Moja kwa moja, Trump afungua soko la Marekani kwa mafuta ya Urusi, Zelensky akerwa

Moja kwa moja

Na Ambia Hirsi

1. Dakika 18 zilizopitaViongozi wa kundi la 'Cockroach' wakamatwa Delhi

   

   Chanzo cha picha, Reuters

   Mamia ya waandamanaji wamekamatwa jijini Delhi wakati wa maandamano yaliyoandaliwa na kundi la vijana la Cockroach Janta Party (CJP) wakidai mageuzi ya uchaguzi nchini India.

   Kundi hilo limesema mwanzilishi wake, Abhijeet Dipke, pamoja na viongozi wengine walitiwa mbaroni mara baada ya kuwasili Delhi. Polisi walikuwa wametuma maelfu ya maafisa wa usalama na kufunga baadhi ya barabara kabla ya maandamano hayo.

   CJP, ambalo halijasajiliwa kama chama cha siasa, linataka mabadiliko katika mfumo wa uchaguzi na kujiuzulu kwa Kamishna Mkuu wa Uchaguzi, Gyanesh Kumar, likidai kuwepo kwa dosari katika orodha za wapiga kura. Tume ya Uchaguzi imekanusha madai hayo na kusema zoezi la kusasisha daftari la wapiga kura ni la kawaida.

   Kundi la CJP pamoja na vyama vya upinzani vinamshutumu Kamishna Mkuu wa Uchaguzi, Gyanesh Kumar, kwa kuipendelea chama tawala cha BJP katika mchakato wa usasishaji wa daftari la wapiga kura. Hata hivyo, Tume ya Uchaguzi ya India na BJP zimekanusha tuhuma hizo.

   Akizungumza kabla ya kuwasili Delhi kwa maandamano hayo, mwanzilishi wa CJP, Abhijeet Dipke, alisema kundi hilo halitatishwa na vitisho vya kukamatwa au kufungwa jela.

   "Wanaodhani wanaweza kutuzuia kwa vitisho vya jela wamekosea," alisema Dipke.

   Mwanzilishi wa CJP, Abhijeet Dipke, pamoja na viongozi wengine wawili wa kundi hilo, Saurav Das na Ashutosh Ranka, walizuiliwa walipokuwa wakisafiri kwa ndege kutoka Mumbai kwenda Delhi siku ya Jumamosi.

   CJP ilidai kuwa viongozi hao watatu wamepelekwa eneo lisilojulikana.

   Polisi jijini Delhi hawajatoa tamko rasmi kuhusiana na kuzuiliwa kwao.

2. Saa 1 iliyopitaWatu 15 wauawa katika shambulio la bomu la Urusi kusini mwa Ukraine

   

   Chanzo cha picha, Getty Images

   Watu 15, wakiwemo watoto watatu, wameuawa baada ya Urusi kushambulia mji wa Zaporizhzhia, kusini mashariki mwa Ukraine, kwa mabomu matano ya angani, kwa mujibu wa Rais wa Ukraine, Volodymyr Zelensky, na huduma za dharura za nchi hiyo.

   Mashambulizi hayo yalilenga maeneo ya makazi, huku watu wengine wasiopungua 16 wakijeruhiwa. Mamlaka za Ukraine zinasema idadi ya vifo inaweza kuongezeka kwani baadhi ya wakazi bado hawajapatikana na wanaaminika kufunikwa na vifusi vya majengo yaliyoporomoka.

   Akizungumzia mashambulizi hayo, Zelensky alisema maeneo mengine 13 nchini Ukraine pia yalishambuliwa usiku kucha na kuahidi kuwa nchi yake itajibu hatua za Urusi.

   "Majibu yetu kwa mashambulizi haya ya Urusi yatakuja," alisema Zelensky.

   Mashambulizi hayo yametokea saa chache baada ya Rais wa Marekani Donald Trump kutangaza makubaliano ya kuagiza dizeli kutoka Urusi.

