آیا روسیه شیوع طاعون را پنهان می‌کند؟

چند بیمارستان در استان ایرکوتسک روسیه، پس از مرگ یک کارمند آزمایشگاه بر اثر بیماری‌ که گمان می‌رود طاعون ریوی بوده باشد، بنا بر گزارش‌ها تحت قرنطینه قرار گرفته‌اند.

مقام‌های روسیه هنوز رسما تایید نکرده‌اند که این مرگ با طاعون مرتبط بوده است و به نظر می‌رسد اطلاعات مربوط به این حادثه را به شدت کنترل می‌کنند. با این حال، گزارش‌ها درباره طاعون همچنان در فضای مجازی و رسانه‌های مستقل منتشر می‌شود و نگرانی‌ها را درباره احتمال شیوع گسترده‌تر این بیماری افزایش داده است.

در ایرکوتسک چه اتفاقی افتاد؟

در ۱۰ مهر ۱۴۰۵ (۲ اکتبر ۲۰۲۶)، کانال‌های روسی تلگرام، از جمله برخی کانال‌های مرتبط با نهادهای امنیتی، گزارش دادند که یکی از کارکنان یک موسسه مقابله با طاعون در شهر ایرکوتسک در سیبری بر اثر طاعون ریوی جان باخته است.

بر اساس این گزارش‌ها، داریا شیپیلووای ۲۸ ساله در ۷ مهر ۱۴۰۵ (۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶) به بیمارستانی در شهر شلخوف در منطقه ایرکوتسک منتقل شد و دو روز بعد درگذشت.

پس از مرگ او، بیمارستان قرنطینه شد. حدود ۲۰۰ نفر که با شیپیلووا در تماس بودند نیز به قرنطینه منتقل شدند.

رسانه‌ها چند احتمال را درباره نحوه ابتلای او به این بیماری مطرح کردند. بر اساس یک روایت، او پس از بازگشت از تایلند با طاعون ریوی در بیمارستان بستری شده بود.

روایت دیگری می‌گفت هنگام کار در آزمایشگاه، به‌طور تصادفی لوله آزمایشی حاوی عامل بیماری‌زای طاعون را شکسته بود.

گزارشی جداگانه نیز اعلام کرد که او به‌تازگی برای ماموریت کاری به بوریاتیا سفر کرده بود؛ منطقه‌ای که در نزدیکی مرز مغولستان یک کانون طبیعی طاعون در آن شناسایی شده بود.

در ۱۲ مهر ۱۴۰۵ (۴ اکتبر ۲۰۲۶)، رسانه مستقل منطقه‌ای «لیودی بایکالا» گزارش داد که سه بیمارستان در ایرکوتسک و یک درمانگاه زایمان برای سه هفته قرنطینه شده‌اند.

این رسانه به نقل از منبعی در بخش درمان گزارش داد که «پزشکان آشکارا درباره طاعون صحبت می‌کنند».

یک روز پیش از آن، کارخانه آلومینیوم ایرکوتسک در شلخوف، «به‌عنوان اقدامی احتیاطی» استفاده از ماسک را الزامی کرده بود.

مقام‌ها تا چه اندازه اطلاعات روشنی ارائه کرده‌اند؟

مقام‌ها گزارش‌های مربوط به مورد ابتلا به طاعون در ایرکوتسک را تایید نکرده‌اند.

سازمان دولتی نظارت بر حقوق مصرف‌کنندگان و سلامت روسیه، روسپوتربنادزور، اعلام کرد که شیپیلووا به «ذات‌الریه با منشا نامشخص» مبتلا بوده است.

این نهاد افزود که وضعیت بهداشتی و همه‌گیرشناختی در منطقه ایرکوتسک و شهرهای ایرکوتسک و شلخوف «باثبات» است.

دمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، که برای نخستین بار در ۵ اکتبر ۲۰۲۶ درباره این وضعیت اظهارنظر کرد، از مردم خواست به «شایعات مختلف گوش ندهند».

در همان حال، مقام‌های منطقه‌ای در گزارش‌های خود از طاعون نام بردند، اما برخی از این گزارش‌ها بعدا اصلاح یا حذف شدند.

آلکسی تسیدنوف، رئیس منطقه بوریاتیا، شامگاه ۲ اکتبر ۲۰۲۶ در پیام‌رسان مکس گفت شیپیلووا بر اثر طاعون جان باخته است، اما بعدا عبارت خود را تغییر داد و گفت او «ممکن است بر اثر طاعون مرده باشد». رسانه لیودی بایکالا این تغییر را گزارش کرد.

در موردی دیگر، شهرداری بایکالسک در منطقه ایرکوتسک به مردم توصیه کرد «به دلیل اطلاعات غیررسمی درباره یک مورد ابتلا به طاعون در این شهر» به شلخوف سفر نکنند. این پیام بعدا حذف شد.

در ۲ اکتبر ۲۰۲۶، ایگور کوبزف، فرماندار منطقه ایرکوتسک، در تلگرام اعلام کرد که در پی یک مورد مشکوک به «عفونتی بسیار خطرناک» در منطقه، جلسه‌ای اضطراری با آنا پوپووا، مقام ارشد بهداشتی روسیه، برگزار شده است.

او از آن زمان تاکنون اطلاعات تازه‌ای در این باره منتشر نکرده است.

رسانه‌های دولتی درباره این پرونده چه گفته‌اند؟

تلاش ظاهری برای کم‌اهمیت جلوه دادن این ماجرا در رسانه‌های دولتی نیز دیده می‌شود.

