حضور حمزه بن‌لادن در ویدیوی تازه القاعده چه معنایی دارد؟

القاعده به مناسبت بیست‌وپنجمین سالگرد حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ در آمریکا، یک ویدیوی مستندگونه به مدت ۵۲ دقیقه و ۳۶ ثانیه منتشر کرده است که در آن تصاویری از حمزه بن‌لادن، پسر اسامه بن‌لادن، گنجانده شده که ظاهرا پیش از این هرگز منتشر نشده بودند.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در نخستین دوره ریاست‌جمهوری خود (در سال ۲۰۱۹) اعلام کرده بود که حمزه بن‌لادن، پسر اسامه بن‌لادن و از چهره‌های القاعده، در یک حمله آمریکا کشته شده است. با این حال، واشنگتن هرگز توضیح نداد که حمزه چه زمانی، در کجا و تحت چه شرایطی کشته شد.

اما اکنون در ویدیوی تبلیغاتی جدید القاعده، حمزه بن‌لادن در حالی دیده می‌شود که مستقیما رو به دوربین پیام‌هایی را بیان می‌کند، موضوعی که بار دیگر گمانه‌زنی‌ها را در محافل جهادی آنلاین درباره احتمال زنده بودن او مطرح کرده است.

این ویدیوی ۵۲ دقیقه‌ای با عنوان «۲۵ سال پس از حملات ۱۱ سپتامبر» از سوی «السحاب»، شاخه رسانه‌ای القاعده، در «راکت چت» و «تلگرام» منتشر شده است. این ویدیوی طولانی «بخش اول» نامیده شده و در پایان آن عبارت «ان‌شاءالله ادامه دارد» درج شده است که نشان می‌دهد ممکن است قسمت‌های دیگری از این مجموعه نیز در آینده منتشر شود.

در این ویدیو، روایت دیرینه القاعده درباره تاثیرات حملات ۱۱ سپتامبر بر آمریکا و جنبش جهانی جهادی به شکلی برجسته مطرح شده و در آن از تصاویر آرشیوی و پیام‌های رهبران ارشد پیشین القاعده، از جمله اسامه بن‌لادن و ایمن الظواهری، استفاده شده است.

همانند ویدیوهای مستندگونه قبلی القاعده، در این ویدیو که ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۶ منتشر شده نیز اظهارات شخصیت‌های غربی و مقام‌های دولتی به‌صورت گزینشی به کار گرفته شده تا این تصور ایجاد شود که دیدگاه‌های این گروه از تائید بیرونی برخوردار است.

به‌ویژه مایکل شوئر، افسر پیشین سازمان سیا که پیشتر ریاست واحد مسئول تعقیب اسامه بن‌لادن را بر عهده داشت، در این ویدیو به‌طور برجسته حضور دارد.

در این ویدیوی تبلیغاتی ادعا شده است که پس از حملات ۱۱ سپتامبر، تغییرات بزرگی در آمریکا رخ داد و گروه‌های جهادی در نقاط مختلف جهان گسترش یافتند.

شایان ذکر است که حمزه بن‌لادن بین سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۸ نقش فعالی در فعالیت‌های رسانه‌ای القاعده داشت و از سوی این گروه پیام‌های تهدیدآمیزی علیه غرب و دیگر اهداف منتشر می‌کرد. با این حال، او در آن دوره به‌طور مستقیم در ویدیوها ظاهر نمی‌شد. پیام‌های او معمولا به شکل مکتوب یا صوتی منتشر می‌شد و در برخی ویدیوها نیز از تصاویر قدیمی دوران کودکی او استفاده می‌شد.

در تصاویر نادر حمزه بن‌لادن چه دیده می‌شود؟

به گفته کارشناسانی که فعالیت گروه‌های جهادی را زیر نظر دارند، شاید برجسته‌ترین جنبه این ویدیوی منتشرشده از سوی القاعده، حضور حمزه بن‌لادن در آن باشد.

