Trump, ABD uçaklarını İngiliz üssünden çekmesine 'bir tehdidin' yol açtığını söyledi

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

ABD, İngiltere'de terörle mücadele polisinin soruşturduğu bir olayın odağındaki İngiliz askeri üssü RAF Fairford'dan tüm bombardıman uçaklarını çekti.

ABD Başkanı Donald Trump 5 Ekim'de, bombardıman uçaklarını RAF Fairford'dan üste yönelik "bazı tehditler" nedeniyle çektiğini söyledi.

Trump, Beyaz Saray dışında bir grup gazeteciye konuşurken uçakların ABD'ye dönmesine "belirli bir tehdidin" mi yol açtığı sorusuna "Evet, sanırım bunu söyleyebiliriz. Yanlışlıkla havalanıp gitmediler" dedi.

Ardından "Bazı tehditler vardı. Ve düşmanı tahrik etmek yerine düşmanı yakalayıp yeneceğiz. Ama onları neden orada bırakalım? Bu yüzden biraz yerlerini değiştirdik. Çok uzağa değil" dedi.

ABD Başkanı tehdidin İran'la bağlantılı olup olmadığı yönündeki soruya ise İran'la bağlantılı olabileceği yanıtını verdi.

Washington'daki kaynaklar BBC'ye, bunun İran'la çatışmaların yeniden başlaması durumunda hassas ve pahalı uçaklara yönelik sabotaj ya da saldırı girişimleriyle ilgili olabileceğini söyledi.

Bir Pentagon yetkilisi 4 Ekim Pazar günü yaptığı açıklamada, yaklaşık 10 adet B-1 olduğu tahmin edilen bombardıman uçağının İngiltere'deki üsten alınarak Amerika'daki üslerine gönderildiğini doğrulamıştı.

ABD geri çekilme kararına ilişkin bir gerekçe sunmamıştı.

Fakat bu hamle, 27 Eylül'de hava üssü yakınlarında polise bildirilen üç "şüpheli araç" vakasıyla ilgili olayın ardından geldi.

Üs yakınlarında terör suçları şüphesiyle başlangıçta beş kişi gözaltına alınmış ve daha sonra kefaletle serbest bırakılmıştı.

İngiltere-İran çifte vatandaşı altıncı bir kişi de daha sonra gözaltına alınıp kefaletle serbest bırakıldı.

İngiliz hükümet kaynakları, Washington'dan gelen bu kararın Gloucestershire'daki hava üssünde yaşanan olaya bir yanıt niteliğinde olduğu bilgisini yalanlamadı.

BBC'ye ayrıca kararın siyasi değil askeri olduğu, operasyonel düzeyde alındığı ve ABD ordusu tarafından İngiliz mevkidaşlarına iletildiği bilgisi verildi.

İngiltere Savunma Bakanlığı konuya ilişkin bir yorum yapmadı.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 5 Ekim'de yaptığı açıklamada, geçen hafta üste yaşanan olay ile bombardıman uçaklarının RAF Fairford'dan çekilmesi kararını doğrudan ilişkilendirmeyeceğini söyledi.

Yeniden konuşlandırma, yeni personel ve uçakların gelmesi ve eski uçakların ayrılması gibi askeri değişimlerin olağan dışı olmadığını söyledi.

Rubio, ABD'nin tüm üslerin güvenliğine hâlâ tam güven duyduğunu ve İngiliz makamlarının olaydan bu yana son derece iş birliği içinde davrandığını söyledi.

Uçuş takip siteleri, 4 Ekim günü B-1 bombardıman uçaklarının RAF Fairford'dan havalandığını gösterdi.

New York Times gazetesi iki ABD'li yetkiliye dayandırdığı haberinde, ABD'li komutanların RAF Fairford'a yönelik İran destekli bir komploya ilişkin yeni tehdit bilgileri aldığını yazdı.

Gazete, bu yeni bilgilerin üç hafta önceki tehdit uyarılarıyla aynı kapsamda olduğunu ancak son 24 saat içinde somut ayrıntıların ortaya çıkması üzerine yetkililerin hızla harekete geçtiğini belirtti.

RAF Fairford'daki olayın ardından Başbakan Andy Burnham, İran'ın olayda rol oynadığına dair "güçlü işaretler" bulunduğunu söylemiş ama daha fazla ayrıntı vermemişti.

Tahran ise olayda herhangi bir rolü olduğu iddialarını kesin bir dille reddetti.

Ne olmuştu?

