On efsanevi Dünya Kupası forması: Formaların mirasını kalıcı kılan ne?

Kimileri bir hayatı Dünya Kupalarıyla ölçebileceğinizi söyler.

Gözleri parlayan bir çocuktan, futbola tutkuyla bağlı bir gence ve ötesine uzanan dört yıllık bir zaman çizelgesi. Sevdiğiniz takımlar, taptığınız kahramanlar, giydikleri ikonik formalar. Futbol anılarının bir özeti.

Bir hikaye anlatan formalar. Zamansız başyapıtlar. Peki, bir formanın mirasını bu kadar kalıcı kılan ne?

Matthew Wolff, 2018 Dünya Kupası'nda Nijerya'nın ve şampiyon Fransa'nın son derece popüler formalarını tasarlamasıyla tanınıyor.

Amerikalı tasarımcının portföyünde Paris Saint-Germain, birçok Amerikan futbol ligi takımı ve ABD Kadın Milli Takımı ve hatta kurucu ortağı olduğu United Soccer League kulübü Vermont Green de yer alıyor. Yani forma konusunda oldukça bilgili.

Wolff "En sevdiğim futbol formalarının çoğu 90'lı ve 2000'li yılların başlarındaki çocukluğumdan kalma" diyor.

"Oyuncuların kendilerini gerçekten süper kahraman gibi hissettikleri ve formalarının çok büyülü göründüğü yaşam evresi işte bu.

Meksika 1998, ABD 1994, Almanya 1990 ve 1994, Japonya 1998, Nike'ın 2002'deki forması, hatta Kamerun'un 2002'deki kolsuz forması... Bunlar benim için özel formalar çünkü çocukken bana ne kadar büyük ve muhteşem hissettirdiklerini hatırlıyorum.

Bir forma, kısmen birisi onu giyerken yaşananlar nedeniyle ikon haline geliyor. Geçen zaman da bir formayı nasıl algıladığımızı ve takdir ettiğimizi değiştiriyor.

Fakat Wolff, günümüzde gerçek anlamda "ikon" statüsüne ulaşmanın daha zor olduğuna inanıyor.

Wolff "Ortam değişti ve küresel pazar doygunluğa ulaştı" diye ekliyor.

"Artık hem kulüpler hem de milli takımlarda çok fazla takım ve çok fazla yeni forma var. Bu nedenle tek bir formanın öne çıkması gerçekten zor."

"Ülkelerin estetiğinin ve kültürünün forma tasarımında temsil edildiğini görmek ilham verici olsa da bu durum tüketim, gerçek kültürel ifade ile ürün döngüleri arasındaki oran ve bu formaları ne kadar hızlı tükettiğimiz konusunda soruları da beraberinde getiriyor."

10 efsanevi Dünya Kupası forması

Bunu göz önünde bulundurarak, geçmişe bakacağız. Formaları anımsarken hep sağlıklı dozda bir nostalji var. O puslu çocukluk anıları altın bir filtreden yeniden yaşanıyor.

1990'lar ve 2000'lerin başlarındaki cesur baskılar ve bol formalar veya 80'lerin yeniden ortaya çıkan tasarımlara tamamen kapılmak cazip gelebilir.

Bu nedenle, Dünya Kupası başına en fazla bir forma ve ülke başına bir forma belirledik.

10. Kamerun iç saha, 2002

Bu forma biraz tartışmalı çünkü aslında hiç Dünya Kupası'nda kullanılmadı. Fakat unutulmaz kılan da bu.

Kamerun, Afrika Uluslar Kupası'nda kolsuz bir forma seçmişti ama 2002 turnuvası geldiğinde FIFA'nın başka fikirleri vardı.

Eski orta saha oyuncusu Eric Djemba-Djemba, BBC Spor Afrika'ya yaptığı açıklamada "Afrika'daki herkes o formayı giymek istiyordu" dedi.

Hatta Serena Williams bile bu akıma katılarak, o yaz Fransa Açık'ta yasaklanan formadan ilham alan bir kıyafet giydi. Fakat arkasına şanslı numarası 26'yı yazdırma isteği organizatörler tarafından reddedildi.

