پایان پوشش زنده تحولات ایران و خاورمیانه
با فرا رسیدن روز شنبه صفحه زنده بیبیسی فارسی در روز جمعه ۲۷ فروردین / ۱۷ آوریل به پایان میرسد.
برای دنبال کردن تازهترین تحولات روز شنبه لطفا اینجا را کلیک کنید.
ایران گفت که تنگه هرمز را تا پایان آتشبس لبنان برای تمام کشتیهای تجاری باز میکند. دونالد ترامپ با تشکر از ایران، از ادامه مذاکره و احتمال توافق با تهران گفت اما تاکید کرد که محاصره دریایی بنادر ایران تا دستیابی به توافق صلح ادامه دارد. اقدامی که ایران میگوید بهنوعی «بهمنزله نقض آتشبس تلقی میشود.» در پی این اعلام، قیمت نفت بلافاصله بیش از ۱۰ درصد کاهش یافت. آقای ترامپ همچنین گفت که با ایران همکاری خواهد کرد تا ذخایر اورانیوم غنیشده ایران از اعماق زمین بازیافت و به آمریکا منتقل شود. اما ایران میگوید که اورانیوم غنیشده ایران قرار نیست به جایی منتقل شود.
با فرا رسیدن روز شنبه صفحه زنده بیبیسی فارسی در روز جمعه ۲۷ فروردین / ۱۷ آوریل به پایان میرسد.
برای دنبال کردن تازهترین تحولات روز شنبه لطفا اینجا را کلیک کنید.
وزارت دارایی آمریکا اعلام کرد که در چارچوب «عملیات خشم اقتصادی» تحریمهای بیشتری را علیه فرماندهان شبهنظامی عراقی اعمال خواهد کرد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، گفت: «ما اجازه نخواهیم داد شبهنظامیان تروریستی عراق که از سوی ایران حمایت میشوند، جان یا منافع آمریکا را تهدید کنند.»
دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت دارایی آمریکا اعلام کرد که هفت فرمانده شبهنظامی عراقی را بهدلیل «برنامهریزی، هدایت و اجرای حملات علیه نیروها، تأسیسات و منافع آمریکا در عراق» در فهرست تحریمها قرار داده است.
این گروههای شبهنظامی شامل کتائب حزبالله، کتائب سیدالشهدا، حرکت النجبا و عصائب اهلالحق هستند و جمهوری اسلامی ایران آنها را «گروه های مقاومت عراق» مینامد.
دبیرکل سازمان بینالمللی دریانوردی در گفتوگو با بیبیسی اعلام کرد که صنعت کشتیرانی همچنان نیاز دارد بداند آیا عبور کشتیها از تنگه هرمز ایمن است یا خیر.
آرسنیو دومینگز گفت: «من به شفافسازی بیشتری برای صنعت کشتیرانی نیاز دارم تا اطمینان حاصل شود هیچ خطری برای تردد کشتیها وجود ندارد و این روند مطابق با قوانین بینالمللی خواهد بود.»
به گفته او، این سازمان اطلاعاتی در اختیار دارد که نشان میدهد برخی کشتیها حرکت خود را از سر گرفتهاند، اما هنوز لازم است این موضوع را راستیآزمایی کند؛ چراکه «برخی کشتیها برای جلوگیری از هدف قرار گرفتن، سامانههای شناسایی خود را خاموش میکنند.»
او افزود که حدود هزار و ۶۰۰ کشتی در خلیج فارس گرفتار شدهاند و رفع این ازدحام زمانبر خواهد بود.

منبع تصویر، Getty Images
دقایقی پیش، دونالد ترامپ در مسیر حضور در رویدادی در فینیکس ایالت آریزونا با خبرنگاران گفتوگو کرد.
او گفت: «مذاکرات در جریان است و در طول آخر هفته ادامه خواهد داشت. اتفاقات خوبی در حال وقوع است و این شامل لبنان هم میشود.»
