Mahakama yamzuia Msajili wa Vyama vya Siasa kuchukua hatua dhidi ya CHADEMA

Moja kwa moja

Na Mariam Mjahid & Beldeen Waliaula

1. Saa 7 zilizopitaMahakama yamzuia Msajili wa Vyama vya Siasa kuchukua hatua dhidi ya CHADEMA

   

   Chanzo cha picha, Getty Images

   Mahakama Kuu ya Tanzania, Masjala ndogo ya Babati, Manyara, imetoa amri ya muda inayomzuia Msajili wa Vyama vya Siasa kuchukua hatua yoyote dhidi ya Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA), ikiwemo kukifuta, kukisimamisha au kukitoza faini, hadi shauri la msingi litakaposikilizwa na kuamuliwa.

   Uamuzi huo umetolewa na Jaji I.C. Mugeta katika shauri la Miscellaneous Cause No. 12812 of 2026, lililofunguliwa Mei 2026 na Katibu Mkuu wa CHADEMA pamoja na wadhamini wa chama hicho dhidi ya Msajili wa Vyama vya Siasa na Mwanasheria Mkuu wa Serikali.

   Katika maombi yao, waombaji waliiomba Mahakama kutoa ruhusa ya kufungua shauri la mapitio ya kimahakama pamoja na amri ya muda ya kuzuia hatua zozote dhidi ya chama hicho wakati kesi ikiendelea.

   Chanzo cha Mgogoro

   Mgogoro huo umetokana na barua ya Msajili wa Vyama vya Siasa ya tarehe 7 Mei 2026, iliyokitaka CHADEMA kueleza sababu za kwanini kisichukuliwe hatua kwa madai ya kukiuka masharti ya usajili wa vyama vya siasa.

   Kwa mujibu wa nyaraka za Mahakama, CHADEMA ilitakiwa kuwasilisha majibu yake kabla ya tarehe 20 Mei 2026 saa 9:30 alasiri. Hata hivyo, mawakili wa chama hicho walidai kuwa kulikuwa na viashiria kuwa uamuzi dhidi ya chama tayari ulikuwa umefikiwa kabla hata ya majibu yao kusikilizwa.

   

   Chanzo cha picha, chadema

   Mawakili hao walidai kuwa katika suala hilo Msajili ndiye mlalamikaji, shahidi na wakati huo huo ndiye anayetarajiwa kutoa uamuzi, hali ambayo, kwa mujibu wao, haiwezi kutoa haki ya msingi kwa upande unaolalamikiwa.

   Katika uamuzi wake, Jaji Mugeta alisema Mahakama imezingatia uwezekano wa madhara ambayo yanaweza kutokea iwapo hatua dhidi ya CHADEMA zitaruhusiwa kuendelea kabla ya kesi kusikilizwa.

   “Nakubali kutozwa faini kunaweza kulipwa kwa kurejesha fedha, kwa kuwa haiwezekani kutabiriwa adhabu itakayotolewa endapo Msajili hatoridhika na maelezo ya CHADEMA. Mizania ya haki kwa uzito ipo kwa waombaji wa amri,” alisema Jaji Mugeta.

   Aidha, alieleza kuwa kusimamishwa kwa usajili wa chama kunaweza kusababisha madhara makubwa yasiyoweza kufidiwa.

   “Kusimamishwa kunaweza kuwa chaguo pia. Hasara itakayopatikana kutokana na kusimamishwa itakuwa isiyoweza kupimika kiasi kwamba hakuna aina ya fidia inaweza kupunguza hasara,” alisema.

   Jaji Mugeta aliongeza kuwa Mahakama imeona ni bora kutoa amri ya muda ili kulinda hali iliyopo hadi kesi itakaposikilizwa kikamilifu.

   “Hivyo kwa usawa wa urahisi, usajili wa CHADEMA ukisitishwa, itapata tabu zaidi dhidi ya hasara kutokana na kuzuiwa kwa amri inayoomwa kuliko itakavyokuwa kwa wajibu maombi kutokana na muombaji kupewa amri,” alisema.

2. Saa 9 zilizopitaDRC yaomba kurejeshewa fedha za tiketi za Kombe la Dunia baada ya mlipuko wa Ebola

   

   Chanzo cha picha, Getty Images

   Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo (DRC) imeiomba FIFA irejeshe fedha za tiketi za Kombe la Dunia 2026, ambazo zilinunuliwa na mashabiki kutoka DRC, ambao sasa hawawezi kuingia Marekani kutokana na vizuizi vya usafari vinavyotokana na mlipuko wa ugonjwa wa Ebola.

   Timu ya taifa ya DRC, Leopards, itakuwa inashiriki katika mashindano ya kombe la dunia kwa mara ya kwanza, tangu mwaka wa 1974, lakini hali ya dharura ya afya iliyotangazwa na shirika la Afya duniani WHO, huenda ikawazuia mashabiki wengi kwenda Marekani.

   Marekani ndiyo mwenyeji wa mashindano ya Kombe la Dunia pamoja na Canada na Mexico, na bei za tiketi zimeripotiwa kuwa juu mara saba zaidi kuliko mashindano ya 2022 yaliyofanyika nchini Qatar .

   Visa vingi vya maambukizi na vifo kutokana na ugonjwa wa Ebola, vimeripotiwa nchini DRC, na ubalozi wa Marekani mjini Kinshasa, umesitisha kutoa huduma za visa.