به گزارش لیودی بایکالا، شبکه تلویزیونی رن‌تی‌وی، که تحت کنترل کرملین است، پنج پست تلگرامی درباره گسترش طاعون را حذف کرد.

یکی از پست‌های حذف‌شده، که بی‌بی‌سی مانیتورینگ حذف آن را تایید کرده است، می‌گفت برخی از افرادی که با این زن در تماس بوده و قرنطینه شده‌اند، علائم بیماری را داشته‌اند.

خبرگزاری دولتی تاس در ۲ اکتبر ۲۰۲۶ اظهارنظری از گنادی اونیشچنکو، رئیس پیشین روسپوتربنادزور، منتشر کرد که گفته بود: «بعید است طاعون باشد.»

شبکه‌های تلویزیونی اصلی تحت کنترل دولت روسیه از ۲ اکتبر ۲۰۲۶، زمانی که ماجرا نخستین بار علنی شد، در بخش‌های خبری خود هیچ اشاره‌ای به «طاعون» نکرده‌اند.

در همان حال، بر اساس داده‌های ابزار تحلیلی تلگرام «تی‌جی‌استت»، کانال‌های خبری و رسانه‌ای در تلگرام در ۲ اکتبر ۲۰۲۶ در مجموع ۴۴۳۷ بار از واژه «طاعون» استفاده کردند. این رقم در ۵ اکتبر ۲۰۲۶ به ۵۹۹۳ مورد رسید.

آیا مردم توضیح رسمی را باور کرده‌اند؟

گزارش‌های متناقض مقام‌ها و رسانه‌ها باعث هراس در میان مردم شده است.

در ۳ اکتبر ۲۰۲۶، لیودی بایکالا گزارش داد که ساکنان ایرکوتسک و شلخوف برای خرید آنتی‌بیوتیک‌هایی که می‌توانند طاعون را درمان کنند، به داروخانه‌ها هجوم برده‌اند.

پست تلگرامی فرماندار ایرکوتسک درباره یک «عفونت بسیار خطرناک» مشکوک، ۱۸۰ نظر دریافت کرد؛ در حالی که زیر دیگر پست‌های او معمولا تنها چند نظر دیده می‌شود.

بسیاری از کاربران خواستار اعلام نام عفونت شدند، نشانه‌های بیماری طاعون را به اشتراک گذاشتند و از مقام‌ها انتقاد کردند که «مثل همیشه، تمام ماجرا را نمی‌گویند».

برخی کاربران در فضای مجازی نیز توضیحات رسمی را زیر سوال بردند.

گئورگی بووت، تحلیلگر سیاسی، با لحنی کنایه‌آمیز نوشت: «طاعون نیست، مقام‌ها به مردم اطمینان می‌دهند. یکی از کارکنان آزمایشگاه طاعون به‌سادگی به علتی نامعلوم، نوعی عفونت ریوی، جان باخته است. از این اتفاق‌ها می‌افتد.»

دیمیتری کولزف، روزنامه‌نگار مستقر در خارج از روسیه، نیز در تلگرام نوشت: «اما حالا چه کسی به این راحتی این حرف را باور می‌کند؟ اگر مقام‌ها می‌گویند ما جنگ نداریم و فقط یک "عملیات نظامی ویژه" داریم، چرا نگویند طاعون نداریم و فقط با "ذات‌الریه با منشا نامشخص" روبه‌رو هستیم؟»

آیا احتمال شیوع گسترده وجود دارد؟

شیوع گسترده‌تر بیماری به این بستگی دارد که آیا این زن واقعا به طاعون ریوی مبتلا بوده و آیا عفونت را به افراد دیگری منتقل کرده است یا نه.

طاعون ریوی بر ریه‌ها اثر می‌گذارد و می‌تواند در تماس نزدیک، از طریق قطرات تنفسی از فردی به فرد دیگر منتقل شود.

این بیماری می‌تواند به‌سرعت پیشرفت کند و بسیار واگیردار است، اما اگر درمان زود آغاز شود، می‌توان آن را با آنتی‌بیوتیک با موفقیت درمان کرد.

آخرین مورد ثبت‌شده در روسیه به سال‌ ۲۰۱۶ بازمی‌گردد؛ زمانی که کودکی ۱۰ ساله در جمهوری آلتای به این بیماری مبتلا و سپس درمان شد.

میخائیل فاوروف، همه‌گیرشناس، در ۴ اکتبر ۲۰۲۶ به شبکه تلویزیونی دوژد، مستقر در آمستردام، گفت در بیمارستانی که شیپیلووا در آن درمان شده بود «خطر بالای ابتلا» وجود دارد، در حالی که خطر برای کسانی که پیش از آن با او در تماس بوده‌اند «به‌طور قابل‌توجهی کمتر» است.

با این حال، او گفت احتمال هرگونه شیوع در سطح شهر «بسیار، بسیار، بسیار کم» است، چون همه افرادی که با شیپیلووا تماس داشته‌اند باید قرنطینه شده باشند.

فاوروف گفت: «تردید دارم که اعلامیه مهمی منتشر شود، اما... مسئولان کاملا می‌دانند موضوع تا چه اندازه جدی است و به‌خوبی می‌دانند چه اقداماتی باید انجام شود، چون دستورالعمل‌های مشخص و دقیقی برای این وضعیت وجود دارد.»