آقای ترامپ همچنین اظهارات یک مقام ایرانی مبنی بر باقی ماندن اختلافات قابلتوجه میان واشنگتن و تهران را کماهمیت جلوه داد.
او افزود: «اگر چنین اختلافاتی وجود داشته باشد، باید آن را برطرف کنیم، اما فکر نمیکنم اختلافات قابلتوجه زیادی وجود داشته باشد.»
بهجز پستهای دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا در شبکههای اجتماعی، او امروز چند مصاحبه هم انجام داد. در اینجا مهمترین نکاتی را که او به خبرنگاران گفته مرور میکنیم.
پیشتر بخشی از واکنش اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران را به اظهارات اخیر دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا منتشر کردیم، حالا او در گفتوگو با تلویزیون ایران موارد دیگری را نیز مطرح کرده است از جمله این که «اورانیوم غنیشده ایران قرار نیست به جایی منتقل شود.»
آقای بقایی تاکید کرد که انتقال مواد غنیشده ایران به آمریکا هیچگاه بهعنوان یک گزینه مطرح نبوده است.
پیشتر آقای ترامپ گفت که آمریکا با ایران همکاری خواهد کرد تا ذخایر اورانیوم غنیشده ایران از اعماق زمین بازیافت و به آمریکا منتقل شود.
آقای بقایی همچنین در واکنش به این بخش از سخنان آقای ترامپ که تاکید کرده بود، آمریکا تا زمان حصول توافق، محاصره دریایی ایران را ادامه خواهد داد، گفت: «اینکه اعلام کنند محاصره دریایی وجود دارد، بهنوعی میتواند بهمنزله نقض آتشبس تلقی شود، در صورتی که ادامه پیدا کند؛ و قطعا ایران نیز تدابیر لازم را در رابطه با تنگه هرمز اتخاذ خواهد کرد.»

منبع تصویر، Anadolu via Getty Images)
وفیق صفا، از رهبران ارشد حزبالله، ساعاتی پیش از شروع آتشبس ده روزه بین اسرائیل و لبنان به بیبیسی گفت که این گروه «هرگز، هرگز» خلع سلاح نخواهد شد.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، گفته است که خلع سلاح حزبالله خواسته اصلی در ادامه مذاکرات با دولت لبنان است.
وقتی از وفیق صفا درباره خلع سلاح سؤال شد، او گفت: «تا زمانی که آتشبسی واقعی و درست برقرار نشود. تا زمانی که اسرائیل عقبنشینی نکند. تا زمانی که زندانیان بازنگردند، آوارگان برنگردند و بازسازی انجام نشود. تا آن زمان، صحبت درباره سلاحهای حزبالله امکانپذیر نیست.»
این مصاحبه که در یک ساختمان مسکونی در بیروت انجام شد، میزان هماهنگی میان حزبالله و حامی اصلی منطقهای آن، ایران را نشان میدهد.
آقای صفا گفت: «حزبالله و ایران دو روح در یک بدن هستند. حزبالله بدون ایران وجود ندارد و ایران هم بدون حزبالله معنا ندارد.» او این رابطه را «مذهبی، حقوقی و ایدئولوژیک» توصیف کرد.
حزبالله، یک گروه سیاسی و نظامی شیعه است که موجودیت اسرائیل را قبول ندارد و از سوی آمریکا، بریتانیا، اسرائیل و چندین کشور دیگر به عنوان یک سازمان تروریستی شناخته میشود.
حزبالله در اوایل مارس با شلیک راکت به سمت اسرائیل وارد درگیری جدید شد.این گروه گفت که این کار را در پاسخ به کشته شدن علی خامنهای، رهبر سابق جمهوری اسلامی و حملات تقریباً روزانه اسرائیل به لبنان از زمان آتشبس قبلی دو طرف در نوامبر ۲۰۲۴ انجام داده است.
اسرائیل با حملات هوایی شدید و یک تهاجم تهاجم زمینی دیگر به جنوب لبنان به این حملات پاسخ داد و گفت که عملیاتش تا زمانی که حزبالله خلع سلاح نشود، ادامه خواهد داشت.