   Ingawa WHO haijashauri kuwekwa kwa vizuizi vya usafari, Marekani imepiga marufuku kuingia kwa watu wasio raia wa Marekani ambao wamekuwa DRC, Uganda au Sudan Kusini katika kipindi cha siku 21 zilizopita.

   “Tuliuliza FIFA kama inaweza kuzingatia jambo hili, kwa sababu tiketi ni ghali,” alisema Veron Mosengo-Omba, rais wa shirikisho la soka la DRC (Fecofa), wakati alizungumza na BBC Sport Africa.

   “Hatutaki mashabiki wetu wanaopenda soka na Kombe la Dunia wapoteze kila kitu,” aliongezea

   Pia unaweza kusoma:

   'Hili ni zaidi ya soka' - DR Congo yapambania kuvunja ukame wa miaka 52 Kombe la Dunia

   Mlipuko wa Ebola nchini DR Congo unatia wasiwasi kiasi gani?

3. Saa 9 zilizopitaIran yakashifu vikali mashambulizi mapya ya Marekani

   

   Chanzo cha picha, Reuters

   Iran imekashifu vikali mashambulizi mapya ya Marekani na kuyaita “ukiukaji mkubwa wa makubaliano ya kusitisha mapigano” na kusema ni hatua ya uchokozi inayohatarisha mazungumzo ya amani yanayoendelea.

   Wizara ya Mambo ya Kigeni ya Iran imesema mashambulizi ya anga yaliyofanyika kusini mwa Iran katika eneo la Hormozgan, yaliyolenga maeneo ya makombora na boti za kijeshi, yanakiuka makubaliano ya kusitisha mapigano yaliyoafikiwa.

   Iran imeonya kwamba Marekani itawajibikia vitendo hivyo, ikisisitiza kuwa haitavumilia uchokozi wowote dhidi ya taifa lake.

   Kwa upande wake, Marekani inasema mashambulizi hayo yalikuwa ya “kujilinda” dhidi ya vitisho katika eneo la mlango bahari wa Hormuz.

   Hayo yakijiri, mazungumzo ya kidiplomasia kati ya pande hizo bado yanaendelea, yakilenga kufikia makubaliano ya kudumu ya kumaliza mzozo huo.

4. 26 Mei 2026Israel yaongeza mashambulizi dhidi ya Lebanon, Netanyahu akiahidi kuangamiza Hezbollah

   

   Chanzo cha picha, Getty Images

   Israel imeongeza mashambulizi yake kusini mwa Lebanon, huku kundi la Hezbollah likisema halitajisalimisha.

   Mashambulizi ya angani yameshuhudiwa katika miji na vijiji kusini Lebanon, baada tu ya Waziri Mkuu wa Israel, Benjamin Netanyahu, kutangaza kuwa ameamrisha jeshi la Israel, kuongeza oparesheni zake ili kuliangamiza kundi la Hezbollah.

   Watu wengi wamekimbia mji wa Beirut, wakihofia kulengwa katika mashambulizi hayo ya Israel.

   Hezbollah imekuwa ikiwalenga wanajeshi wa Israel katika maeneo yaliyokaliwa kimabavu ya Lebanon na kaskazini mwa Israel, kama hatua ya kujibu mashambulizi ya Israel.

   Lebanon na Israel walikuwa wamekubaliana kuongeza muda wa usitishaji mapigano kwa siku 45, ili kutoa muda wa mazungumzo kufanyika, ila mapigano bado yanaendelea kushuhudiwa.

   Kwa nini ndege ndogo zisizo na rubani za Hezbollah zimekuwa tatizo kwa Israel?

   Video za droni zilizorushwa na Hezbollah zaonesha jinsi kundi hilo lilivyobadili mfumo wa kuishambulia Israel

5. 26 Mei 2026Tunahitaji kudhibiti Ebola kabla halijakuwa janga kubwa- Gavana wa Ituri

   

   Chanzo cha picha, Reuters

   Gavana wa jimbo la Ituri, katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo (DRC), ambalo ndilo kitovu cha mlipuko wa sasa wa ugonjwa wa Ebola, amesema juhudi za kudhibiti kuenea kwa ugonjwa huo, zinakabiliwa na upungufu wa rasilimali.

   “Watu katika maeneo yaliyoathirika hawapati chakula cha kutosha,” alisema Johnny Luboya Nkashama, na kuongezea kuwa “magonjwa mengine na msongamano mkubwa wa watu pia ni changamoto."

   Gavana huyo ametaka hatua za haraka kuchukuliwa, zikiwemo kuimarisha uwezo wa wafanyakazi wa afya, ili kuzuia ugonjwa huo kuwa janga kubwa katika jimbo la Ituri.

   Tarehe 15 mwezi Mei, zaidi ya visa 900 vya ebola vilikuwa vimeripotiwa, huku vifo kutokana na ugonjwa huo vikikadiriwa kupita 220, tangu mlipuko huu kuanza.

   Ebola pia imeripotiwa katika majimbo ya Kivu Kaskazini na Kivu Kusini nchini DRC, pamoja na nchi jirani ya Uganda, ambako kumekuwa na kesi saba zilizothibitishwa.