آمریکا در سال ۲۰۱۹ اعلام کرده بود که حمزه بن‌لادن را در جریان یک عملیات ضد تروریسم در منطقه مرزی افغانستان و پاکستان کشته است، اما در آن زمان و سال‌های بعد، جزئیاتی درباره زمان و مکان کشته شدن او ارائه نکرد.

القاعده در گذشته پیام‌های صوتی حمزه بن‌لادن را منتشر کرده بود و او را در ویدیوهای آرشیوی خود نیز به‌طور کوتاه در گردهمایی‌های جهادی و مراسم ازدواجش نشان داده بود. با این حال، در این ویدیوی مستند جدید، برای نخستین بار حمزه بن‌لادن، یا دست‌کم فردی که در ویدیو حمزه بن‌لادن معرفی می‌شود، به‌وضوح در برابر دوربین دیده می‌شود که مستقیما پیام می‌دهد.

او در این ویدیو در سه کلیپ مختلف ظاهر می‌شود که ظاهرا همگی از یک ضبط واحد گرفته شده‌اند.

بیشتر اظهارات او در این ویدیو شامل روایت‌ها، ادعاها و فراخوان‌های کلی جهادی است و به هیچ رویداد مشخصی اشاره نمی‌شود که بتوان بر اساس آن زمان ضبط این پیام‌ها را تعیین کرد. به همین دلیل، از این ویدیو مشخص نمی‌شود که این پیام‌ها چه زمانی ضبط شده‌اند یا اینکه القاعده حمزه بن‌لادن را زنده می‌داند یا کشته‌شده.

در یکی از این کلیپ‌ها، همزمان با سخنان حمزه بن‌لادن، تصاویر و صحنه‌هایی از رویدادهای اخیر نیز نمایش داده می‌شود، از جمله حمله حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ و بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان در اوت ۲۰۲۱. هرچند خود حمزه بن‌لادن در این ویدیو هیچ اشاره‌ای به این رویدادها نمی‌کند، اما این شیوه ارائه می‌تواند این تصور را ایجاد کند که پیام او در دوره‌ای نسبتا اخیر، و احتمالا پس از اعلام خبر کشته شدنش در سال ۲۰۱۹، ضبط شده است.

نکته قابل توجه دیگر این است که در ویدیو از او فقط با عنوان «مجاهد شیخ حمزه بن‌لادن» یاد می‌شود. در کنار نام او از پسوندهایی که معمولا در محافل جهادی رایج است استفاده نشده است، نه «حفظه‌الله» که برای افراد زنده به کار می‌رود و نه «رحمه‌الله» که برای افرادی که دیگر زنده نیستند استفاده می‌شود. به گفته ناظران، این ابهام ممکن است عمدی باشد.

گفتنی است که ابهامی مشابه درباره ایمن الظواهری، رهبر پیشین القاعده، نیز وجود دارد. آمریکا گفته بود او در ژوئیه ۲۰۲۲ در حمله‌ای پهپادی در کابل کشته شده است. در این ویدیوی جدید نیز هنگام اشاره به او، به‌صراحت گفته نمی‌شود که زنده است یا مرده.

اگرچه القاعده پس از ادعای آمریکا هیچ توضیح رسمی درباره الظواهری منتشر نکرد، اما در میان حامیان این گروه از مدت‌ها پیش این تصور وجود داشته که او واقعا کشته شده است.

این ویدیو همچنین هیچ نشانه روشنی درباره جایگاه سیف‌العدل، که احتمال می‌رود رهبر کنونی القاعده باشد، ارائه نمی‌دهد. از او فقط با عنوان «شیخ» نام برده می‌شود و بخش‌هایی از نوشته‌های پیشینش نقل می‌شود. با این حال، در ویدیو نه او رهبر سازمان معرفی شده و نه اطلاعاتی درباره محل کنونی حضورش ارائه شده است.