   Picha na video zilizochapishwa kutoka eneo la tukio zinaonyesha moja ya majengo ya ghorofa likiwa limeharibiwa vibaya kufuatia shambulio hilo.

   Kaimu Meya wa Zaporizhzhia, Regina Kharchenko, alisema bomu lilipiga sehemu ya chini ya jengo na kusababisha ghorofa za juu kuporomoka.

   "Sehemu ya chini ya jengo ilipigwa na ghorofa zilizokuwa juu yake zikaanguka," alisema Kharchenko akiwa katika eneo la tukio.

   Zaidi ya wafanyakazi 80 wa huduma za uokoaji wanaendelea na operesheni ya kutafuta manusura chini ya vifusi, kazi inayotarajiwa kuendelea siku nzima.

   Waokoaji wamekuwa wakisimamisha operesheni mara kwa mara ili kusikiliza sauti zozote kutoka kwa watu waliokwama chini ya vifusi, wakitumaini kupata manusura zaidi.

   Maelzo zaidi:

   Mitambo ya bunduki inayojiendesha inayolinda mji wa Kyiv dhidi ndege zisizo na rubani

   Droni za Iran zilivyobadilisha nguvu ya vita katika migogoro ya kimataifa

   Shahed: Nini kinafichwa ndani ya ndege hizi zisizo na rubani za Iran?

3. Saa 2 zilizopitaGhana yasitisha marufuku ya kuhubiri ndani ya mabasi

   

   Serikali ya Ghana imesitisha kwa muda utekelezaji wa marufuku ya kuhubiri ndani ya mabasi na vyombo vingine vya usafiri wa umma vinapokuwa katika mwendo, kufuatia wasiwasi ulioibuliwa na viongozi wa dini na waumini.

   Kanuni mpya za usalama barabarani zilikuwa zimezuia kuhubiri na kufanya biashara ndani ya vyombo vya usafiri wa umma vinapokuwa safarini, huku wanaokiuka sheria hiyo wakikabiliwa na kifungo au faini.

   Msemaji wa serikali, Felix Kwakye Ofosu, amesema utekelezaji wa kanuni hiyo umesitishwa ili kutoa nafasi kwa mashauriano zaidi na wadau wa kidini.

   "Baadhi ya viongozi wa dini na waumini wameeleza wasiwasi wao kuhusu kanuni hiyo. Kutokana na hali hiyo, utekelezaji wake umesitishwa kwa muda ili kuruhusu mashauriano zaidi na kupata mwafaka kuhusu namna ya kuitekeleza," alisema.

   Nchini Ghana, ambako Wakristo ni wengi, mahubiri ndani ya mabasi ni jambo la kawaida na limekuwa sehemu ya maisha ya kila siku kwa miaka mingi. Hata hivyo, kanuni mpya zililitaja suala hilo kuwa kero kwa abiria, bila kuzingatia dini au dhehebu la mhusika.

   Mamlaka zilisema lengo la hatua hiyo ni kuimarisha usalama barabarani na kupunguza usumbufu unaoweza kuwaathiri abiria na madereva wakati wa safari.

   Hata hivyo, suala hilo limeibua mjadala mkali nchini humo. Wapo wanaoamini mahubiri ndani ya mabasi ni kero na yanaweza kuathiri usalama wa safari, lakini wengine wanasema kuhubiri ni sehemu ya uhuru wa kuabudu uliolindwa na Katiba ya Ghana.

   Kanuni za Usalama Barabarani za mwaka 2026 zilipitishwa na Bunge la Ghana mwezi Mei, huku Wizara ya Uchukuzi ikianza kampeni ya kuelimisha wananchi kuhusu sheria hizo mwezi uliopita.

4. Saa 3 zilizopitaRuto aongoza Siku ya Mazingira Kenya hofu ya ukataji miti ikiongezeka

   

   Chanzo cha picha, Kenya Forest

   Rais wa Kenya, William Ruto, anaongoza maadhimisho ya kitaifa ya Siku ya Mazingira ya mwaka huu katika Elgon Downs, Endebess, Kaunti ya Trans Nzoia, huku serikali ikiongeza kasi ya utekelezaji wa mpango wa kupanda miti bilioni 15 kufikia mwaka 2032.