   Pia unaweza kusoma:

   Ebola ni nini na kwa nini kuzuia mlipuko huu ni vigumu sana?

   'Ebola imetutesa': Hofu yatanda mashariki mwa DR Congo huku virusi hatari vikienea

6. 26 Mei 2026Ousmane Sonko: Waziri Mkuu aliyetimuliwa, achaguliwa kuwa Spika

   

   Chanzo cha picha, Getty Images

   Ousmane Sonko mwenye umri wa miaka 51 amechaguliwa kuwa Spika wa Bunge la Taifa la Senegal leo Jumanne, akimrithi El Malick Ndiaye ambaye alijiuzulu Jumapili.

   Sonko alikuwa Waziri Mkuu kuanzia Aprili 2024 hadi Mei 2026, lakini alifutwa kazi Ijumaa iliyopita na Rais wa Senegal, Bassirou Diomaye Faye, na nafasi yake kuchukuliwa na Ahmadou Al Aminou Mohamed Lo mwenye umri wa miaka 60, aliyekuwa afisa wa Benki ya Afrika Magharibi.

   Spika mpya wa Bunge la Senegal alisema kuhusu mvutano uliopo kati yake na Rais Bassirou Diomaye Faye: “Kinachowekwa mezani ni uhusiano kati ya maadili na siasa.” Aliongeza kuwa hatatumia nafasi yake mpya “kupambana na mtu yeyote, na atahakikisha bunge linafanya kazi kwa uwajibikaji kwa maslahi ya wananchi.”

   Sonko pia alisema kuwa kufutwa kwake kazi hakumaanishi mwisho wa maisha yake ya kisiasa.

   Wakati akipongeza kazi ya Waziri Mkuu mpya Ahmadou Al Aminou Lô, ambaye hapo awali alikuwa Waziri katika Ofisi ya Rais anayehusika na ufuatiliaji, uongozi na tathmini ya ajenda ya mabadiliko ya Taifa ya Senegal 2050, Sonko alitaja kuwepo kwa “tofauti fulani” kuhusu masuala ya fedha na madeni.

   “Chama chetu hakikuhusishwa katika uamuzi huu,” alisema kuhusu uteuzi wa mkuu mpya wa serikali. “Huwezi kuwa na Pastef bila Pastef,” alitangaza. “Pastef bado iko wazi kwa mazungumzo ya kuwajibika yanayoweka pembeni ubinafsi ili kukamilisha muhula huu katika mazingira bora zaidi.”

   Waziri Mkuu huyo wa zamani, ambaye pia ni kiongozi mwenye ushawishi mkubwa wa chama cha PASTEF, aliongoza orodha ya wabunge ya chama chake katika uchaguzi wa wabunge wa Novemba 2024. Ingawa alichaguliwa kuwa mbunge, aliacha majukumu yake ya kibunge ili kuendelea kuhudumu kama Waziri Mkuu.

   Mwezi uliopita, wabunge waliidhinisha kwa wingi mabadiliko ya sheria ya uchaguzi ambayo yanaweza kufungua njia kwa Sonko kugombea urais mwaka 2029.

7. 26 Mei 2026Marekani inasema makubaliano na Iran huenda yakaafikiwa katika siku chache zijazo licha ya mashambulizi mapya

   

   Chanzo cha picha, Getty Images

   Waziri wa mambo ya kigeni wa Marekani Marco Rubio,amesema bado kuna uwezekano wa kufikia makubaliano na Iran kwa siku chache zijazo, baada ya Marekani kutekeleza mashambulizi kusini mwa Iran.

   Jeshi la Iran limesema lina haki ya kujibu ukiukaji wowote wa usitishaji mapigano.

   Hatua ya Marekani kuishambulia Iran, huenda ikadhoofisha juhudi zilizoafikiwa za kusitisha mapigano.

   Akizungumza na waandishi wa habari mjini Jaipur katika ziara rasmi nchini India, Rubio amesema, “leo, mazungumzo yanaendelea nchini Qatar. Nafikiri muda mwingi unatumiwa kujadili usahihi wa maneno na istilahi zinazotumika katika maandishi ya nyaraka hizo, hivyo huenda itachukua siku chache.”

   Rubio pia ametaja kufungwa kwa Mlango bahari wa Hormuz kuwa kinyume cha sheria za kimataifa.

   Pia unaweza kusoma:

   Ndege za kivita za Marekani zilizoshambuliwa na Iran wakati wa Vita

   Masuala yanayokwaza mazungumzo kati ya Marekani na Iran

8. 26 Mei 2026“Hatutaruhusu mataifa jirani kuwa na kambi za kijeshi za Marekani”- Mojtaba Khamenei

   

   Chanzo cha picha, Getty Images

   Kiongozi mkuu wa Jamhuri ya Kiislamu ya Iran, Mojtaba Khamenei, katika ujumbe uliotangazwa kwenye televisheni ya kitaifa ya nchi hiyo, amesema kuwa mataifa ya eneo hilo hayatukua maeneo ya wanajeshi wa Marekani kujificha.

   Mojtaba, ambaye hajaonekana hadharani tangu kuingia madarakani mwezi Machi, katika taarifa aliyotoa kwa ajili ya ibada ya Hija, amesema kuwa “wakati haurudi nyuma tena, mataifa na ardhi ya eneo hili, hayatakua ngao kwa vituo vya kijeshi vya Marekani.”