حضور حمزه بن‌لادن در این ویدیو توجه گسترده ناظران و تحلیلگران مسائل امنیتی را جلب کرده است. برخی کارشناسان این تصاویر را نشانه‌ای احتمالی دانسته‌اند که ممکن است حمزه بن‌لادن همچنان زنده باشد.

برخی ناظران به این نکته اشاره کرده‌اند که حمزه بن‌لادن در این ویدیو با عمامه‌ای سفید دیده می‌شود و در پس‌زمینه نیز دیواری گلی به چشم می‌خورد؛ این ویژگی‌ها به ویدیوهای منتسب به گروه‌های جهادی فعال در افغانستان در گذشته شباهت دارند. به گفته آنها، این احتمال وجود دارد که او هنگام ضبط این پیام در افغانستان حضور داشته است.

از سوی دیگر، تاکنون در میان محافل هوادار جریان‌های جهادی واکنش گسترده‌ای به این ویدیو یا حضور ظاهری حمزه بن‌لادن مشاهده نشده است. ناظران می‌گویند یکی از دلایل این موضوع ممکن است کاهش چشمگیر شمار حامیان آنلاین القاعده در دست‌کم دو سال گذشته باشد.

حمید القاوسی، از ناظران شناخته‌شده جریان‌های جهادی که خود را پژوهشگر معرفی می‌کند اما به داشتن همدلی با القاعده شهرت دارد، نیز به حضور حمزه بن‌لادن و ایمن الظواهری در این ویدیو اشاره کرده است. او گفت که از محتوای ویدیو مشخص نمی‌شود که هیچ‌ یک از این دو نفر زنده هستند یا مرده.

او یادآور شد که در این ویدیو، در کنار نام هیچ‌ یک از این دو شخصیت، از عباراتی که معمولا برای نشان دادن زنده بودن یا فوت شدن افراد به کار می‌رود، استفاده نشده است. به گفته او، همین موضوع نشان می‌دهد که در این ویدیو تلاش شده است ابهام درباره وضعیت آنها به‌طور عمدی حفظ شود.

آیا حضور حمزه نشانه‌ای از تائید مرگ اوست؟

عبدالسید، پژوهشگر ساکن سوئد که درباره رسانه و تبلیغات القاعده و دیگر گروه‌های جهادی تحقیق می‌کند، این ویدیو را بخشی از راهبرد گسترده‌تر شاخه رسانه‌ای القاعده، «السحاب»، می‌داند. با این حال، او انتشار تصاویری از حمزه بن‌لادن و ایمن الظواهری که پیش‌تر هرگز منتشر نشده بودند را اتفاقی منحصربه‌فرد تلقی نمی‌کند.

عبدالسید در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی اردو گفت که پس از خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان در سال ۲۰۲۱ و بازگشت طالبان به قدرت، رسانه السحاب مجموعه‌ای از ویدیوها و تصاویر تاریخی را منتشر کرد که پیش از آن هرگز در معرض دید عموم قرار نگرفته بودند.

او به عنوان نمونه به ویدیویی اشاره می‌کند که در سال ۲۰۲۲ از مولانا عاصم عمر، بنیان‌گذار و رهبر شاخه القاعده در شبه‌ قاره هند، منتشر شد. عاصم عمر در سپتامبر ۲۰۱۹ در یک حمله آمریکا در افغانستان کشته شده بود، اما در آن ویدیو برخلاف گذشته، چهره او پوشانده نشده بود.

از نظر عبدالسید، این اقدام به نوعی نخستین تائید غیررسمی کشته شدن عاصم عمر بود، چون القاعده پیش از آن هرگز به طور رسمی مرگ او را تائید نکرده بود.

گفتنی است که القاعده در گذشته نیز معمولا تصاویر یا ویدیوهای رهبران خود را با چهره آشکار، پس از کشته شدن آنها منتشر می‌کرده است.