Bunun yerine, Japonya ve Güney Kore'de yapılan Dünya Kupası için Puma'dan tasarıma kol eklemesi istendi. Aşağıda görebileceğiniz gibi.

Ancak bu, Kamerun'un forma tasarımcılarının FIFA yetkililerini kızdırdığı son olay olmayacaktı. İki yıl sonra, forma ve şortun tek bir giysi oluşturacak şekilde dikildiği 'tek parça' forma da futbolun yönetim organı tarafından yasaklandı.

9. İngiltere deplasman, 1966

Anında tanınan bu forma bu yaz İngiltere'nin dört bir yanındaki partilerde ve barlarda mutlaka görülecek.

Üç Aslan'ın kırmızı forması, temsil ettiği şey nedeniyle efsanevi. Ülkenin tek Dünya Kupası zaferi, kutsal Wembley sahasındaki sarsıcı zafer, Geoff Hurst'ün hat-trick'i ve (belki de) çizgiyi geçen top.

Hemen akla Bobby Moore'un Jules Rimet Kupası'nı takım arkadaşlarının omuzlarında kaldırdığı anlar geliyor.

Aşağıda görebileceğiniz 1982 ve 1990 formaları da adaylar arasındaydı fakat listede sadece bir İngiltere forması olması gerekiyorsa, o da bu olmalı.

8. Fransa iç saha, 1982

Fransa kaptanı Michel Platini, Les Bleus'ün 1982'de Batı Almanya'ya karşı yarı final yenilgisini değerlendirirken "Bu benim en güzel maçımdı. Hiçbir film veya oyun bu kadar çok çelişkiyi ve duyguyu yeniden yakalayamaz. Tam bir deneyimdi. Muhteşemdi" demişti.

Kaleci Harald Schumacher'in Patrick Battiston'a yaptığı şoke edici müdahale, uzatmalarda 3-3'lük heyecan verici beraberlik, Dünya Kupası tarihindeki ilk penaltı atışları.

Fransa, kavurucu Sevilla sıcağında bile son derece sakin görünüyordu. Bu, tüm zamanların en iyi iç saha formasının en önemli parçasıydı.

7. Hollanda iç saha, 1974

Asi, inatçı, havalı. Johan Cruyff, Hollanda'nın Total Futbol devriminin yüzüydü.

Cruyff, 1974 Dünya Kupası'na geldiğinde Ajax ile üç Avrupa Kupası kazanmış ve iki kez Ballon d'Or ödülüne layık görülmüştü.

Cruyff dönüşü, Hollanda'nın Dortmund'daki Westfalenstadion'da İsveç ile karşılaştığı maçta doğdu. Fakat dağınık saçlı oyun kurucu, kollarında Adidas'ın üç çizgisi bulunan takım arkadaşlarından farklı bir forma giyiyordu.

Cruyff, Puma ile sözleşmeliydi ve Adidas kramponlarını giymeyi zaten reddediyordu. Markalar, oyuncular ve Hollandalı futbol yöneticileri arasında yaşanan anlaşmazlığın ardından, formasından bir çizginin çıkarılmasına karar verildi.

Cruyff otobiyografisinde, "KNVB (Hollanda Futbol Federasyonu) oyunculara haber vermeden Adidas ile sözleşme imzalamıştı" diye yazdı.

"Formanın kendilerine ait düşündüklerinden bize sormalarına gerek olmadığını sandılar. Ama onlara 'Formanın içinden çıkan kafa benim' dedim."

6. Hırvatistan iç saha, 1998

Davor Suker, Fransa 1998, omzunda kırmızı beyaz kareli desenler. Muhteşem. Bu desen Hırvatistan'ın ulusal arması haline geldi ve takımı sahada anında tanınabilir kıldı.

Hırvatistan, Euro 96'da etkileyici bir performans sergiledi ve orada da harika bir forma giydi. Fakat bu yedi yıl önce bağımsızlığını ilan ettikten sonra ilk Dünya Kupası'na katılan ülke için önemli bir spor anıydı.