وقتی از وفیق صفا پرسیده شد که آیا حزبالله منافع مردم لبنان را در اولویت قرار میدهد یا ایران را، او گفت: «البته که حزبالله به منافع لبنان نگاه میکند.»
او استدلال کرد که حمایت ایران، از جمله فشار برای آتشبس، در این درگیری به لبنان کمک کرده است. با این حال بسیاری از لبنانیها از جمله افرادی که بیبیسی اخیرا با آنها صحبت کرده، خواستار خلع سلاح این گروه هستند و آن را عامل کشاندن کشور به درگیریها میدانند.
در حالی که حزبالله از خلع سلاح خودداری میکند و بر شروط گستردهتری پافشاری دارد و اسرائیل هم بر همچنان برخواستههای امنیتی خود تأکید میکند، هر آتشبسی ممکن است فقط یک توقف موقت در یک درگیری بسیار طولانیتر باشد.
سیبیاس نیوز، شریک آمریکایی بیبیسی گزارش داده است که مقامات آمریکایی ممکن است طی چند روز آینده برای ادامه گفتوگوها با ایران به پاکستان بازگردند.
این شبکه به نقل از «چندین مقام آگاه از روند تصمیمگیری» اعلام کرده که دولت ترامپ در حال بررسی اعزام مقامهای ارشد به پاکستان برای از سرگیری مذاکرات با ایران است.
بر اساس این گزارش این مذاکرات ممکن است از دوشنبه همین هفته از سر گرفته شود.
اسلامآباد، پایتخت پاکستان شنبه گذشته میزبان هیئتهای آمریکا و ایران بود اما این مذاکرات به توافق صلح منجر نشد. همچنین گزارش شده که فرمانده ارتش پاکستان روز پنجشنبه به تهران سفر کرده بود و با مقامات ایرانی دیدار کرده است. این دیدارها در چارچوب تلاشها برای تمدید توافق آتشبس فعلی انجام شده است.»
خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام ارشد ایرانی که نخواست نامش فاش شود گزارش داد که همچنان اختلافات قابلتوجهی میان ایران و ایالات متحده وجود دارد. او افزود باز نگه داشتن تنگه هرمز «مشروط به پایبندی آمریکا به مفاد آتشبس» است.
این مقام ایرانی همچنین اظهارات آقای ترامپ را که از شب گذشته، چند بار گفته که ایران موافقت کرده که اورانیوم غنیشده خود را به آمریکا تحویل دهد و غنیسازی اورانیوم را متوقف کند، رد کرد.
به گزارش رویترز این مقام ایرانی میگوید: «هیچ توافقی درباره جزئیات مسائل هستهای حاصل نشده است» و برای غلبه بر اختلافات، مذاکرات جدی لازم است.»
او احتمال داده است که در روزهای آینده با تلاشهای میانجیگرایانه پاکستان یک توافق اولیه حاصل شود یا آتشبس تمدید شود.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران تاکید کرد که ایران توافق جدیدی با آمریکا نداشته و باز شدن موقت و مشروط تنگه هرمز بر مبنای تفاهم آتشبس ۱۹ فروردین بوده است.
او ساعتی پس از اینکه آقای ترامپ گفت که محاصره دریایی ایران ادامه خواهد داشت، گفت: «اگر طرف مقابل بنای بر بدعهدی بگذارد که ظاهرا میخواهد بدعهدی کند و اگر محاصره دریایی ادامه یابد، جمهوری اسلامی ایران متقابلا اقدامات لازم را انجام خواهد داد و در این تردیدی نیست.»