   Kiongozi huyo aliitaja Israel kuwa “uvimbe wa ugonjwa sugu wa saratani na maisha yake yanakaribia hatua za mwisho”

   Mojtaba alirejelea kauli ya babake aliyoitoa miaka kumi iliyopita kuwa, “Israel haitakuwa na historia yoyote miaka 25 ijayo”

   Pia unaweza kusoma:

   Mojtaba Khamenei: Mfahamu kiongozi Mkuu mpya wa Iran

   Wairani wagawanyika kuhusu Mojtaba Khamenei madarakani

9. 26 Mei 2026Jeshi la Iran, lasema litajibu mashambulizi mapya ya Marekani

   

   Chanzo cha picha, Getty Images

   Jeshi la Iran (IRGC) limesema kuwa litajibu kwa nguvu inayostahili, hatua ya Marekani kukiuka mkataba wa kusitisha mapigano kwa muda, na kusisitiza kuwa jeshi la Iran liko tayari kukabiliana na uchokozi au mashambulizi yoyote.

   Katika taarifa iliyotolewa na jeshi hilo, inasema kuwa wanafuatilia kwa karibu kuona jinsi hali ilivyo, kabla ya kufanya maamuzi ya kujibu, iwapo mashambulizi yataendelea.

   Jeshi hilo pia limesema walidungua ndege isiyo na rubani ya Marekani ya MQ-9 na ndege ya kivita ambazo zilikuwa zimeingia anga za Iran.

   Pia unaweza kusoma:

   Nguvu ya jeshi la Iran na namna lilivyojiimarisha tangu vita kuanza

   Ndege za kivita za Marekani zilizoshambuliwa na Iran wakati wa Vita

10. 26 Mei 2026Urusi yatishia mashambulizi mapya dhidi ya Kyiv, yawataka raia wa kigeni kuondoka

    

    Chanzo cha picha, Reuters

    Urusi imetishia kuanzisha wimbi jipya la mashambulizi ya “kimfumo” dhidi ya mji mkuu wa Ukraine, Kyiv, siku chache baada ya kutekeleza moja ya mashambulizi makubwa zaidi dhidi ya jiji hilo tangu kuanza kwa vita.

    Katika taarifa yake, Wizara ya Mambo ya Nje ya Urusi ilisema mashambulizi hayo yatalenga “vituo vya kufanya maamuzi” na makao ya uongozi wa kijeshi, pamoja na maeneo ya kutengeneza ndege zisizo na rubani (droni) ndani ya Kyiv.

    Moscow pia imewataka raia wa kigeni na wanadiplomasia kuondoka Kyiv “haraka iwezekanavyo”, huku ikiwatahadharisha watu kuepuka majengo ya utawala na vituo vya kijeshi.

    Kwa upande wake, Ukraine imeelezea vitisho hivyo kuwa “siyo chochote zaidi ya usaliti wa wazi na mbinu za vitisho,” na kuzitaka nchi washirika kuongeza shinikizo dhidi ya Moscow.

    Serikali ya Ukraine ilisema onyo la Urusi kwa raia wa kigeni linaashiria kwamba mashambulizi hayo yanalenga pia kuwatisha wanadiplomasia wa kigeni waliopo nchini humo.

    Ukraine imeongeza kuwa mashambulizi ya Urusi dhidi ya Kyiv hayajawahi kusimama kwa kipindi cha hata wiki moja tangu kuanza kwa vita, huku tishio la usalama kutoka Moscow likiendelea kuwa kubwa kama ilivyokuwa miezi na miaka iliyopita.

    Kwa mujibu wa Rais wa Ukraine, Volodymyr Zelenskyy, mashambulizi makubwa ya Urusi yaliyofanyika usiku wa Jumamosi yaliua watu wanne na kujeruhi takribani 100 katika Kyiv na maeneo mengine.

    Urusi imesema mashambulizi hayo na vitisho vya mashambulizi zaidi ni jibu la kile inachodai kuwa shambulio la makusudi la Ukraine dhidi ya bweni la wanafunzi katika mji wa Starobilsk siku ya Ijumaa, ambapo maafisa wa Urusi wanasema watu 21 waliuawa.

11. 26 Mei 2026Qatar yakanusha madai ya kutoa ofa ya dola bilioni 12 kwa Iran ili kufanikisha makubaliano

    Wizara ya Mambo ya Nje ya Qatar imekanusha vikali taarifa zinazodai kuwa Doha imeipa Iran ofa ya dola bilioni 12 kama sehemu ya kuhakikisha kufikiwa kwa makubaliano kati ya pande husika.

    Msemaji wa Wizara hiyo, Majid Mohammed Ansari, aliandika kwenye mtandao wa X kwamba madai hayo “si ya kweli kabisa,” akisisitiza kuwa yameenezwa na vyama vinavyolenga kuhujumu makubaliano na kudhoofisha juhudi za kidiplomasia za kupunguza mvutano na kuimarisha utulivu wa kikanda.

    Ansari aliongeza kuwa jukumu la kidiplomasia la Qatar, kwa ushirikiano na washirika wa kikanda, linajulikana na limerekodiwa wazi, akieleza kuwa madai hayo ni “jaribio la kukata tamaa la kuchafua sifa ya Qatar kama mpatanishi wa kuaminika katika uwanja wa kimataifa.”

