آیا یک عکس ساده از چهره می‌تواند نشان دهد چقدر بیمار هستید؟

پژوهشگران آمریکایی می‌گویند یک ابزار هوش مصنوعی ممکن است بتواند تنها با استفاده از یک عکس از چهره بیمار، به پزشکان در تشخیص شدت بیماری او کمک کند.

به گفته این پژوهشگران، این سامانه که با میلیون‌ها تصویر از افراد سالم و ۳۵ هزار عکس از بیماران مبتلا به سرطان آموزش دیده، با بررسی دقیق ویژگی‌های صورت، به‌ویژه ناحیه اطراف چشم‌ها، می‌تواند برآوردی از وضعیت سلامت بیمار ارائه دهد.

با این حال، محققان تاکید می‌کنند که این فناوری هنوز تا رسیدن به مرحله استفاده در بیمارستان‌ها فاصله زیادی دارد. آنها می‌گویند هدف نهایی، کمک به پزشکان برای انتخاب مناسب‌ترین روش درمانی برای هر بیمار است.

یافته‌های اولیه این پژوهش در نشریه لنست دیجیتال هلث منتشر شده است.

وقتی چشم‌ها حرف آخر را می‌زنند

ابزار هوش مصنوعی «فیس‌سوروایول» نشان می‌دهد ناحیه زیر چشم‌ها و اطراف پل بینی از مهم‌ترین بخش‌های چهره برای برآورد احتمال بقا و تخمین مدت زمانی هستند که ممکن است یک بیمار در قید حیات بماند.

این شاخص‌ها در انواع مختلف سرطان، با درجات متفاوت پیشرفت بیماری، از جمله سرطان‌هایی که به استخوان یا مغز گسترش یافته‌اند نیز کاربرد داشتند.

بیشتر بیماران سرطانی شرکت‌کننده در این پژوهش از آمریکا و هلند و در دهه‌های پنجم و ششم زندگی خود بودند، هرچند این مطالعه بیماران کودک و همچنین افراد بالای ۹۰ سال را نیز دربر می‌گرفت.

پزشکان هم‌اکنون با معاینه بیماران و انجام آزمایش‌ها و ارزیابی‌های جامع، شدت بیماری و چشم‌انداز درمانی آنها را بررسی می‌کنند. پژوهشگران تأکید می‌کنند که این ابزار هوش مصنوعی، که درخواست ثبت اختراع آن ارائه شده، برای کمک به پزشکان در این فرایند طراحی شده و قرار نیست جایگزین قضاوت و تشخیص پزشکی شود.

ریموند مک، پژوهشگر ارشد این مطالعه از بیمارستان «مس جنرال بریگم» در بوستون، می‌گوید: «با افزایش سن جمعیت، پزشکان به روش‌های بهتری برای ارزیابی توان جسمی و میزان آسیب‌پذیری بیماران پیش از توصیه درمان‌های سنگینی مانند پرتودرمانی، جراحی یا درمان‌های سیستمیک نیاز دارند.»

او افزود: «هدف ما این است که ارزیابی سلامت بر پایه عکس چهره را کمّی‌تر، یکدست‌تر و در مقیاس گسترده‌تری قابل استفاده کنیم تا به تصمیم‌گیری‌های درمانی شخصی‌سازی‌شده کمک کند، نه این‌که جایگزین قضاوت پزشکان شود.»

چهره‌ای جوان‌تر از سن واقعی؟

مَک و همکارانش در حال ارزیابی ابزار دیگری مبتنی بر هوش مصنوعی هستند که سن بیولوژیکی افراد، یا به بیان دیگر این‌که یک فرد از نظر ظاهری چند ساله به نظر می‌رسد، را برآورد می‌کند؛ سنی که لزوماً با سن شناسنامه‌ای او یکسان نیست.

ابزار فیس‌ایج نشان می‌دهد پوست ناحیه زیر بینی و اطراف دهان، از جمله چین‌های بینی‌ـ‌لبی و خطوط موسوم به «ماریونت»، همچنین پیشانی (خطوط اخم)، شقیقه‌ها (چین‌های کنار چشم یا «پای کلاغی») و گونه‌ها می‌توانند شاخص‌های مناسبی برای سنجش سرعت روند پیری باشند.

برخی عادت‌های سبک زندگی، از جمله مصرف زیاد الکل، مصرف مواد مخدر و سیگار کشیدن، می‌توانند این روند را تسریع کنند.

مک می‌گوید این ابزار با وجود تفاوت‌های رایج در عکس‌های واقعی، از جمله زاویه چهره، نورپردازی، حالت صورت و آرایش، عملکردی «به طرز شگفت‌آوری یکدست و پایدار» داشته است.

او می‌افزاید: «نتایج این ابزار در بیشتر عمل‌های رایج جراحی زیبایی نیز پایدار بود و فقط پس از جراحی بینی، تغییر محدودی مشاهده شد.»

با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که برای ارزیابی دقیق‌تر عملکرد این ابزارها به داده‌ها و تصاویر بسیار بیشتری، به‌ویژه از گروه‌های قومی گوناگون، نیاز دارند و این فناوری‌ها همچنان در مرحله ساخت قرار دارند.

گروه تحقیقاتی از عموم مردم دعوت کرده است با ارسال عکس چهره خود در این پژوهش مشارکت کنند و برآوردی شخصی از سن بیولوژیکی خود دریافت کنند.

پروفسور میروسلاو بوبر، متخصص پردازش ویدئو و یادگیری ماشین در دانشگاه ساری بریتانیا، می‌گوید هرگونه ادعا درباره توانایی این ابزار در ردیابی روند پیری یا تغییرات ناشی از سبک زندگی در طول زمان، در حال حاضر «زودهنگام» است.

او گفت: «این پژوهش نمونه‌ای امیدوارکننده از یک مفهوم نوآورانه است، اما هنوز برای استفاده بالینی آماده نیست.»

به گفته او، «این ابزار همچنان باید با قضاوت پزشکان مقایسه و در بیمارستان‌ها و گروه‌های مختلف بیماران آزمایش شود.»

او هشدار داد: «این‌که بتوانید نتیجه‌ای را پیش‌بینی کنید، لزوماً به این معنا نیست که دلیل آن را هم می‌دانید.»