آقای بقایی توضیح داد: «تردد در تنگه هرمز بر مبنای تفاهم آتش بس ۱۹ فروردین انجام میشود ایران پیگیری کرد تا آتش بس در لبنان نیز بر مبنای تفاهم ۱۹ فروردین انجام شود؛ آتش بس شب گذشته اتفاق افتاد. تلاش بسیار زیادی از جوانب مختلف برای این موضوع صورت گرفت. بنابراین قرار شد که بخش مربوط به تعهدات ایران -که باز تاکید میکنم چیز جدیدی نیست و اجرای همان تعهد ۱۹ فروردین است- انجام شود.»
او گفت : «یعنی تردد شناورهای تجاری با هماهنگی ایران تردد کشتیها در تنگه هرمز در مسیری که ایران تعیین کرده و با هماهنگی مراجع ذیصلاح ایران صورت خواهد گرفت.»
سخنگوی وزارت خارجه ایران ساعاتی پس از رشته پیامهای متعدد دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا مبنی بر اینکه ایران آماده تحویل اورانیومهای غنیشده به آمریکاست، نوشت:« رسانه ها و مردم به بازی رسانهای طرف مقابل اعتنا نکنند. آنها مواضع ضد و نقیض دارند.»

منبع تصویر، Reuters
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل در یک بیانیه اعلام کرد که «کاملاً از تلاشهای دیپلماتیک برای یافتن مسیری صلحآمیز جهت پایان دادن به جنگ حمایت میکند».
او گفت که اعلام وزیر امور خارجه ایران مبنی بر اینکه تنگه هرمز در مدت باقیمانده از آتشبس کاملاً باز خواهد بود، «گامی در جهت درست» است.
گوترش در بیانیه خود افزود: «ما نیازمند بازگشت کامل حقوق و آزادیهای ناوبری بینالمللی در تنگه هرمز هستیم و این حقوق باید از سوی همه طرفها رعایت شود.»
در ادامه آمده است که او امیدوار است «این اقدام، همراه با آتشبس، به ایجاد اعتماد میان طرفها کمک کند و گفتوگوهای در حال انجام با میانجیگری پاکستان را تقویت کند.»
ساعاتی پس از اینکه عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران از باز شدن تنگه هرمز خبر داد، فرماندهی نیروی دریایی سپاه در شبکه ایکس از شرایط جدید عبور کشتیها از تنگه هرمز خبر داد.
در این پیام آمده: ۱. شناورهای غیرنظامی صرفا از مسیر تعیینشده ایران تردد میکنند ۲. تردد شناورهای نظامی از تنگه کماکان ممنوع است ۳. ترددها صرفا بااجازه نیروی دریایی سپاه است ۴. این تردد در راستای توافق دوره سکوت صحنه نبرد و بعد از اجرای آتشبس لبنان صورت میگیرد
شبکه خبر صدا و سیما به طور مرتب این جملات را به عنوان زیرنویس پخش میکند.
خبرگزاری فارس درباره «بازگشایی موقت تنگه هرمز» توضیحاتی به نقل از یک منبع آگاه نزدیک به شورای عالی امنیت ملی بدون ذکر نام منتشر کرد.
بنابر این گزارش، «از ابتدای طرح آتشبس با واسطه پاکستان قرار بود ایران اجازه تردد روزانه تعدادی کشتی را صادر کند اما پس از اجرا نشدن آتشبس در لبنان»، ایران «توافق تردد کشتیها در تنگه را به حالت تعلیق درآورد.»
فارس از قول این منبع که نامش را ذکر نکرد نوشت برای عبور کشتیها سه شرط تعیین شده بود:
فارس نوشت: «این موضوع به اجرای برخی شروط و شرط آتشبس در لبنان بستگی داشت و اگر موضوع محاصره دریایی ادامه یابد، بعنوان نقض آتشبس تلقی شده و مسیر عبوری تنگه هرمز بسته خواهد شد.»

منبع تصویر، iribnews
در حالیکه عباس عراقچی از باز شدن موقت تنگه هرمز به روی تردد کشتیها در خلیج فارس خبر داده است، صدا و سیمای ایران به نقل از یک مقام ارشد نظامی گزارش داد که تردد شناورهای غیرنظامی در تنگه هرمز فقط از یک مسیر تعیین شده خواهد بود و بدون هماهنگی با نیروی دریایی سپاه ممکن نیست.