    Wakati huohuo, jana Jumatatu, ujumbe wa Iran ulioongozwa na Spika wa Bunge, Mohammad Bagher Ghalibaf, uliwasili Qatar katika ziara isiyotarajiwa, akiwa ameambatana na Waziri wa Mambo ya Nje, Abbas Araghchi.

12. 26 Mei 2026Wakati na mahali pa mazishi ya Ayatollah Ali Khamenei bado haijabainishwa

    

    Chanzo cha picha, Getty Images

    Mkuu wa Baraza la Uratibu wa Propaganda za Kiislamu katika Mkoa wa Tehran, Mohsen Mahmoudi, amesema kuwa taasisi husika inaendelea kupanga mazishi ya kiongozi wa zamani wa Jamhuri ya Kiislamu, Ayatollah Ali Khamenei, akibainisha kuwa kwa maoni yake, tukio hilo litakuwa “sherehe ya kimataifa itakayorekodiwa katika historia ya ulimwengu wa Kiislamu na Iran.”

    Ameongeza kuwa tayari kuna dalili za mataifa mbalimbali, yakiwemo Iraq, kuonyesha nia ya kushiriki katika tukio hilo, akisema kuwa pia viongozi wa nchi za Kiislamu na zisizo za Kiislamu pamoja na viongozi wa kile kinachoitwa mistari ya Ustahimilivu watahudhuria mazishi hayo ya kihistoria.

    Hata hivyo, Mahmoudi amesema kuwa taasisi mbalimbali zinaendelea kuratibu maandalizi ya tukio hilo, lakini akasisitiza kuwa “kwa sasa hakuna muda maalum uliopangwa.”

    Kwa mujibu wa taarifa hiyo, Ali Khamenei aliuawa katika saa za awali za mashambulizi ya pamoja ya Marekani na Israel yaliyotokea takribani miezi mitatu iliyopita, wakati wa mashambulizi makali dhidi ya eneo lake la kazi na makazi.

    Soma Zaidi:

    Wasanii wa Afrika Mashariki wanavyoishi katikati ya vita ya Marekani na Iran

    'Hii inaweza kuwa mara ya mwisho kusikia sauti yangu': Mauaji ya kisiasa yaongezeka Iran

    Masuala yanayokwaza mazungumzo kati ya Marekani na Iran

13. 26 Mei 2026DR Congo yasitisha shughuli za uchimbaji madini Jimbo la Kivu Kusini

    

    Chanzo cha picha, AP

    Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo imeweka marufuku ya muda wa miezi mitatu kusitisha shughuli za uchimbaji madini katika baadhi ya maeneo ya Jimbo la Kivu Kusini, kwa mujibu wa waraka wa Wizara ya Madini.

    Hatua hiyo imechukuliwa kutokana na ongezeko la uchimbaji haramu wa madini na itahusisha wilaya za Mwenga na Shabunda, kulingana na waraka uliotolewa Mei 22 na kutiwa saini na Waziri wa Madini, Louis Watum Kabamba.

    Katika kipindi hicho cha marufuku, timu maalum ya ukaguzi inayoongozwa na Ukaguzi Mkuu wa Madini itafanya tathmini ili kubaini uhalali wa shughuli za uchimbaji katika maeneo husika.

    Serikali ya Kongo inalenga kupunguza udanganyifu katika sekta ya madini pamoja na uendelezaji haramu wa rasilimali za madini katika jimbo hilo.

    Madini ya dhahabu, kasiteriti (bati) pamoja na koltani, ambayo hutumika katika teknolojia ya kisasa na hupatikana zaidi katika Jimbo la Kivu Kusini mashariki mwa nchi hiyo, huchimbwa zaidi na wachimbaji wadogo wadogo wa jadi.

    Mwaka jana, Kongo ilipiga marufuku biashara ya madini kutoka maeneo kadhaa ya uchimbaji wa jadi katika majimbo ya Kivu Kaskazini na Kivu Kusini yaliyoathiriwa na migogoro, kutokana na tuhuma kuwa madini hayo yalikuwa yakitumika kufadhili makundi yenye silaha mashariki mwa nchi.

    Kongo pia ni miongoni mwa nchi zenye hifadhi kubwa zaidi duniani za kobalt, shaba na lithiamu.

    Soma zaidi:

    Mataifa manane ya Afrika yenye utajiri wa madini

    Ajali 7 kubwa za migodini zilizotikisa Afrika

14. 26 Mei 2026Papa Leo XIV aomba msamaha wa kihistoria kuhusu nafasi ya Vatican katika utumwa

    

    Chanzo cha picha, Reuters

    Papa Pope Leo XIV ameomba msamaha wa kihistoria akikiri jukumu la Holy See katika kuhalalisha utumwa na kushindwa kuupinga kwa karne nyingi, akielezea rekodi hiyo ya Kanisa kama “jeraha katika kumbukumbu ya Kikristo.”

    Kauli hiyo inachukuliwa kuwa moja ya hatua kali zaidi zilizowahi kuchukuliwa na Papa kuhusu kukiri moja kwa moja kuhusika kwa mamlaka za zamani za Vatican katika kuruhusu na kuendeleza utumwa wa watu wasio Wakristo katika enzi ya ukoloni.