   Maadhimisho hayo yanafanyika wakati mjadala kuhusu uhifadhi wa misitu ukiendelea kushika kasi, kufuatia wasiwasi ulioibuliwa na wadau wa mazingira kuhusu ukataji wa miti mikubwa katika baadhi ya misitu nchini.

   Wiki ya Mazingira ya mwaka huu, iliyoanza Oktoba 5, inalenga kupandwa kwa miti milioni 17.24 kupitia ushiriki wa jamii, shule, taasisi za umma na wadau wengine wa uhifadhi wa mazingira.

   Katika juhudi za kuhamasisha wananchi kushiriki zaidi katika urejeshwaji wa uoto wa asili, serikali pia imeandaa kampeni ya Green Challenge, inayolenga kuwahamasisha Wakenya 200,000 kupanda miti milioni sita ndani ya saa moja siku ya Jumamosi.

   Serikali inaeleza kuwa kampeni hiyo ni sehemu ya mkakati mpana wa kuongeza eneo la misitu, kukabiliana na athari za mabadiliko ya tabianchi na kuimarisha uhifadhi wa mazingira nchini.

5. Saa 3 zilizopitaRonaldo arejea Al-Nassr kwa kishindo, afunga baada ya mzozo wa Ureno

   

   Chanzo cha picha, Getty Images

   Cristiano Ronaldo amerejea kwa kishindo katika kikosi cha Al-Nassr kwa kufunga bao na kuiongoza timu yake kupata ushindi, siku chache baada ya kuzua mjadala kufuatia kuondoka kambini mwa timu ya taifa ya Ureno.

   Nahodha huyo wa Ureno mwenye umri wa miaka 41 aliondoka kambini wakati wa mapumziko ya mechi za Ligi ya Mataifa baada ya kubaki benchi katika mchezo dhidi ya Norway. Hata hivyo, amesisitiza kuwa hajaaga soka la kimataifa, licha ya kumkosoa kocha Jorge Jesus kwa kile alichokiita "uvunjifu mkubwa wa imani".

   Kabla ya mchezo wa Ligi Kuu ya Saudi Arabia dhidi ya Diriyah, mashabiki wa Al-Nassr walimkaribisha Ronaldo kwa kuonyesha bango kubwa lililosomeka: "Ukuu hupatikana kwa juhudi, CR7, mfungaji bora wa muda wote katika historia ya soka."

   Ronaldo aliwathibitishia imani hiyo mashabiki wake kwa kuifungia Al-Nassr bao la kwanza katika dakika ya 23, akimalizia mpira uliotemwa na kipa baada ya kuokoa shuti la Kingsley Coman.

   Bao hilo lilikuwa la 980 katika maisha yake ya soka akiwa amezichezea Sporting CP, Manchester United, Real Madrid, Juventus, Al-Nassr na timu ya taifa ya Ureno.

   Nyota huyo sasa anasalia mabao 20 pekee kufikia rekodi ya mabao 1,000 katika mechi rasmi, mafanikio ambayo hayajawahi kufikiwa na mchezaji yeyote katika historia ya mchezo huo.

   Kati ya mabao hayo, 146 ameyafunga akiwa na timu ya taifa ya Ureno katika mechi 234, rekodi zinazomfanya kuwa mfungaji bora na mchezaji aliyeichezea zaidi timu ya taifa katika soka la kimataifa la wanaume.

   Al-Nassr iliendelea kutawala mchezo huo baada ya Samu Costa kufunga bao la pili kwa kichwa akimalizia kona ya João Félix, kabla ya Kingsley Coman kuhitimisha ushindi huo kwa bao la tatu katika dakika ya 77.

   Soma pia:

   Je, Ureno imeanza kuchoshwa na Ronaldo?

