-Şeybani arasında 14 Ağustos'ta gerçekleşen bu görüşme, İsrail ile Devlet Başkanı Ahmed el-Şara liderliğindeki Şam yönetimi arasında bugüne kadar kurulan en üst düzey temaslardan biri olma özelliğini taşıyor.

Habere göre kaynaklar, dört gün önce Gofman ile Şeybani arasında gerçekleşen görüşmede, Türkiye'nin Suriye'ye yönelik askeri desteği konusunun öne çıktığını belirtti.

Kaynaklardan biri, görüşmenin "İsrail'in; Türkiye'nin askeri varlığını artırması, silah satışı, insansız hava aracı (İHA) tedariki ve diğer hususlarla ilgili soruları" üzerine yoğunlaştığını ifade etti.

Reuters Milli Savunma Bakanlığı konuyla ilgili yorum yapmaktan kaçındığını, Dışişleri Bakanlığı'nın da görüş talebine henüz yanıt vermediğini de vurguladı.

İletişim Başkanlığı: 'İsrail'in iddiaları gayriciddi'

Türkiye ise Ebu Zuhur hava üssüne herhangi bir askerinin konuşlanıp konuşlanmadığını doğrulamadı. Ancak Ankara, İsrail'in bu üssün tehdit oluşturduğu yönündeki iddiasını reddetti.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı'ndan yapılan açıklamada, İsrail Başbakanlığının Türkiye'ye yönelik iddiaları "gayriciddi" olarak nitelendirildi ve "İsrail'in Suriye'nin egemenliğini ve toprak bütünlüğünü hedef alan hukuksuz hava saldırılarını meşrulaştırmayı amaçlamaktadır" denildi.

"Dile getirilen ithamlar, Netanyahu'nun İsrail'deki seçimler öncesinde bölgedeki yayılmacı ve istikrarsızlaştırıcı politikalarını sürdürme niyetinden kaynaklanmaktadır" ifadeleri kullanıldı.

Türkiye Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, Suriye'nin İdlip şehri kırsalında yer alan Ebu Zuhur Askeri Hava Üssü'ne 18 Ağustos'ta "İsrail tarafından düzenlenen hava saldırılarını güçlü şekilde kınıyoruz" denildi.

Suriye, Beşar Esad hükümetinin iki hafta içinde devrilmesiyle sonuçlanan saldırılar sırasında hasar gören askeri tesislerini yeniden inşa etmeye çalışıyor.

Türkiye, Esad'ın devrilmesinden sonra Suriye'de yönetime gelen Ahmed Şara başkanlığındaki geçiş yönetimi ile yakın irtibat halinde ve yardım sağlarken, İsrail her iki ülkeye de derin bir şüpheyle bakmaya devam ediyor.

İsrail, Şara iktidara geldiğinden beri Suriye'nin orta ve güney kesimlerine hava saldırıları düzenledi. Hava üssüne yapılan son saldırılar ise Mart ayından bu yanaki en önemli saldırı oldu.