این مسیر تعیینشده توسط «سازمان بنادر و دریانوردی ایران» مشخص شده است.
به گزارش تلویزیون دولتی ایران و به نقل از یک مقام ارشد نظامی، عبور کشتیهای نظامی از تنگه هرمز همچنان «ممنوع» خواهد بود.
دونالد ترامپ میگوید که آمریکا با ایران همکاری خواهد کرد تا ذخایر اورانیوم غنیشده ایران بازیافت و به آمریکا منتقل شود.
رئیسجمهور آمریکا در مصاحبه تلفنی به خبرگزاری رویترز گفت: «با کمک هم آن (ذخایر اورانیوم) را به دست میآوریم. به ایران میرویم و سر فرصت، پایین میرویم و با ماشینالات بزرگ حفاری میکنیم... آن را به آمریکا منتقل میکنیم.»
آقای ترامپ دوباره برای اشاره به ذخایر اورانیوم غنیشده ایران از «غبار هستهای» استفاده کرد و گفت که «بهزودی» بازیافت خواهد شد.
او تاکید کرد که آمریکا تا زمان حصول توافق، محاصره دریایی ایران را ادامه خواهد داد.
آقای ترامپ در عین حال گفت که ایران و آمریکا اکنون «خوب با هم کنار میآیند» و افزود که انتظار دارد «خیلی سریع» توافق حاصل شود.
او گفت که برای توافق به گفتوگوهای بیشتری نیاز هست و افزود که این مذاکرات «احتمالا در روزهای آخر هفته (دو روز آینده)» انجام خواهد شد.
وبسایت اکسیوس امروز نوشت که احتمالا دور بعدی گفتوگوهای ایران و آمریکا یکشنبه در اسلامآباد به میانجیگری پاکستان و با حمایت مصر و ترکیه انجام میشود.
رئیسجمهور لبنان میگوید که مذاکرات مستقیم با اسرائیل برای کشورش حیاتی است.
جوزف عون گفت: «آتشبس، دروازهای برای پیشبرد مذاکرات است.»
او بار دیگر تأکید کرد که هدف لبنان «تثبیت آتشبس، تضمین خروج نیروهای اسرائیلی از مناطق اشغالی جنوب، بازگرداندن زندانیان و حلوفصل اختلافات مرزی باقیمانده» است.
در بیانیه رئیسجمهور لبنان آمده است: «مردم لبنان که در سالهای گذشته رنجهای زیادی را تحمل کردهاند، امروز با واقعیتی جدید روبهرو هستند که از حمایت منطقهای و بینالمللی برخوردار است و این فرصت نباید از دست برود، چرا که ممکن است دوباره تکرار نشود.»
خبرگزاری فارس که به نهادهای امنیتی و نظامی نزدیک است، کمی پس از رشته پیامهای دونالد ترامپ در تروث سوشال، در مطلبی با عنوان «دلیل توضیح ندادنتان را توضیح دهید» نوشت:
«همزمان با توییت غیرمنتظره وزیر امور خارجه درباره آزادسازی تنگه هرمز و متعاقب آن رجزخوانیهای عصبی ترامپ، جامعه ایران در هالهای از سردرگمی فرو رفته است.»
«تحلیلگران بینالمللی رفتار اخیر رئیسجمهور آمریکا را ناشی از استیصال در میدان پیچیده ایران ارزیابی میکنند اما آنچه مردم داخل کشور را بیش از پیش نگران کرده، سکوت مطلق و عجیب شورای عالی امنیت ملی و تیم مذاکره کننده است.»