به گفته عبدالسید، السحاب در سال ۲۰۲۴ نیز یک مستند ویدیویی طولانی منتشر کرد که در آن برای نخستین بار تصاویری از فرماندهان ارشد کشته‌شده القاعده که پس از سال ۲۰۰۱ به دست نیروهای آمریکایی، افغان و پاکستانی در افغانستان و پاکستان کشته شده بودند، منتشر شد.

از جمله این افراد می‌توان به خالد حبیب و ابوعبیده المصری، از فرماندهان ارشد القاعده، اشاره کرد که پس از حملات یازده سپتامبر نقش اساسی در سازمان‌دهی جنگ‌های طالبان افغانستان و پاکستان داشتند و از برنامه‌ریزان عملیات‌های جهانی القاعده به شمار می‌رفتند، اما تصاویر آنها سال‌ها پس از کشته شدنشان برای نخستین بار منتشر شد.

او معتقد است که تصاویر حمزه بن‌لادن نیز می‌تواند در همین چارچوب تفسیر شود.

به باور عبدالسید، «گنجاندن این تصاویر واضح از حمزه بن‌لادن در ویدیوی جدید، در واقع تائید کشته شدن او از سوی القاعده است چون اگر او زنده بود، القاعده به دلیل ملاحظات امنیتی هرگز چنین تصاویری را در یک ویدیو منتشر نمی‌کرد.»

شایان ذکر است که القاعده معمولا برای حفظ امنیت فرماندهان زنده خود، در مورد هویت و محل حضور آنها احتیاط زیادی به خرج می‌دهد.

به گفته احسان‌الله تیپو، روزنامه‌نگار پاکستانی و تحلیلگر مسائل امنیتی که فعالیت گروه‌های شبه‌نظامی، از جمله القاعده، را دنبال می‌کند، این ویدیو ادامه همان رویکردی است که بر اساس آن القاعده هر سال در سالگرد حملات ۱۱ سپتامبر محتوای ویژه‌ای منتشر می‌کند.

او معتقد است حضور حمزه بن‌لادن در این ویدیو ممکن است تلاشی برای ایجاد انگیزه و روحیه‌بخشی باشد، اما «به نظر من او زنده نیست.»

او می‌گوید: «درباره او ابهام‌هایی وجود دارد، اما به نظر من در نوشته‌های برخی کارشناسان غیررسمی مرتبط با القاعده و همچنین در مطالب منتشرشده از سوی بعضی محافل نزدیک به این گروه نیز نشانه‌هایی دال بر مرگ او دیده می‌شود.»

به گفته احسان‌الله تیپو نکته غیرعادی در مورد حمزه بن‌لادن این است که القاعده تاکنون نه مرگ او را به‌طور صریح تائید کرده و نه آشکارا آن را رد کرده است. به باور او، این گروه ظاهرا مایل است ابهام در این باره همچنان حفظ شود.

او می‌گوید: «به همین دلیل است که وقتی افراد ویدیویی از حمزه بن‌لادن می‌بینند، تصور می‌کنند که او زنده است.»

این روزنامه‌نگار پاکستانی می‌گوید اطلاعات قابل اتکایی که درباره حمزه بن‌لادن وجود دارد حاکی از آن است که او در سال ۲۰۱۸ کشته شده بود و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، نیز در سال ۲۰۱۹ مرگ او را تائید کرده بود. به گفته او، به همین دلیل شواهدی که از درگذشت حمزه بن‌لادن حکایت دارند، از ادعاهای مربوط به زنده بودن او قوی‌تر به نظر می‌رسند.

هدف از گنجاندن حمزه در این ویدیو چه می‌تواند باشد؟

به گفته عبدالسید، پژوهشگر، یکی از هدف‌های گنجاندن این تصاویر از حمزه بن‌لادن در ویدیو می‌تواند بسیج نسل جدید یا هواداران جوان القاعده باشد. به باور او، از این طریق همچنین این پیام منتقل می‌شود که القاعده همچنان به افکار و میراث ایدئولوژیک اسامه بن‌لادن پایبند است و برای این منظور، پسر او به عنوان یک چهره نمادین مطرح شده است.