   'Nadhani mimi ni mchezaji niliyekamilika zaidi kuwahi kutokea' - Ronaldo

   Je, Baleba mwenye thamani ya £70m yuko tayari kwa mtihani wake Man Utd?

   Nani walinufaika na mabilioni ya Man City?

6. Saa 6 zilizopitaIRGC: Hatua dhidi ya meli zinazokiuka sheria hazitazuiliwa Lango la Hormuz pekee

   

   Chanzo cha picha, Getty Images

   Iran imeonya kuwa operesheni dhidi ya meli zinazokiuka sheria haitajikita katika Lango la Hormuz pekee, ikisisitiza kuwa vyombo vitakavyotumia njia ambazo hazijadhinishwa vitafuatiliwa na kuchukuliwa hatua popote katika eneo hilo.

   Katika taarifa, Kamandi ya Jeshi la Wanamaji la Kikosi cha Walinzi wa Mapinduzi ya Kiislamu (IRGC) imesema meli yoyote itakayopita katika njia ambayo haijaidhinishwa na Iran itafuatiliwa na kuchukuliwa hatua bila kusita.

   Iran inasisitiza kuwa meli zote zinapaswa kutumia njia maalumu za usafiri wa majini zilizowekwa ili kupitia Lango la Hormuz.

   Kauli hiyo imekuja huku ripoti zikieleza kuwa baadhi ya meli za mizigo na meli za kubeba mafuta zimeanza kutumia njia mbadala zilizobuniwa katika wiki za karibuni ili kuepuka vikwazo vilivyowekwa na Tehran.

   Wakati huo huo, Iran imesema haitafungua Lango la Hormuz kwa muda wote ambao inadai Marekani inaendelea na kile ilichokiita kizuizi cha majini dhidi yake.

   Hata hivyo, Marekani imesisitiza kuwa njia hiyo muhimu ya usafirishaji wa mafuta duniani iko wazi na salama, ikibainisha kuwa kiwango cha mafuta kinachopita katika lango hilo kimeongezeka ikilinganishwa na kipindi kilichotangulia mzozo wa Iran.

   Soma zaidi:

   Jinsi Iran Ilivyogeuza Mlango wa Hormuz kuwa silaha yenye nguvu zaidi duniani

   Kizuizi cha kijeshi ni nini na kitafanyaje kazi katika Mlango-Bahari wa Hormuz?

   Kwa nini meli zilizokwama Hormuz zinawatia wasiwasi wanasayansi?

7. Saa 8 zilizopitaAC Milan inamfukuzia Endrick Real Madrid

   

   Chanzo cha picha, Getty Images

   AC Milan inaongoza mbio za kumsajili Endrick kwa mkopo kutoka Real Madrid mwezi Januari. Mabingwa hao wa Italia wanaamini wana nafasi nzuri ya kumpata mshambuliaji huyo wa Brazil ikiwa ataendelea kukosa nafasi katika kikosi cha kwanza cha miamba hao wa La Liga. (La Gazzetta dello Sport)

   Arsenal imeijiunga na kinyang'anyiro cha kuwania saini ya nyota chipukizi wa Mexico, Gilberto Mora. Kiungo huyo mwenye umri wa miaka 17, anayeichezea Club Tijuana, ana kipengele cha kuondoka chenye thamani ya pauni milioni 21.2. Hata hivyo, Washika Bunduki wanakabiliwa na ushindani kutoka Real Madrid, Barcelona, Liverpool, Borussia Dortmund na Benfica, ambazo pia zinamfuatilia kwa karibu. (El Porvenir)

   Nottingham Forest inajiandaa kwa ofa zinazoweza kuwasili kwa Murillo wakati wa dirisha la Januari. Beki huyo wa kati wa Brazil mwenye umri wa miaka 24 anawindwa na Manchester United, Liverpool na Chelsea, ambazo zinaendelea kufuatilia kwa karibu maendeleo yake. (Teamtalk)

   