فارس نوشت شهروندان «رعایت خطوط قرمز نظام» را قبول دارند اما «انتظار میرود دستکم درباره دلیل سکوت توضیحی شفاف داده شود که «اگر به مصلحت کشور است که جزئیات مذاکرات یا تحولات اخیر رسانهای نشود، چرا خودِ این مصلحت و دلیل پرهیز از شفاف سازی، برای مردم تبیین نمیگردد؟»
علیرغم استقبال گسترده از خبر «باز شدن کامل تنگه هرمز به روی کشتیهای تجاری تا پایان آتشبس» که وزیر خارجه ایران اعلام کرد، وضعیت این آبراه و کل منطقه خلیج فارس همچنان مبهم است.
ما هنوز به شرایط روز ۲۷ فوریه، پیش از اینکه ایالات متحده و اسرائیل این دور جدید از جنگ را آغاز کنند بازنگشتهایم.
آیا ایران همچنان اصرار خواهد داشت که کشتیها از مسیر تازهای که تعیین کرده و در شمال مسیرهای قدیمی نفتکشها قرار دارد، حرکت کنند؟
این مسیر که تیاساس یا «طرح جداسازی ترافیک» نام دارد از زمانیکه در سال ۱۹۶۸ در سازمان بینالمللی دریانوردی تصویب شد، بدون هیچ مشکلی مورد استفاده همه بوده است.
آیا ایران همچنان خواستار بازرسی سپاه پاسداران از کشتیها خواهد بود؟ البته در بیانیه ایران هم فقط به کشتیرانی تجاری اشاره شده است.
ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در بحرین مستقر است، در داخل خلیج فارس و در کنار تنگه هرمز. در نتیجه به نظر نمیرسد آمریکا بپذیرد که کشتیهای جنگیاش از ورود به خلیج فارس منع شوند.
ایران میخواهد «حق حاکمیت خود» را بر این آبراه اعمال کند اما هنوز مشخص نیست که آیا با پیشنهاد حضور بلندمدت نیروی چند ملیتی برای کنترل تنگه هرمز موافقت خواهد کرد یا نه.
دونالد ترامپ در یک رشته پست در شبکه اجتماعی خودش امروز را «روزی بزرگ و درخشان» برای دنیا توصیف کرد و ضمن تشکر از شهباز شریف، نخستوزیر و عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، از عربستان، قطر و امارات هم برای «شجاعتشان» تشکر کرد.
رئیسجمهور آمریکا نوشت ایران پذیرفته است که دیگر هرگز تنگه هرمز را نبندد و «از آن به عنوان سلاح استفاده نکند.» او همچنین نوشت ایران با کمک آمریکا مینهای خلیج فارس را پاکسازی کرده یا در حال پاکسازی آن است.
آقای ترامپ بار دیگر تاکید کرد توافق با ایران شامل لبنان نمیشود.
او بار دیگر به ناتو انتقاد کرد که «ببر کاغذی» است و حالا که تنگه هرمز باز شده پیشنهاد کمک کرده است.
ایران هنوز واکنشی نشان نداده است.
دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی خودش نوشت: «ایالات متحده تمام غبار هستهای را که بمبافکنهای پیشرفته بی-دو ما ایجاد کردند، تحویل خواهد گرفت و هیچگونه پولی به هیچ شکل و صورتی رد و بدل نخواهد شد. این توافق به هیچوجه شامل لبنان نمیشود اما آمریکا جداگانه با لبنان همکاری خواهد کرد و به نحو مناسب با مسئله حزبالله برخورد خواهد کرد. اسرائیل دیگر لبنان را بمباران نخواهد کرد. آمریکا این کار را برایشان ممنوع کرده است.»
دقایقی پیش از انتشار این پیام، آقای ترامپ از ایران برای باز کردن کامل تنگه هرمز تشکر کرده بود.
وبسایت خبری اکسیوس امروز به نقل از مقامهای آمریکایی نوشت که ایالات متحده و ایران در حال مذاکره بر سر یک طرح سه صفحهای برای پایان دادن به جنگ هستند و یکی از بندهای مورد بحث این است که در ازای تحویل ذخایر اورانیوم غنیشده، آمریکا ۲۰ میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده ایران را آزاد کند.