Başlangıçta, ABD Hava Kuvvetleri (USAF) tarafından kullanılan üsse doğru ilerlediği bildirilen araçların içindeki, yaşları 23 ile 25 arasında değişen beş kişi sabahın erken saatlerinde gözaltına alınmıştı.

Bu kişilerin tamamı Londra'da ikamet eden İngiltere vatandaşlarıydı.

Önce patlayıcılarla ilgili suçlar, daha sonra ise terör eylemi hazırlığı şüphesiyle tutuklandılar ama polis tarafından "deneyim ve stratejiye dayalı" bir "soruşturma kararı" olarak nitelendirilen bir hamleyle kefaletle serbest bırakıldılar.

25 yaşındaki altıncı kişi, perşembe günü Londra'da terör eylemi hazırlığı şüphesiyle tutuklandı. Terörle Mücadele polisi Cumartesi günü yaptığı açıklamada, bu kişinin de kefaletle serbest bırakıldığını doğruladı.

RAF Fairford, onlarca yıldır ABD Hava Kuvvetleri (USAF) tarafından ileri harekat üssü olarak kullanılıyor.

İngiltere'nin üssün İran'a yönelik savunma amaçlı saldırılarda kullanılmasına ilişkin ABD talebini onaylamasının ardından, ABD son aylarda bu üsten Orta Doğu'ya B-1 ve B-52 bombardıman uçakları uçurdu.

ABD'nin, İngiltere'de üsse ihtiyaç duymadan doğrudan kendi topraklarından saldırılar gerçekleştirmesi teknik olarak mümkün.

Ancak bombardıman uçaklarının RAF Fairford'dan çekilmesi, ülkenin kıta Avrupası dışındaki bir üs seçeneğini ortadan kaldıracak.

Olaydan birkaç gün sonra ve altıncı şahsın tutuklanmasından önce ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Fox News'a verdiği demeçte olayın "açıkça yabancı bir aktörün parmağını taşıdığını" ifade etmişti.

Rubio, o sırada yayında söyleyebileceklerinin sınırlı olduğunu belirterek daha fazla ayrıntı vermemişti.

ABD Başkanı Donald Trump ise beş kişinin kefaletle serbest bırakılmasına "şaşırdığını" söyledi.

"Haklarında her şeyi biliyoruz, biz olsak serbest bırakmazdık" diyen Trump, İngiltere'nin bu konuda ABD ile "çok yakın" bir iş birliği içinde çalıştığını da sözlerine ekledi.

Birleşik Krallık'tan havalanan birçok B-1 bombardıman uçağı, silah depoları gibi güçlendirilmiş veya yer altına gömülmüş hedeflere nüfuz edebilmek için daha kalın bir gövde yapısına sahip, hassas güdümlü "sığınak delici" bombalarla donatılmıştı.

Uçaklar ayrıca, İran'ın daha iç kesimlerinde yer alan ve daha iyi korunan hedeflere karşı kullanılan havadan karaya füzeler de taşıyordu.

Pentagon, bombardıman uçaklarının, ABD ana karasından havalanıp yine oraya dönülen operasyonlar" da dahil, "her an, her yerde" görev icra etme kabiliyetini koruduğunu vurguladı.

Fairford hava üssü hakkında neler biliniyor?

RAF Fairford İngiltere'de Cotswolds bölgesinde, Coln Nehri kıyısındaki Fairford kasabasının yaklaşık 6,4 km güneyinde bulunuyor.

Uzun süredir ABD Hava Kuvvetleri tarafından ileri harekat üssü olarak kullanılıyor.

Üssün ABD Hava Kuvvetleri (USAF) ile olan geçmişi onlarca yıl öncesine dayanıyor.

Üs, Soğuk Savaş döneminde ve daha sonra 1991'deki Birinci Körfez Savaşı sırasında ABD Hava Kuvvetleri Stratejik Hava Komutanlığı tarafından kullanıldı.

Ayrıca 2003 yılında Irak'a düzenlenen hava harekatlarında, ABD Hava Kuvvetleri'ne ait B-52 bombardıman uçakları da bu üsten havalandı.

Üs en son, eski Başbakan Keir Starmer'ın, İran'ın füze tesislerine karşı bu üsten yürütülecek "savunma amaçlı" ABD harekatına izin vermesinin ardından 1 Mart tarihinde kullanıldı.

Kısa bir süre sonra, İngiltere Savunma Bakanlığı'nın "İran'ın füze kapasitelerini yok etmeye yönelik savunma amaçlı görevler" olarak tanımladığı harekat kapsamında, ABD'ye ait ağır bombardıman uçakları buradan havalanmaya başladı.

Bu adım, ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik saldırılara başlamasının ardından geldi.