   Chanzo cha picha, Getty Images

   Bayern Munich imeonyesha nia ya kumbakisha Harry Kane kwa muda mrefu zaidi Allianz Arena. Mkurugenzi wa michezo wa klabu hiyo, Christoph Freund, amesema mazungumzo ya kuongeza mkataba wa nahodha huyo wa England yanaendelea vizuri na klabu ina dhamira kubwa ya kufikia makubaliano mapya. (ESPN)

   Paris Saint-Germain imeelekeza macho yake kwa Pablo Barrios, Atletico Madrid. Mabingwa hao wa Ufaransa wanaripotiwa kuwa tayari kutoa takribani euro milioni 70 ili kumnasa kiungo huyo wa Hispania mwenye umri wa miaka 23 katika dirisha lijalo la usajili. (Fichajes)

   Tottenham Hotspur imeongeza juhudi za kumsaka Vangelis Pavlidis. Mshambuliaji huyo wa Benfica na timu ya taifa ya Ugiriki amejumuishwa kwenye orodha ya Spurs wanapojiandaa kuimarisha safu yao ya ushambuliaji mwezi Januari. (CaughtOffside)

   

   Chanzo cha picha, Getty Images

   Bayern Munich pia imejiunga na mbio za kumwania Luka Vuskovic. Beki huyo chipukizi wa Croatia mwenye umri wa miaka 19, anayehusishwa na Brighton, anatambuliwa kama moja ya vipaji vinavyochipukia kwa kasi Ulaya, huku Chelsea na Barcelona nazo zikiendelea kumfuatilia. (Teamtalk)

   Kiungo mshambuliaji wa Barcelona Dani Olmo ameibuka kwenye rada za Bayern Munich, ambayo inaendelea kutathmini chaguzi za kuimarisha kikosi chake katika siku zijazo. (beIN Sports)

   Manchester United huenda ikalazimika kuingia sokoni katika dirisha la usajili la Januari kuimarisha kikosi chake, huku changamoto katika nafasi ya beki wa kushoto na ukosefu wa ubora wa kumalizia nafasi za mabao vikiongeza shinikizo la kusajili wachezaji wapya. (The Sun)

   Soma pia:

   Je, Baleba mwenye thamani ya £70m yuko tayari kwa mtihani wake Man Utd?

   Mmiliki, mfanyabiashara na mchezaji: Messi anavyojiandaa kwa maisha baada ya soka

   Nani walinufaika na mabilioni ya Man City?

8. Saa 8 zilizopitaTrump afoka baada ya kukosa Tuzo ya Amani ya Nobel

   

   Chanzo cha picha, Reuters

   Rais wa Marekani Donald Trump kwa mara nyingine ameelezea kutoridhishwa kwake na uamuzi wa Kamati ya Nobel kutomtunuku Tuzo ya Amani ya Nobel, akielezea uteuzi wa mwaka huu kuwa "aibu na fedheha".

   Kamati hiyo ilimtangaza jaji wa zamani wa Mahakama ya Kimataifa ya Jinai, Navi Pillay, kuwa mshindi wa Tuzo ya Amani ya Nobel siku ya Ijumaa. Hata hivyo, saa chache baada ya tangazo hilo, Trump aliwaambia wafuasi wake katika mkutano wa hadhara kwamba hajawahi kumsikia mshindi huyo.

   Akizungumza katika mkutano huo uliofanyika mjini Syracuse, New York, Trump alisema uamuzi huo ni doa kwa Norway na akaonya kwamba hatua hiyo haitasahaulika kirahisi.

   Rais huyo amekuwa akieleza mara kwa mara kwamba anaamini anastahili kutunukiwa Tuzo ya Amani ya Nobel. Hii si mara ya kwanza kulalamikia uamuzi wa kamati hiyo, kwani mwaka 2025 pia alikosoa tuzo hiyo baada ya kutolewa kwa kiongozi wa upinzani wa Venezuela, María Corina Machado.