    “Kwa hili, kwa niaba ya Kanisa, naomba msamaha kwa dhati,” ameandika katika waraka wake mpana, akieleza “huzuni kubwa” kutokana na mateso yaliyowakumba watu waliokuwa watumwa.

    Pia alikiri kwamba kabla ya kipindi hicho, katika Zama za Kati, taasisi za kanisa nazo zilikuwa na watumwa wake wenyewe.

    Alisema Kanisa lilifikia tu “hukumu rasmi, ya moja kwa moja na ya kimataifa” dhidi ya utumwa katika karne ya 19 chini ya Papa Leo XIII, baada ya kile Papa wa sasa alichokieleza kuwa kipindi kirefu cha ukinzani katika mafundisho na utekelezaji wake.

    Soma zaidi:

    Kutoka Gorée hadi Cape Coast haya ni maeneo 5 muhimu ya utumwa Afrika

    Kwa nini Wamarekani weusi wanavutiwa kutafuta uraia Afrika?

15. 26 Mei 2026Mama mzazi wa aliyekuwa Rais wa Tanzania John Magufuli afariki dunia

    

    Chanzo cha picha, Jesca Magufuli/ IG

    Mama mzazi wa aliyekuwa Rais wa Awamu ya Tano wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Hayati John Pombe Magufuli, Bi Suzana Magufuli, amefariki dunia usiku wa kuamkia leo Mei 25, 2026, katika kijiji cha Chato, mkoani Geita baada ya kuugua kwa muda mrefu.

    Taarifa za kifo chake zimethibitishwa na mwanafamilia, Jesca Magufuli, ambaye amesema kuwa Bi Suzana amefariki majira ya saa moja usiku nyumbani kwake Chato.

    “Bibi yetu Suzana Mussa amefariki saa moja usiku nyumbani kwake Chato baada ya kuugua kwa muda mrefu. Taratibu za msiba tutawajulisha baadaye. Bwana ametoa na Bwana ametwaa,” amesema Jesca Magufuli.

    Soma zaidi:

    Kifo cha rais John Pombe Magufuli: Namna 'tingatinga' alivyoiongoza Tanzania kwa miaka sita

16. 26 Mei 2026Marekani yasitisha mauzo ya silaha za dola bilioni 14 kwa Taiwan kutokana na vita vya Iran

    

    Chanzo cha picha, CQ-Roll Call, Inc. via Getty Images

    Marekani imesema imesitisha kwa muda mauzo ya silaha yenye thamani ya dola bilioni 14 kwa Taiwan ili kuhakikisha ina akiba ya kutosha ya silaha na risasi kwa ajili ya uwezekano wa vita dhidi ya Iran.

    Kaimu Katibu wa Jeshi la Wanamaji la Marekani, Hong Kao, amethibitisha hatua hiyo wakati wa kikao cha Kamati ya Seneti kilichofanyika jana.

    Hatua hiyo imekuja licha ya Rais wa Marekani, Donald Trump, kutotoa msimamo wa wazi kuhusu mauzo hayo siku chache zilizopita, akisema angejadili suala hilo na Rais wa Taiwan.

    Ofisi ya Rais wa Taiwan imesema Ijumaa kwamba haijapokea taarifa yoyote kuhusu kile ilichokiita “mabadiliko katika mchakato wa mauzo ya silaha wa Marekani”.

    Kwa muda mrefu, mauzo ya silaha za Marekani kwa Taiwan yamekuwa chanzo cha mvutano kati ya Washington na Beijing. China inaichukulia Taiwan kuwa sehemu ya eneo lake na haitambui utawala wake wa kujitegemea, huku ikiwa haijaondoa uwezekano wa kutumia nguvu kuirejesha chini ya udhibiti wake.

    “Tumesitisha mauzo haya kwa sasa ili kuhakikisha tuna risasi na vifaa vya kutosha kwa ajili ya Operesheni Epic Fury dhidi ya Iran, na bila shaka kuhakikisha tuna akiba ya kutosha,” Hong Kao aliiambia Seneti.

    Alipoulizwa kuhusu msimamo wa Taiwan kufuatia uamuzi huo wa Marekani, alisema bado hajazungumza na maafisa wa Taiwan.

    “Tunachofanya ni kuhakikisha tuna kila kitu tunachohitaji. Serikali itakapoona inafaa, mauzo ya silaha kwa mataifa ya kigeni yataendelea tena,” alisema.

    Soma zaidi:

    Kwa nini Visiwa vya Ryukyu vimekuwa mahala pa mvutano kati ya China na Japan?

    Jinsi Taiwan inavyojiandaa na mashambulizi ya China

    Nini chanzo cha mvutano kati ya China na Taiwan?

17. 26 Mei 2026Netanyahu: Israel itaongeza mashambulizi dhidi ya Hezbollah

    

    Chanzo cha picha, ge

    Jeshi la Israel limesema limeanzisha wimbi jipya la mashambulizi kote nchini Lebanon, baada ya Waziri Mkuu wa Israel, Benjamin Netanyahu, kutangaza kuwa nchi yake itaongeza mashambulizi dhidi ya kundi la Hezbollah.

    Jeshi la Ulinzi la Israel (IDF) limesema limetekeleza mashambulizi dhidi ya malengo ya Hezbollah katika Bonde la Bekaa mashariki mwa Lebanon pamoja na maeneo mengine ya nchi hiyo.