احسان‌الله تیپو نیز با عبدالسید هم‌ نظر است و می‌گوید هدف از این کار، تشویق نسل جوان و انتقال این پیام است که رهبران این گروه از مرگ، فداکاری، کشته شدن یا از دست دادن فرزندان خود هراسی ندارند. به گفته او، در واقع آنها تلاش می‌کنند به مخاطبان خود روحیه و انگیزه بدهند و این اقدام نیز در همین چارچوب صورت گرفته است.

احسان‌الله تیپو می‌گوید این رویکرد در میان گروه‌های جهادی سابقه‌ای طولانی دارد. آنها می‌خواهند این تصور را ایجاد کنند که فقط با دیگران نمی‌جنگند و آنها را نمی‌کشند، بلکه رهبران خودشان نیز جان می‌دهند و فرزندانشان نیز کشته می‌شوند. به این ترتیب می‌کوشند میزان تعهد و پایبندی خود را در مقایسه با نیروهای نظامی سنتی برجسته کنند.

او می‌گوید: «از نگاه آنها این تصور وجود دارد که رهبران از بدنه جنگجویان جدا هستند بنابراین گروه‌های جهادی برای پاسخ به این تصور، دست به چنین تبلیغاتی می‌زنند.»

سارا هارموش، کارشناس مسائل دفاعی و مقابله با تروریسم و مدیر اجرایی «اچ ناین»، معتقد است که صرف‌ نظر از اینکه حمزه زنده است یا نه، القاعده در این ویدیو از او در نقش یک حلقه ارتباطی استفاده کرده است.

او در شبکه ایکس نوشت که در این ویدیو، از یک سو دیدگاه‌های ایدئولوژیک و راهبردی سیف‌العدل مطرح می‌شود و از سوی دیگر نام و میراث نمادین خانواده بن‌لادن در کانون توجه قرار می‌گیرد. همچنین در این ویدیو برای جذب نیروهای جدید نیز فراخوان داده شده است.

سارا هارموش می‌گوید این پیام در بیست‌وپنجمین سالگرد حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱، به نظر می‌رسد جوانانی را مخاطب قرار داده باشد که پس از آن حملات متولد شده‌اند. او می‌افزاید که این ویدیو با عنوان «بخش اول» منتشر شده و این موضوع نشان می‌دهد که احتمالاً قسمت‌های بیشتری از این مجموعه نیز منتشر خواهد شد.

سیف‌العدل؛ ابهام درباره جایگاه رهبر احتمالی القاعده همچنان ادامه دارد

درباره جایگاه سیف‌العدل نیز همچنان ابهام وجود دارد.

سیف‌العدل از اعضای ارشد القاعده است و گفته می‌شود از زمان کشته شدن احتمالی ایمن الظواهری در سال ۲۰۲۲، رهبری این سازمان را بر عهده داشته است.

در ویدیوی تبلیغاتی اخیر القاعده، از او تنها با عنوان «شیخ» یاد شده و چندین نقل‌ قول از کتابی از او ارائه شده است؛ کتابی که القاعده در سال ۲۰۲۳ و همزمان با بیست‌ودومین سالگرد حملات ۱۱ سپتامبر منتشر کرده بود.

با این حال، در این ویدیوی جدید هیچ نشانه‌ای وجود ندارد که او همچنان رهبر القاعده باشد و همچنین هیچ اطلاعاتی درباره محل حضور او ارائه نشده است.

حضور احتمالی سیف‌العدل در ایران سال‌هاست موضوع بحث و مناقشه بوده است.

گفتنی است سیف‌العدل، سرهنگ دوم پیشین نیروهای ویژه مصر، پیش از رفتن به افغانستان و پیوستن به القاعده، عضو گروه جهاد اسلامی مصر بود.

