نگرانی از اینترنت محدود همزمان با حمله تندروها به دولت پزشکیان؛ «زمینه آشوب داخلی را فراهم می‌کند»

در حالی که دسترسی به اینترنت در ایران پس از سه ماه قطعی کامل تا حد زیادی برقرار شده است، اختلاف در میان مقام‌های جمهوری اسلامی بر سر بازگشت آن به وضعیت عادی و فیلترینگ شدید، این نگرانی را ایجاد کرده که ممکن است اینترنت ایران با اختلالات همراه باشد و به شکل ناپایدار باقی بماند.

نت‌بلاکس، نهاد ناظر بر دسترسی اینترنت در جهان گفته است در حالی که اکنون اتصال تا حد زیادی برقرار شده است، اما معیارها نشان می‌دهد که کاربران هنوز با فیلترینگ شدید «مشابه دوره موقت بین اعتراضات ژانویه و شروع جنگ» مواجه هستند.

اشاره این نهاد به بعد از اعتراضات دی ماه است که برای مدت کوتاهی دسترسی به اینترنت برقرار شده بود.

در پی قطع اینترنت از زمان شروع جنگ آمریکا و اسرائیل علیه در ایران در اسفندماه سال گذشته، مسعود پزشکیان «ستاد ساماندهی و راهبردی فضای مجازی» را برای بررسی بازگشت اینترنت بین‌الملل تشکیل داد.

تصمیم این ستاد برای اتصال مجدد اینترنت با واکنش تند مخالفان روبرو شده است.

از جمله دیوان عدالت اداری در ایران دستوری صادر کرد که بر اساس آن، ابلاغیه رئیس‌جمهور ایران برای اتصال مجدد اینترنت را «غیرقابل اجرا» اعلام کرد.

دیوان عدالت اداری در دستور موقت خود، تشکیل «ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی کشور» را غیرقانونی ارزیابی کرد و گفت تا زمان بررسی نهایی موضوع، دستورات و تصمیم‌های این ستاد نیز قابل اجرا نیست.

دیوان عدالت اداری از مراجع قضایی در ایران است که افراد می توانند از تصمیم‌های دولت یا ماموران دولتی به آنجا شکایت کنند.

امروز (پنجشنبه، هفتم خرداد) احمد راستینه،‌ سخنگوی کمیسیون فرهنگی مجلس ایران بازگشایی اینترنت را «خلاف قانون» خواند و گفت که برخی از ماموریت‌ها و شرح وظایف این ستاد با ماموریت‌ها و شرح وظایف شورای عالی فضای مجازی «تداخل» دارد.

او افزود که رای دیوان عدالت اداری در توقف فعالیت این ستاد از نظر حقوقی «درست و دقیق» است.

پس از آن دیوان عدالت اداری اعلام کرد که «در پی شکایت‌هایی با درخواست ابطال سند ایجاد این ستاد، هیئت تخصصی صنایع و بازرگانی با احراز فوریت موضوع، دستور توقف اجرای مصوبه را تا زمان رسیدگی نهایی صادر کرده است.»

همچنین رضا تقی‌پور، عضو شورای عالی فضای مجازی از مخالفان تشکیل این ستاد بوده است در توضیح موضع خود گفت که هرگز موافق قطع اینترنت نبوده، اما در عین حال «آن بخش ناامن و جاسوسی آن که مورد استفاده عملیات تروریستی ترکیبی قرار گرفته و می‌گیرد باید کنترل و با آن مقابله شود.»

پیش از این نیز مخالفت‌هایی با اتصال دوباره اینترنت از سوی برخی چهره‌ها مطرح شده بود.

از جمله علیرضا سلیمی، عضو هیئت‌رئیسه مجلس ایران، از چهره‌های اصولگرا تشکیل این ستاد را «نوعی ساختار موازی در حوزه حکمرانی فضای مجازی» توصیف کرد.

بیژن نوباوه، دیگر نماینده مجلس ایران، ایجاد ستاد جدید را «مخدوش‌کننده انسجام برای پایان دادن به پراکندگی نهادها و و تمرکز تصمیم‌گیری یک مرجع واحد» خواند.

حمید رسایی، نماینده تهران هم واکنش شدیدی به تصمیم اتصال دوباره اینترنت نشان داد و در کانال تلگرامی خود ادعا کرد که اینستاگرام و تلگرام «ابزار پروژه‌های براندازانه هستند.»

او نیز با ابراز مخالفت نسبت به «ستاد ساماندهی و راهبری فضای مجازی» آن را نهادی خواند که «در زمین دشمن بازی می‌کند و زمینه آشوب داخلی را فراهم می‌سازد.»

اخیرا اظهارات محمدرضا شهبازی، مجری صداوسیما در مورد انتقادها از محدودیت اینترنت نیز با واکنش گسترده روبرو شد.

او گفته بود: «اگر اینترنت اینقدر برایتان مهم است، بروید افغانستان و سوریه زندگی کنید و عشق و صفا کنید.»

در عین حال علی ربیعی، دستیار اجتماعی رئیس‌جمهور ایران از تصمیم اخیر دولت دفاع کرده و آن را اقدامی در راستای تامین امنیت و کاهش شکاف حاکمیت و جامعه توصیف کرده است.

او در پستی در ایکس با انتقاد از برنامه‌های رسانه‌های ملی، نوشته است که تصمیم آقای پزشکیان در این مورد «امنیت‌سازترین تصمیم ممکن» بوده است.

محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور نیز اخیرا محدودیت اینترنت را مانعی برای توسعه علمی و کسب‌وکارهای دیجیتال دانست و خواستار پایان دادن به آن شد.

کامبیز نوروزی، حقوقدان نیز با انتقاد از دستور موقت دیوان عدالت اداری برای توقف بازگشایی اینترنت، آن را «شتابزده و بدون داشتن استدلال حقوقی روشن» دانست.

او به «رویداد ۲۴» گفت که در متن تصمیم دیوان فقط گفته شده است که ادامه فعالیت می‌تواند «موجب زیان‌های متعذر و متعسر» شود، اما مشخص نشده این زیان‌ها دقیقا چیست.

آقای نوروزی گفت: «در میان اسامی شاکیان، افرادی دیده می‌شوند که سال‌ها از طرفداران پروپاقرص فیلترینگ بوده‌اند. دیوان تا امروز سیاسی نبود، اما این دستور موقت از سنت مطلوب دیوان پیروی نکرده است.»

به‌رغم اختلافات، اینترنت بین‌المللی در ایران از دو روز پیش، برای کابران فعال شده است و داده‌های شرکت کنتیک نشان می‌دهد که حجم ترافیک اینترنت بین‌الملل، تا ساعت ۷ و نیم صبح امروز (پنجشنبه) به ۵۳ درصد حجم پیش از اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ رسیده است.

در عین حال کاربران زیادی در ایران ابراز نگرانی کرده‌اند که اختلافات میان جناح‌های سیاسی داخل بر سر اتصال اینترنت و حمله تندروها به دولت ممکن است باعث ادامه محدودیت‌های شدید در دسترسی مردم شود و هرگز به وضعیت عادی برنگردد.