Suker, Robert Jarni, Zvonimir Boban, Robert Prosinecki ve diğerleriyle birlikte takımı yarı finallere taşıdı ve Real Madridli forvet, ev sahibi Fransa karşısında takımını 1-0 öne geçirdi. Fakat Lilian Thuram'ın ilham verdiği Fransa geri döndü.

Daha sonra, aynı derecede efsanevi mavi deplasman forması giyen Hırvatistan, Hollanda'yı yenerek üçüncü oldu.

5. Nijerya iç saha, 2018

Nijerya'nın 2018 forması bir fenomendi. Sahada kimin giydiğiyle değil, kültü ve moda çevrelerinde yarattığı yankıyla anında efsane hale gelen nadir formalardan biriydi.

Üç milyon kişi formayı ön sipariş verdi ve piyasaya sürüldüğünde Londra'daki Nike'ın ana mağazasının önünde kuyruklar oluştu.

Tasarımcı Wolff "Doğrudan Nijerya'nın kendi forma tarihinden ilham aldık" diye açıklıyor.

"2002 forması bir referanstı. O parlak yeşil tonu geri getirmek istediğim bir şeydi. Ve açıkçası 1994-95 formasından da ilham aldık.

Amaç, sıfırdan bir şey icat etmek değil, ülkenin futbol kimliğinde zaten var olan unsurları kullanmaktı."

"Zamanlama birçok açıdan mükemmeldi. Nijerya, moda, müzik, şiir, sanat, film gibi alanlarda küresel bir kültürel an yaşıyordu. Forma bu dalganın tam ortasına denk geldi ve bence dalga yükseldiği için yankı uyandırdı.

"Bunu bir araya getiren Nike ekibinin tamamına teşekkürler. Bir forma tek bir tasarımcı sayesinde fenomen haline gelmez. Birçok insanın düşünceli ve titiz bir çalışma yapması sayesinde fenomen olur."

Dünya Kupası'nın forma şampiyonu Nijerya

4. Brezilya iç saha, 1970

Dünya futbolunda Brezilya'dan daha çok tek bir renkle özdeşleşmiş başka bir ülke yok denebilir.

Bulanık, eski görüntülerde bile, 1970'lerin kanarya sarısı formaları, Meksika güneşinde bu formaları giyen dünya çapında başarılı oyunculara yakışır şekilde canlı ve çarpıcı görünüyor.

Pele, Carlos Alberto, Rivellino, Jairzinho. Her Dünya Kupası'nda yayınlanan arşiv klipleri, sanki Azteca'da muhteşem Brezilyalıların İtalya'yı alt etmesini izliyormuşsunuz gibi hissettiriyor. Güzel ve sade sarı formaları futbol efsanesinin bir başyapıtı.

3. ABD deplasman, 1994

Eski ABD Futbol Federasyonu başkanı Alan Rothenberg, ABD'nin 1994 Dünya Kupasını düzenleme hakkını kazanmasının ardından."Sınırlarımızın dışında, dünyadaki futbolseverlerin büyük çoğunluğu 'Bu futbolla ilgisi olmayan ülke bunu nasıl yapabilir?' diye şaşkınlıkla kafa yoruyordu" diye hatırlıyor.

Çoğu profesyonel kulüplerden gelmeyen oyuncuların istemediği şey, alay konusu olmaktı.

Ancak Adidas turnuva için formaları tanıttığında, cesur stoper Alexi Lalas ve takım arkadaşları şaka yapıldığını düşündüler.

Taşlanmış kot kumaş üzerine gerilmiş büyük yıldızlar özünde Amerikan olsa da, futbol açısından cesur ve küstahçaydı. Takım alay konusu olmaktan korkuyordu. En azından batik desenli forma hayata geçmedi.

Ancak bu forma, hem onu ​​giyen oyuncular hem de taraftarlar tarafından sevildi. Bunda şüphesiz ABD'nin turnuvadaki performansının da etkisi oldu. ABD, son 16 turunda nihayetinde kupayı alan Brezilya'ya elendi.

