دستفروشان تهران سر و سامان می‌گیرند؟

موضوع رسیدگی به وضعیت دستفروشان تهران و نحوه برخورد با آنها در سال‌های اخیر بارها خبرساز شده و واکنش فعالان مدنی و جامعه شناسان را به دنبال داشته است.

حدود دو سال پیش بود که طرح ساماندهی دستفروشان در دستور کار شهرداری تهران قرار گرفت. از هفته دوم شهریورماه امسال قرار است اجرای مرحله سوم این طرح در شهر تهران آغاز می‌شود.

ابوالقاسم چیذری، مدیرعامل شرکت شهربان، شرکت پیمانکار شهرداری برای مقابله با سد معبر، با اعلام این خبر گفت طرح ساماندهی دستفروشان به دلیل افزایش موارد دستفروشی در تهران آغاز شد.

مرحله اول این طرح در اسفند ماه همان سال و مرحله دوم آن در اسفندماه سال ۱۳۹۵ اجرایی شد. به گفته شرکت شهربان بر اساس این برنامه دستفروشان در ۲۰ منطقه ساماندهی شدند.

آقای چیذری درباره قوانین موجود درباره دستفروشی و سد معبر می‌گوید رفع و جمع‌آوری سد معبر برای حفاظت از معابر عمومی به عنوان حق شهروندی و همین طور جلوگیری از بی‌انضباطی و هرج و مرج در معابر، جزو وظایف شهرداری‌ها است.

درباره دستفروشی در ایران بیشتر بخوانید:

به گفته مدیرعامل شرکت شهربان بر اساس قانون سد معبر با دستفروشی یا هر اقدام دیگری، جرم است و از یک ماه تا یک سال حبس دارد.

بر اساس آنچه اعلام شده قرار است در مرحله سوم طرح ساماندهی سه محدوده شب‌بازار، روز بازار و پارکینگ‌بازار ساماندهی ‌شوند.

پارکینگ‌بازار مختص وانت‌های دستفروشان است و دو محدوده دیگر محوطه کوچکی را در اختیار دستفروشان قرار می‌دهد.

آقای چیذری با ارائه توضیح درباره این فضاهای تعبیه شده گفت: "فضای ساماندهی در اختیار پیمانکاران است و شهرداری ۷۰ درصد هزینه را به پیمانکاران پرداخت کرده و باقی آن را دستفروشان می‌پردازند."

به گفته مدیرعامل شرکت شهربان "دستفروشی در پیاده‌روها و پشت چراغ‌ها خلاف است و با حکم دادستانی، نیروی انتظامی و شهرداری با متمردان برخورد می‌کنند. تصاویری که هر از چندی در شبکه‌های مجازی از درگیری بین دستفروشان و ماموران منتشر می‌شود، مربوط به این گروه است."

خدمات طرح ساماندهی شامل آن گروه از دستفروشانی می‌شود که ثبت نام کرده‌اند.

بحث ساماندهی و جمع‌آوری دستفروشان از سطح شهر موضوع مورد بحث فعالان و جامعه‌شناسان است.

تا پیش از مطرح شدن طرح ساماندهی، جامعه‌شناسان به جمع‌آوری دستفروشان از سطح شهر بدون اینکه جایگزینی برای امرار معاش آنها پیدا شود، انتقاد داشتند.

با اجرای مرحله سوم طرح ساماندهی دستفروشان، بعضی بر این باورند که این طرح ممکن است بتواند پاسخگوی بخشی از این گروه باشد، اما راهکار عملی برای دستفروشان را راه‌اندازی بازارهای روزانه در نقاط مختلف شهر عنوان می‌کنند.

مراد ثقفی، جامعه‌شناس، دو سال پیش گفته بود که ۹۴ درصد از دستفروشان موافق ساماندهی هستند چرا که به این صورت مشتریان می‌توانند براحتی آنها را پیدا کنند. او می‌گفت این گروه حاضرند در صورتی که به شکل دائمی ساماندهی شوند، هزینه معادل ۴ تا ۵ هزارتومان برای یک جای ثابت بپردازند.

برخوردهای خشن

در سال‌های اخیر برخورد خشن ماموران شهرداری‌ها با دستفروشان انتقادهای زیادی برانگیخته است.

علی چراغی کارگر ۴۱ ساله‌‌ در اواسط مرداد ماه سال گذشته در حوالی اتوبان باقری (نبش خیابان ۱۹۶ غربی تهران‌پارس) با ماموران منتسب به شهردا‌ری درگیر و در پی آن در بیمارستان بستری شد. او بعد از یک هفته در اثر شدت جراحات وارده در بیمارستان نورافشار تهران جان خود را از دست داد.

این موضوع محدود به شهر تهران نیست و در مناطق مختلف ایران برخورد با دستفروشان هر از چند گاهی خبرساز شده است.

بتازگی نیز یک راننده وانت در قم پس از درگیری با ماموران سد معبر جان سپرد.

در کشورهایی مانند هند، سنگاپور، مکزیک و کلمبیا که به طور گسترده‌تری با این پدیده مواجهند، در نهایت تصمیم‌هایی برای اعطای حقوق به فروشندگان خیابانی گرفته شده است.