    Kwa upande wake, Hezbollah imesema imejibu mashambulizi hayo kwa kutekeleza mashambulizi 22 kwa kutumia droni na makombora, ikidai kulenga wanajeshi wa Israel, vifaru, kambi za kijeshi na majengo mbalimbali.

    Mapema mwezi huu, Lebanon na Israel zilikubaliana kuongeza muda wa usitishaji mapigano kwa siku 45, ingawa mapigano katika baadhi ya maeneo yameendelea kuripotiwa.

    Katika ujumbe wa video alioutoa Jumatatu jioni, Netanyahu amesema Israel “iko vitani na Hezbollah” na kwamba jeshi limeagizwa “kulipiga kundi hilo pigo kubwa na la kuangamiza.”

    Alisema operesheni za kijeshi za Israel dhidi ya Hezbollah tayari “zimewaondoa zaidi ya magaidi 600,” lakini akasisitiza kuwa hatua inayofuata ni kuongeza kasi na ukubwa wa mashambulizi.

    “Lakini kile kinachohitajika sasa ni kuongeza mashambulizi na kuongeza nguvu ya operesheni hizi,” amesema Netanyahu.

    Waziri wa Fedha wa Israel, Bezalel Smotrich, na Waziri wa Usalama wa Taifa, Itamar Ben-Gvir, ambao wote wanatoka mrengo mkali wa kulia, wameitaka serikali kupanua operesheni za kijeshi, ikiwemo kuzifikisha hadi mji mkuu wa Lebanon, Beirut.

    Wakati huo huo, Israel imeendelea kutoa maonyo ya karibu kila siku kwa wakazi wa maeneo mapya kusini mwa Lebanon kuondoka makwao, hali iliyochangia kuongezeka kwa idadi ya watu waliokimbia makazi yao hadi zaidi ya milioni moja.

    Lebanon iliingia katika awamu hii ya mzozo baada ya Marekani na Israel kuanzisha vita dhidi ya Iran mnamo Februari 28. Hezbollah, mshirika wa karibu wa Iran, ilirusha makombora kuelekea Israel kujibu shambulio la Israel lililomuua Kiongozi Mkuu wa Iran, Ayatollah Ali Khamenei.

    Israel ilijibu kwa mashambulizi ya anga kote Lebanon na baadaye kuanzisha operesheni za ardhini. Kwa mujibu wa Wizara ya Afya ya Lebanon, zaidi ya watu 3,000 wameuawa katika mashambulizi ya Israel tangu kuanza kwa mapigano hayo.

    Serikali ya Lebanon imekuwa ikifanya juhudi za kulivua Hezbollah silaha, lakini imesema kuwa utekelezaji wa mpango huo unategemea kuwepo kwa usitishaji mapigano wa kudumu kutokana na ugumu wa mchakato huo.

    Soma zaidi:

    Kwa nini ndege ndogo zisizo na rubani za Hezbollah zimekuwa tatizo kwa Israel?

    Video za droni zilizorushwa na Hezbollah zaonesha jinsi kundi hilo lilivyobadili mfumo wa kuishambulia Israel

    Hezbollah inapata wapi pesa zake?

18. 26 Mei 2026Rais wa Iran aagiza kurejeshwa kwa huduma za intaneti nchini humo

    

    Chanzo cha picha, NurPhoto via Getty Images

    Rais wa Iran, Masoud Pezeshkian, ameagiza Wizara ya Mawasiliano kurejesha huduma za intaneti nchini katika hali iliyokuwapo kabla ya Desemba 2025.

    Naibu Waziri wa Mawasiliano amethibitisha kupokea agizo hilo, akisema kuwa hatua hiyo ni sehemu ya juhudi za kurejesha haki za wananchi na kuimarisha imani ya umma kwa serikali.

    Vyombo vya habari vya serikali ya Iran vimeripoti kuwa katika kikao kilichoongozwa na Makamu wa Rais, Mohammad Reza Aref, maamuzi muhimu kuhusu hali ya intaneti nchini yaliidhinishwa.

    Taarifa hiyo ilieleza kuwa baada ya idhini ya mwisho kutoka kwa Rais Pezeshkian, maagizo rasmi yatatolewa kwa Wizara ya Mawasiliano na Teknolojia ya Habari ili kuyatekeleza.

    Kwa mujibu wa shirika la habari la Fars, pendekezo la kurejesha huduma za intaneti liliidhinishwa kwa kura tisa za kuunga mkono na baadaye kuwasilishwa katika ofisi ya rais kwa ajili ya idhini ya mwisho.

    Huduma za intaneti nchini Iran zilisitishwa wakati wa operesheni za kukabiliana na maandamano yaliyotokea Desemba mwaka jana.

    Baadaye, zilipunguzwa tena kufuatia mashambulizi yaliyotekelezwa na Israel na Marekani dhidi ya Iran. Hatua ya sasa inaashiria uwezekano wa kurejea kwa huduma za mawasiliano kwa kiwango kikubwa baada ya miezi kadhaa ya vikwazo.