او بعدها به عضویت کمیته نظامی القاعده درآمد و به تیم حفاظت اسامه بن‌لادن نیز پیوست. سیف‌العدل در فهرست «تحت تعقیب‌ترین افراد» اف‌بی‌آی قرار دارد و آمریکا او را به دلیل نقش احتمالی‌اش در بمب‌گذاری‌های همزمان سال ۱۹۹۸ در سفارتخانه‌های آمریکا در دارالسلام تانزانیا و نایروبی کنیا تحت تعقیب قرار داده است.

هویت او نیز سال‌ها موضوع بحث بوده است. برای مدتی تصور می‌شد که او همان محمد ابراهیم مکاوی، جهادی مصری، است اما بعدها اطلاعاتی منتشر شد و همچنین در کتابی از ابومحمد المصری، از رهبران القاعده، ادعا شد که سیف‌العدل و محمد مکاوی دو فرد متفاوت هستند.

تا سال ۲۰۲۰، سیف‌العدل تنها معاون شناخته‌شده ایمن الظواهری بود که گفته می‌شد همچنان زنده است.

بر اساس پژوهشی از بی‌بی‌سی مانیتورینگ، محافل جهادی، تحلیلگران و نهادهای اطلاعاتی، سیف‌العدل را رهبر غیررسمی القاعده می‌دانند. با این حال، این سازمان نه مرگ ایمن الظواهری را به طور رسمی تأیید کرده و نه رهبر جدیدی را معرفی کرده است؛ ابهامی که همچنان پرسش‌ها درباره رهبری مرکزی القاعده را زنده نگه داشته است.

به گفته عبدالسید، پس از کشته شدن ایمن الظواهری در سال ۲۰۲۲، نوشته‌ها و پیام‌های سیف‌العدل در رسانه‌های رسمی القاعده جایگاه ویژه‌ای پیدا کرده‌اند. به گفته او، دیدگاه‌های سیف‌العدل درباره موضوعات مهمی مانند جنگ اسرائیل و حماس در غزه یا راهبردهای نظامی جهادی‌ها، به طور مداوم منتشر می‌شوند.

او می‌گوید این میزان توجه از این جهت قابل توجه است که پیش از این، در رسانه‌های مرکزی القاعده چنین جایگاهی عمدتا در اختیار رهبرانی مانند اسامه بن‌لادن و سپس ایمن الظواهری بود.

به گفته عبدالسید، در این ویدیو نیز به راهبرد جهادی سیف‌العدل توجه زیادی شده است. او می‌گوید: «همه اینها ادامه همان نشانه‌هایی است که حاکی از آن است که شاید او پس از ایمن الظواهری به رهبری القاعده رسیده باشد.»

او می‌گوید اگر به سابقه سیف‌العدل در القاعده نگاه کنیم، او همواره شخصیتی مرموز بوده که در عین سخت‌گیری و نفوذ قابل توجه، از رسانه‌ها دوری کرده است.

احسان‌الله تیپو می‌گوید تا آنجا که به سیف‌العدل مربوط می‌شود، القاعده تاکنون کشته شدن ایمن الظواهری در ژوئیه ۲۰۲۲ در کابل را به طور رسمی تائید نکرده است.

به گفته او، دلیل اصلی این موضوع فشاری است که بر طالبان افغانستان وارد می‌شود. اگر القاعده مرگ ایمن الظواهری را بپذیرد، به این معنا خواهد بود که او در افغانستان حضور داشته است. طالبان افغانستان همواره بر این موضع پافشاری کرده‌اند که ایمن الظواهری در افغانستان حضور نداشته است. به همین دلیل القاعده تاکنون مرگ او را به طور رسمی اعلام نکرده است.

او می‌گوید: «اگر القاعده مرگ ایمن الظواهری را تائید نکند، در آن صورت نمی‌تواند سیف‌العدل را نیز به طور رسمی به عنوان رهبر جدید القاعده معرفی کند. به همین دلیل، ناظران بین‌المللی و کارشناسانی که فعالیت‌های القاعده را دنبال می‌کنند، گاه از سیف‌العدل به عنوان رهبر غیررسمی القاعده یاد می‌کنند.»