   Mwaka jana, Waziri Mkuu wa Norway, Jonas Gahr Støre, alimkumbusha Trump kwamba mshindi wa Tuzo ya Amani ya Nobel huchaguliwa na kamati huru ya Nobel yenye makao yake nchini Norway, na sio serikali ya nchi hiyo.

   Katika hotuba yake, Trump alirudia madai kwamba alisaidia kumaliza vita nane na alikuwa karibu kusuluhisha migogoro mingine miwili, ingawa hakutoa ushahidi wa kuthibitisha kauli hizo.

   "Tuzo ya Amani ya Nobel imepoteza hadhi yake kutokana na kundi dogo la watu wenye misimamo mikali wanaopinga demokrasia na ambao, kwa mtazamo wangu, ni maadui wa ustaarabu," alisema Trump.

   Unaweza pia kusoma:

   Asim Munir: Kutoka mkuu wa ujasusi hadi kuwa mpatanishi wa vita vya Iran

   Donald Trump ana nafasi ya kushinda Tuzo ya amani ya Nobel?

   Tuzo ya amani ya Nobel : Je hawa ndio washindi waliozua utata zaidi?

9. Saa 9 zilizopitaTrump afungua soko la Marekani kwa mafuta ya Urusi, Zelensky akerwa

   

   Chanzo cha picha, getty

   Rais wa Ukraine, Volodymyr Zelensky, amekosoa vikali tangazo la Rais wa Marekani, Donald Trump, kuhusu makubaliano ya kuingiza dizeli kutoka Urusi, akisema hatua hiyo ni sawa na kumpa Rais wa Urusi, Vladimir Putin, "zawadi" inayochangia kuendeleza vita badala ya kuvikomesha.

   Akizungumza kupitia mitandao ya kijamii, Zelensky alisema makubaliano hayo yanatoa fursa kwa Urusi kuimarisha uwezo wake wa kuendeleza vita dhidi ya Ukraine, akionya kuwa mapato yatokanayo na biashara hiyo yanaweza kufadhili mashambulizi zaidi.

   Trump alitangaza kuwa Putin amekubali kusambaza tani 300,000 za dizeli mara moja kwa soko la Marekani na la kimataifa, zikifuatiwa na tani 500,000 mwezi Novemba na tani milioni moja zaidi baadaye.

   Kwa mujibu wa makubaliano hayo, Wizara ya Fedha ya Marekani itasitisha baadhi ya vikwazo dhidi ya usafirishaji wa dizeli ya Urusi hadi tarehe 7 Aprili, huku vikwazo vingine, ikiwemo mali za Urusi zilizozuiliwa katika benki za Marekani, vikisalia kutekelezwa.

   Katika ujumbe wake kwenye mtandao wa Truth Social, Trump alisema Urusi pia inaweza kusambaza tani nyingine milioni tatu za dizeli ndani ya muda mfupi, kutegemea uwezo wa viwanda vyake vya kusafisha mafuta ambavyo vimekuwa vikilengwa katika mashambulizi ya Ukraine.

   Kwa upande wake, Putin alisema Urusi iko tayari kupeleka mafuta na bidhaa nyingine za petroli katika masoko ya Marekani na duniani, ingawa hakutaja kiwango maalum cha usambazaji.

   Akijibu tangazo hilo, Zelensky alisema Urusi "italipa deni hilo la dizeli kwa vitendo zaidi vya ugaidi," huku akitoa wito kwa Marekani kuendelea kuunga mkono juhudi za Ukraine za kulinda raia wake.

   "Tunatarajia Marekani kuonyesha msimamo thabiti katika mazungumzo yake na Urusi. Tunahitaji mazungumzo yalio na tija, sio yanayoashiria udhaifu," alisema Zelensky. alisema Zelensky.

   Soma zaidi:

   Ujasusi, uharibifu na hujuma: Jinsi Urusi inavyotumia "meli za mizimu" kukwepa vikwazo vya Magharibi

   Jinsi mafuta yanavyounganisha Urusi, China na India

10. Saa 9 zilizopitaNatumai hujambo.