    Pia unaweza kusoma:

    Tunachojua kuhusu uwezekano wa kufikiwa kwa makubaliano kati ya Iran na Marekani

    Masuala yanayokwaza mazungumzo kati ya Marekani na Iran

19. 26 Mei 2026Trump: Urani iliyorutubishwa itakabidhiwa Marekani au kuharibiwa kwa ushirikiano na Iran

    

    Chanzo cha picha, AFP via Getty Images

    Rais wa Marekani, Donald Trump, amesema kuwa urani iliyorutubishwa nchini Iran itakabidhiwa mara moja kwa Marekani ili isafirishwe na kuharibiwa, au itaharibiwa katika eneo jingine litakalokubaliwa kwa ushirikiano kati ya Marekani na Iran.

    Katika ujumbe aliouchapisha kwenye mtandao wake wa Truth Social, Trump amesema mchakato huo utafanyika chini ya uangalizi wa mamlaka husika za nishati ya atomiki au taasisi nyingine inayolingana na jukumu hilo.

    Katika ujumbe mwingine kwenye mtandao huo, Trump amechapisha michoro miwili inayolinganisha sera za Marekani dhidi ya Iran.

    Mchoro wa kwanza ulionyesha rundo la fedha ukiwa na maelezo: “Sera ya Iran ya Obama”, akimrejelea rais wa zamani wa Marekani, Barack Obama.

    Mchoro wa pili umeonyesha meli ya kivita ya Marekani ikishambuliwa kwa mabomu ukiwa na maelezo: “Sera ya Iran ya Trump.”

    Kauli za Trump zimekuja wakati jeshi la Marekani likiwa limetekeleza mashambulizi mapya kusini mwa Iran, hatua inayoongeza mvutano licha ya mazungumzo yanayoendelea kati ya Washington na Tehran.

    Pia unaweza kusoma:

    Tunachojua kuhusu uwezekano wa kufikiwa kwa makubaliano kati ya Iran na Marekani

    Ndege za kivita za Marekani zilizoshambuliwa na Iran wakati wa Vita

20. 26 Mei 2026Jeshi la Marekani lasema limefanya mashambulizi mapya kusini mwa Iran

    

    Chanzo cha picha, Getty Images

    Jeshi la Marekani limesema limefanya mashambulizi mapya kusini mwa Iran, likilenga maeneo ya makombora ya Iran pamoja na boti zilizokuwa zikijaribu kuweka mabomu ya majini.

    Kamandi Kuu ya Jeshi la Marekani (CENTCOM) imesema katika taarifa kwamba mashambulizi hayo yalifanywa kwa lengo la kujilinda na yalikusudiwa “kulinda wanajeshi wetu dhidi ya vitisho vinavyotokana na vikosi vya Iran.”

    Msemaji wa CENTCOM, Kapteni Tim Hawkins, alisema jeshi la Marekani linaendelea kulinda vikosi vyake huku likionyesha kujizuia wakati wa kipindi cha usitishaji mapigano kinachoendelea.

    Mashambulizi hayo yamefanyika wakati msemaji wa Wizara ya Mambo ya Nje ya Iran, Esmail Baghaei, akisema kuwa kuna maendeleo fulani yaliyopatikana katika mazungumzo na Marekani, lakini akasisitiza kuwa makubaliano ya kumaliza mzozo huo “hayako karibu kufikiwa.”

    Kwa mujibu wa Kapteni Hawkins, mashambulizi hayo yalilenga eneo karibu na Bandar Abbas, mji wa bandari ulioko kusini mwa Iran na makao ya kambi ya jeshi la wanamaji la Iran katika Mlango Bahari wa Hormuz.

    Vyombo vya habari vya serikali ya Iran vilikuwa vimeripoti awali kuwa maafisa wa eneo hilo walikuwa wakichunguza chanzo cha milipuko iliyosikika katika Bandar Abbas.

    Hadi sasa, Iran haijatoa tamko rasmi kuhusu mashambulizi hayo ya karibuni ya Marekani. Pia haijafahamika ni athari gani mashambulizi hayo yanaweza kuwa nayo kwa juhudi za kufikia makubaliano ya amani kati ya Washington na Tehran.

    Mwishoni mwa wiki, Rais wa Marekani, Donald Trump, alikuwa ameashiria kuwa pande hizo zilikuwa karibu kufikia makubaliano, lakini baadaye alisema amewaagiza wapatanishi wa Marekani kutoharakisha mchakato huo.

    Marekani na Iran zimekuwa zikiheshimu usitishaji mapigano tangu Aprili 8. Hata hivyo, Iran imeendelea kudhibiti usafiri wa majini katika Ghuba kupitia Mlango Bahari wa Hormuz, huku Jeshi la Wanamaji la Marekani likijaribu kuzuia shughuli za bandari za Iran.

    Mzozo huo ulianza Februari 28 baada ya Marekani na Israel kufanya mashambulizi makubwa dhidi ya Iran.

    Tehran ilijibu kwa kushambulia Israel na baadhi ya mataifa washirika wa Marekani katika Ghuba, pamoja na kuzuia kwa kiasi kikubwa usafiri wa majini katika Mlango Bahari wa Hormuz, hatua iliyochangia kupanda kwa bei ya mafuta duniani.

    Pia unaweza kusoma:

    Vita dhidi ya Iran vinawezaje kubadilisha sera za mataifa ya Kiarabu?

    Achana na mafuta: Zijue bidhaa nyingine zinazoathirika kwa kufungwa Mlango wa Bahari wa Hormuz