Rusya'da veba araştırma merkezindeki çalışanın ölümüyle ilgili neler biliniyor?

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

Sibirya'daki bir veba araştırma merkezinde görevli Rus bir laboratuvar teknisyeninin ölümü uluslararası alanda endişelere yol açtı.

Nadir görülen bulaşıcı hastalığın laboratuvardan sızmış olabileceğine dair söylentiler yayıldı.

Rus yetkililer başlangıçta kadının ölümünün veba ile ilişkili olduğunu açıkladı.

Ancak, bağımsız medya organlarında yer alan karantina haberlerine karşın, Rus yetkililer sonrasında bu bağlantıyı reddetti.

Peki Rus kadının başına gerçekte ne geldi ve insanlar gerçekten endişelenmeli mi?

Vaka ile ilgili ne biliyoruz?

Sibirya ve Uzak Doğu Veba ile Mücadele Enstitüsü'nde çalışan 28 yaşındaki Daria Shipilova, Eylül ayı sonunda hastaneye kaldırıldı.

Shipilova, üç gün sonra bölgenin en büyük yerleşimi İrkutsk yakınlarındaki Shelekhov kasabasında hayatını kaybetti. Haberlerde ölüm tarihinin 2 Ekim olduğu belirtilse de, BBC bu bilgiyi teyit edemedi.

Öldüğü hastane karantinaya alındı, bölgedeki bir alüminyum fabrikasında maske takma zorunluluğu getirildi. İrkutsk'ta düzenlenmesi planlanan toplu bir etkinlik iptal edildi.

Cuma günü bölge valisi Igor Kobzev, Rusya'nın bulaşıcı hastalıklar direktörünün "tehlikeli bir enfeksiyon şüphesi" vakasını incelemek üzere İrkutsk'a geldiğini açıkladı.

Yetkililerin Shipilova ile temas kuran kişileri takip ettiğini açıkladı. Izvestia gazetesinin haberine göre, yaklaşık 197 kişi tıbbi gözetim altına alındı.

Aynı gün, komşu Buryatya bölgesinin valisi, laboratuvar çalışanının vebadan öldüğünü söyledi. Bu açıklama, Veba ile Mücadele Enstitüsü'nde olası bir laboratuvar sızıntısı olduğuna dair spekülasyonlara yol açtı.

Yerel bir gazetecinin doğrulanmamış haberinde ise hayatını kaybeden araştırmacının, bir deney tüpünü kırdıktan sonra hastalandığı öne sürüldü.

İrkutsk Valisi İgor Kobzev, laboratuvar teknisyeninin ölümünden bu yana aynı enstitüden başka bir çalışanının tıbbi yardım talebinde bulunmadığını söyledi.

Uluslararası reaksiyon ne oldu?

Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov olayla ilgili, halka "çeşitli söylentilere kulak vermemeleri", bunun yerine "resmi açıklamalara kulak vermeleri" çağrısında bulundu.

ABD Başkanı Donald Trump ise Sibirya'daki Rus laboratuvar teknisyeninin ölümüyle ilgili gelişmeleri "çok yakından" takip ettiklerini söyledi.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da olayın akciğer vebasının yayılmasına yol açabileceği endişesiyle Washington'ın durumu yakından izlediğini, ancak paniğe gerek olmadığını belirtti.

Rubio, bir gazetecinin kendisine yönelttiği "Rusya'daki şüpheli veba vakasına ilişkin son durumuyla" ilgili soruya şu yanıtı verdi:

"Görünüşe göre laboratuvarda çalışan bir kişi enfekte olmuş. Enfeksiyonun, en azından kurum içinde yayılmış olabileceğine dair endişeler var. Çeşitli karantina önlemleri aldıklarını gördünüz.

"Böyle bir şey dışarıya yayılırsa hızla yayılabilir. Bu nedenle durumu yakından izliyor ve takip ediyoruz. Bence paniğe gerek yok, ancak dikkatle ele alınması ve gözümüzün üzerinde olması gereken bir durum. Biz de bunu yapıyoruz."

Vebanın tedavisi var mı, endişe verici mi?

Rus medyasının adını Daria olarak verdiği, 20'li yaşlarının sonlarındaki kadın, kısa süre önce Moğolistan sınırındaki Buryatya bölgesini ziyaret etmişti.

14. yüzyılda "Kara Ölüm" olarak anılan salgında Avrupa nüfusunun yarısına kadarının ölümüne yol açan veba bakterisi Yersinia pestis, bu bölgedeki dağ sıçanı gibi kemirgenlerde bulunuyor.

Sibirya ve Uzak Doğu Veba Araştırma Enstitüsü, 1920'lerde yaşanan bir salgına karşı mücadele amacıyla, 100 yılı biraz aşkın bir süre önce kurulmuştu.

İngiltere'deki Reading Üniversitesi'nde hücresel mikrobiyoloji alanında çalışan Doç. Dr. Simon Clarke, BBC'ye yaptığı açıklamada, Yersinia pestis bakterisinin yol açtığı akciğer vebasının tedavi edilmediğinde neredeyse her zaman ölümcül olduğunu ancak antibiyotiklerle tedavi edilebildiğini söyledi.

Clarke, "Akciğer vebası insandan insana bulaşabilir. Bu olayla ilgili endişenin nedeni de bu" dedi.

Clarke sözlerine şöyle devam etti:

"Ancak elbette herhangi bir bulaşıcı hastalık salgını söz konusu olduğunda insanların aklına… kapanmalar ve Covid-19 geliyor. Burada yaşanacak olan kesinlikle bu değil."

"İnsanlar, 'Veba mı? O ortadan kalktı, yüzlerce yıl önce yok oldu' diye düşünüyor. Ama öyle değil" diyen Clarke, şunları ekledi:

"Veba hâlâ var ve dünyanın bazı bölgelerinde insan sağlığı için tehdit oluşturuyor. Bu yüzden de araştırılması gerekiyor."

Hastalığa yol açan mikroorganizmanın biyolojik silah olarak kullanılma ihtimalini araştırmak amacıyla incelenmiş olup olamayacağı sorulan bilim insanı, bunun mümkün olduğunu söyledi.

Clarke, "Olay Rusya'da yaşandığı için insanların aklına bu ihtimal geliyor. Ancak bence daha önce yaptığım açıklama daha olası" dedi.

Veba nasıl bulaşır?

Dünya Sağlık Örgütü'ne (WHO) göre akciğer vebasının kuluçka süresi çok kısa; bazen yalnızca 24 saat. Hastalık, erken teşhis edilip tedavi edilmezse ölümcül olabiliyor.

İnsanlara şu yollarla bulaşabiliyor:

Belirtiler arasında nefes darlığı ve öksürük bulunuyor. Öksürüğe sıklıkla kanlı balgam eşlik ediyor.

Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. Yapay zekayı nasıl kullandığımız hakkında daha fazla bilgi burada.