Bu formanın ilk üçe girmesi belki de Dünya Kupası'nın bu yaz ABD'ye geri dönmesinden etkilenen bir karar. Fakat 1994, unutulmaz formaların turnuvasıydı.

2. Arjantin deplasman, 1986

Arjantin'in 1986 Dünya Kupası çeyrek finalinde İngiltere'yi yendiği maç, tarihin en ünlü gollerinden ikisine sahne oldu. Diego Maradona'nın 'Tanrı'nın Eli' golü ve kendi yarı sahasından yaptığı büyüleyici, durdurulamaz üst üste çalımlarla topu sürerek attığı gol.

Ancak Arjantin'in o gün giydiği formaların hikayesi de aynı derecede dikkat çekici.

FIFA, Arjantin'e İngiltere'nin beyaz formalarıyla çakışmaması için koyu mavi ikinci formalarını giymeleri gerektiğini söyledi. Ancak Uruguay'a karşı daha önce aldıkları galibiyette, oyuncular bu formanın Meksika'nın kavurucu sıcağında ağır ve boğucu olduğunu fark etmişlerdi.

Forma üreticisi Le Coq Sportif'in alternatifi yoktu, bu yüzden anlatılanlara göre takımın patron Carlos Bilardo, yeni formalar bulmak için personeli Mexico City'nin taklit ürünleriyle ünlü Tepito semtine gönderdi.

Söylentilere göre Maradona, getirilen tasarımlar arasında son kararı vermiş ve şu ölümsüz cümleyi söylemişti: "Ne güzel bir forma bu, Carlos. Bununla İngilizleri yeneceğiz."

Forma sorumluları, Arjantin'in İngiltere ile karşılaşmasından önceki 24 saat boyunca bu formalara numaralar ve milli arma işlemişlerdi.

36 yıl sonra, İngiliz orta saha oyuncusu Steve Hodge, o gün Maradona ile takas ettiği formayı açık artırmaya çıkardı. Forma 7,1 milyon sterline satıldı.

1. Batı Almanya iç saha, 1990

Bir numarada, koleksiyoncuların aradığı ve yeni nesil formaların öncüsü olarak gösterilen, tasarım klasiği bir forma var. 1990 Dünya Kupası'nın Batı Almanya forması.

A Culture of Kits kitabının yazarı John Blair, BBC Dünya Servisi'nin Sporting Witness programına "Önceki tasarımlar bağlamında değerlendirmelisiniz. Formalar oldukça sade ve basit tasarımlıydı" diyor.

"Bu, döneminin gerçekten öne çıkan bir forması. Kazanan bir takım ve ardından gerçek anlamda ilk ifade dolu tasarımın ortaya çıkışının birleşimi."

Ancak forma, ilk olarak Euro 88'de giyilmiş ve ev sahibi takımın yarı finalde elenmesinin ardından Dünya Kupası'ndan önce neredeyse terk edilmişti.

Tasarımcı Ina Franzmann zaten yeni bir forma üzerinde çalışıyordu. Ta ki teknik direktör Franz Beckenbauer müdahale edip, orijinal tasarımı korumak istediğini söyleyene kadar.

Aynı zamanda Adidas için tenis kıyafetleri de tasarlayan ve futbol taraftarı olmayan Franzmann'a, milli takım formasına "küçük bir devrim" getirme görevi verildi.

"Renk kullanma fikrini ortaya atan kişi Horst Dassler'di (kurucu Adolf'un oğlu), bu yüzden Alman renklerini kullanmak çok doğaldı" demişti.

Dassler 1987'de vefat etti. Bu yüzden Batı Almanya'nın Dünya Kupasını kaldırmasını ve Italia 90'da dikkat çekmesini göremedi.

Bu, Franzmann için çok önemliydi ama gerçek takdir on yıllar sonra geldi.

"Forma yıllar sonra bir başyapıt haline geldi. Gördüğü ilgiden gerçekten gurur duyuyorum, herkes ardındaki hikayeyi bilmek istiyor."