چرا طرح آمریکا برای فروش جنگنده‌های اف-۳۵ به عربستان سعودی بحث‌برانگیز است؟

دولت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، می‌گوید فروش نزدیک به ۵۰ جنگنده اف-۳۵ به عربستان سعودی را تصویب کرده است، تغییری در سیاست آمریکا که نگرانی شماری از اعضای کنگره را برانگیخته است.

عربستان سعودی سال‌هاست در پی خرید پیشرفته‌ترین هواپیمای جنگی جهان است، جنگنده‌ای مجهز به فناوری رادارگریزی که به آن امکان می‌دهد از شناسایی شدن به دست دشمن بگریزد.

واشنگتن پیش‌تر در برابر این درخواست مقاومت می‌کرد، تا حدی به این دلیل که جنگنده‌های اف-۳۵ را در اختیار متحدش اسرائیل قرار می‌دهد و قوانین آمریکا تضمین می‌کند که اسرائیل، در مقایسه با تسلیحاتی که همسایگانش در منطقه می‌توانند به آن‌ها دسترسی داشته باشند، پیشرفته‌ترین تسلیحات آمریکایی را دریافت کند.

کنگره ۳۰ روز فرصت دارد این معامله ۲۴ میلیارد دلاری با ریاض، بزرگ‌ترین مشتری تسلیحات آمریکایی، را بررسی کند یا برای جلوگیری از آن اقدام کند.

راجا کریشنامورتی، نماینده دموکرات ایالت ایلینوی، با این فروش مخالفت کرده است.

او هشدار داد که «این معامله می‌تواند ارزشمندترین دستاوردهای فناوری نظامی آمریکا را در دسترس حزب کمونیست چین قرار دهد».

دیگر قانون‌گذاران دموکرات و برخی مقام‌های دفاعی آمریکا نیز نگرانی‌های مشابهی درباره واگذاری جنگنده‌های اف-۳۵ به عربستان سعودی مطرح کرده‌اند.

آنها گفته‌اند ریاض ممکن است در چارچوب همکاری امنیتی دو کشور، این فناوری حساس را با چین به اشتراک بگذارد.

وزارت خارجه آمریکا هنگام اعلام این معامله گفت که این اقدام به تحقق «اهداف سیاست خارجی و امنیت ملی» آمریکا کمک خواهد کرد.

این وزارتخانه گفت این معامله «امنیت یک متحد عمده خارج از ناتو را که نیرویی در جهت ثبات سیاسی و پیشرفت اقتصادی در منطقه خلیج فارس است» تقویت خواهد کرد.

وزارت خارجه آمریکا افزود: «فروش پیشنهادی این تجهیزات و ارائه خدمات پشتیبانی، توازن نظامی منطقه را تغییر نخواهد داد.»

ترامپ روابط نزدیکی با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، دارد که نوامبر گذشته به کاخ سفید سفر کرد.

این دو همچنین در ماه مه سال گذشته در ریاض دیدار کردند؛ جایی که معامله‌ای تسلیحاتی به ارزش ۱۴۲ میلیارد دلار نهایی شد. کاخ سفید آن را «بزرگ‌ترین توافق فروش تجهیزات دفاعی در تاریخ» توصیف کرد.

تازه‌ترین پیشنهاد اعلام‌شده برای فروش تسلیحات به عربستان سعودی شامل ۴۸ جنگنده اف-۳۵ خواهد بود که شرکت تسلیحاتی لاکهید مارتین می‌سازد.

این معامله عربستان را هم‌ سطح اسرائیل قرار خواهد داد که در حال حاضر ناوگانی متشکل از ۵۰ فروند از این جنگنده‌ها دارد.

با این حال، وزارت خارجه اسرائیل در ماه مه اعلام کرد که یک اسکادران دیگر اف-۳۵ خریداری خواهد کرد.

به گزارش روزنامه جروزالم پست، این معامله شمار جنگنده‌های اف-۳۵ اسرائیل را دو برابر می‌کند و به ۱۰۰ فروند می‌رساند.

قیمت هر فروند جنگنده اف-۳۵اِی ساخت لاکهید مارتین حدود ۸۲٫۵ میلیون دلار است.

کنگره پیش‌تر پس از قتل جمال خاشقجی، روزنامه‌نگار سعودی، در سال ۲۰۱۸، معاملات تسلیحاتی با ریاض را زیر سؤال برده بود.

دولت جو بایدن، رئیس‌جمهور پیشین آمریکا، واگذاری جنگنده‌های اف-۳۵ به عربستان سعودی را در صورت عادی‌سازی روابط ریاض با اسرائیل بررسی کرده بود، اما آن تلاش دیپلماتیک به نتیجه نرسید.

پیشنهاد این فروش در حالی مطرح شده است که عربستان سعودی درگیر نبرد با حوثی‌هاست؛ گروه مسلح مورد حمایت ایران که بخش بزرگی از غرب یمن را در کنترل دارد.

حوثی‌ها اخیرا بخش‌های وسیعی از سواحل دریای سرخ یمن را از دست نیروهای طرفدار دولت و مورد حمایت عربستان خارج کرده و به تصرف خود درآورده‌اند.

دو منبع آگاه به سی‌بی‌اس نیوز، شریک رسانه‌ای بی‌بی‌سی در آمریکا، گفته‌اند که ولیعهد عربستان شخصا ترامپ را برای اقدام نظامی علیه حوثی‌ها تحت فشار گذاشته است.

اما به گفته این منابع، ترامپ تاکنون از دخالت مستقیم ارتش آمریکا خودداری کرده است.