راهبرد القاعده در کنار هم قرار دادن حمزه و سیف‌العدل در یک ویدیو

به گفته احسان‌الله تیپو، القاعده تلاش می‌کند نشان دهد سنتی که با اسامه بن‌لادن آغاز شد، همراه با میراث و تداوم آن، اکنون به سیف‌العدل رسیده است.

او می‌گوید: «سیف‌العدل بیش از هر چیز به عنوان یک طراح راهبردهای نظامی در القاعده شناخته می‌شود. به همین دلیل، محور سخنان او همواره بر راهبردهای نظامی و برنامه‌ریزی عملیاتی متمرکز بوده است. از نظر ایدئولوژیک، او به اندازه حوزه‌های نظامی و عملیاتی چهره برجسته‌ای محسوب نمی‌شود.»

به گفته سارا هارموش، نکته محوری این ویدیو در واقع ارائه سیف‌العدل و حمزه بن‌لادن در قالبی مکمل یکدیگر است. به گفته او، سیف‌العدل که رهبر عملی یا «دفاکتو» القاعده تلقی می‌شود، مطابق شیوه همیشگی خود که مبتنی بر حضور در پشت صحنه است، در این ویدیو ظاهر نمی‌شود، اما نقل‌قول‌هایی از کتاب او، پایه اصلی استدلال مطرح‌شده در سراسر ویدیو را تشکیل می‌دهد.

سارا هارموش می‌گوید سیف‌العدل جهت‌گیری راهبردی و ایدئولوژیک سازمان را فراهم می‌کند، در حالی که حمزه بن‌لادن نماینده نام و میراث نمادین خانواده بن‌لادن است.

او در شبکه ایکس نوشت: «به این ترتیب می‌توان گفت ایدئولوژی‌ که در سطح رهبری تدوین شده، با صدای پسر بنیان‌گذار القاعده ارائه می‌شود.»

به گفته برخی ناظران، این ویدیو در زمانی منتشر شده که جنبش جهانی جهادی درگیر بحث‌های داخلی درباره آینده خود است.

مینا لامی، کارشناس مسائل جهادی در بی‌بی‌سی مانیتورینگ، می‌گوید در سال‌های اخیر در برخی محافل افراط‌گرا این بحث مطرح بوده که آیا به جای الگوی سنتی «جهاد جهانی» القاعده، الگوهای محلی‌تر و عملگرایانه‌تری مانند طالبان یا هیئت تحریر شام در سوریه می‌توانند مسیر موفق‌تری باشند.

در چنین فضایی، ارائه مشترک حمزه بن‌لادن و سیف‌العدل را می‌توان تلاشی از سوی القاعده برای برجسته کردن هویت تاریخی و تداوم ایدئولوژیک خود نیز دانست.

به گفته احسان‌الله تیپو، نکته مهم دیگر آن است که در این ویدیو هیچ تصویر یا ویدیوی جدیدی از سیف‌العدل منتشر نشده است. تمامی تصاویر استفاده‌شده قدیمی هستند. برخی از آنها در کنار اسامه بن‌لادن گرفته شده‌اند و برخی دیگر تصاویری هستند که گفته می‌شود از طریق منابع اطلاعاتی غربی از ایران منتشر شده‌اند.

او می‌گوید القاعده به طور سنتی رهبران خود را در رسانه‌ها نمایش می‌داده است، اما در مورد سیف‌العدل تاکنون رویکرد متفاوتی در پیش گرفته و او را در پس‌زمینه نگه داشته است.

او افزود: «یکی از دلایل ممکن است این باشد که هنوز به طور رسمی به عنوان امیر سازمان منصوب نشده است. اگر این انتصاب به شکل رسمی انجام شود، به احتمال زیاد القاعده او را به صورت علنی نیز به هوادارانش معرفی خواهد کرد.»