اینترنت پرو؛ احساسات متناقض کاربران و جا خالی دادن مسئولان

بیش از ۷۰ روز است که اینترنت جهانی در ایران قطع شده و هزینه‌های بسیاری بر اقتصاد اشخاص و کشور بر جا گذاشته است. در روزهای اخیر صداهای بیشتر از کاربران اینترنت در ایران شنیده می‌شود و به نظر می‌رسد تعداد بیشتری توانسته‌اند به اینترنت جهانی وصل شوند.

در واقع پس از اعتراضات دی ۱۴۰۴ و سپس جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، دسترسی به اینترنت جهانی به طور کامل قطع شد. اما تعداد اندکی افراد دارای سیم‌کارت بااصطلاح «سفید» به اینترنت دسترسی داشته‌اند.

با معرفی اینترنتی به نام «پرو» که به آن اینترنت «کسب‌وکار» هم گفته می‌شود، در یکی دو هفته‌ اخیر، کاربران بیشتری به اینترنت جهانی وصل شده‌اند.

بر اساس گزارش‌ها تعدادی از کاربران با پرداخت مبلغ «۴۰ هزار تومان به ازای هر گیگ» از اپراتور‌ها خدمات اینترنتی موسوم به «اینترنت پرو» خریده‌اند و تعدادی هم گفته می‌شود که با فیلترشکن‌های گران‌تر به اینترنت جهانی وصل شده‌اند.

همزمان گزارش‌های متعددی از تهدید و دستگیری افرادی که با استارلینک یا فیلترشکن‌های دیگر به اینترنت جهانی وصل شده‌اند وجود دارد.

یک کارشناس آی‌تی به بی‌بی‌سی گفت: «در شرایطی که دسترسی به سایت‌های داخلی ایران، برای آی‌پی‌های خارجی محدود است، دسترسی استارلینک باز است. اما همین یکی از راه‌های شناسایی افرادی است که اینترنت دارند.» به گفته او، فضای امنیتی و گشتن خانه‌ها برای یافتن استارلینک همچنان ادامه دارد.

کاربرانی که از سر «ناچاری» اینترنت پرو می‌خرند

تعدادی از کاربران که پس از مدت‌ها به شبکه‌های اجتماعی متصل شده‌اند، از آنچه در دوران اعتراضات و جنگ بر آنها گذشته می‌گویند.

بعضی‌ها تازه توانسته‌اند تصاویر خانه یا محل‌ کارشان که تخریب شده را به اشتراک بگذارند. بعضی‌ها هم از خشم و استیصالی می‌گویند که مردم زیر بمباران داشته‌اند و حالا باید وضعیت اقتصادی و امنیتی‌تر شدن فضا را تحمل کنند؛ در حالی که فکر می‌کنند آنها که در خارج از کشور صدایی داشتند، به این شرایط فکر نکرده اند.

آنها که با اینترنت پرو وصل‌اند، از احساسات متناقضی می‌گویند که با آنها دست به گریبانند.

تعدادی از این کاربران نوشته‌اند که «طبقاتی‌سازی» اینترنت را قبول ندارد. یکی از آنها نوشته است که «خیلی‌ها چاره‌ای جز پرداخت هزینه گران کانفیگ» و خرید اینترنت «مثقالی» ندارند.

کاربر دیگری نوشت که وقتی برای پسرش یک گیگ اینترنت خرید، او با بغض تشکر کرده و گفت که «تو بهترین مادر دنیا هستی»، اما افزود که خودش «احساس بسیار بدی دارد که فرزندش را در ایران به دنیا آورده است.»

کاربر دیگری آرزو کرده است که طرح اینترنت طبقاتی «مانند موارد مشابه به نتیجه‌ای متضاد به هدف مدنظرش برسد.»

یکی دیگر از کاربران هم در مخالفت با فروش اینترنت پرو، نوشته است که «اینترنت سنگر مهمی است. پذیرفتن اینترنت طبقاتی یعنی تسلیم در برابر کلی سرکوب و خفقانی که در راه است».

اینترنتی که کسی مسئولیتش را نمی‌پذیرد

دولت ایران تاکید دارد که اینترنت طبقاتی مبنای قانونی ندارد و در دستور کار دولت نیست. این در حالی‌است که وزیر ارتباطات و سخنگوی دولت مسعود پزشکیان، از اینکه اینترنت پرو با مصوبه شورای عالی امنیت ملی واگذار شده می‌گویند. در جدیدترین اظهارات مقام‌های دولتی،

ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، در حاشیه مراسمی با عنوان «امین ایران» که روز دوشنبه ۲۱ اردیبهشت برگزار شد، از تخلف در واگذاری اینترنت پرو گفت: «در فرآیند واگذاری اینترنت پرو یا همان اینترنت کسب‌وکارها، جاهایی از مسیر تدوین‌شده و مصوبه فاصله گرفته شد. هم سازمان تنظیم مقررات ارتباطات و رادیویی (سازمان تنظیم مقررات) عملاً تذکرات لازم را داد و هم از آن طرف قوه قضاییه به موضوع ورود کرد.»

فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، هم امروز ۲۲ اردیبهشت گفت: «رئیس‌جمهور پی‌گیر حقوق مردم است... در شرایطی که رئیس‌جمهور آمریکا اعلام می‌کند آتش‌بس به تنفس مصنوعی وصل است، کشور در جنگ است و ویژگی جنگ، امنیت مردم است. پس از جنگ، اینترنت به حالت عادی برمی‌گردد.»

این در حالی‌است که احسان چیت‌ساز، معاون وزیر ارتباطات ایران، ۱۹ اردیبهشت گفت: «با هرگونه اینترنت که تفاوت بین مردم ایجاد می‌کند، ازجمله اینترنت پرو مخالفیم. احساس تبعیض بنیان‌های اجتماعی جامعه را از بین می‌برد.»

محمد حافظ حکمی، که امروز حکم معاونت فناوری، نوآوری و امور بین‌الملل را گرفت، ۱۱ اردیبهشت، در سمت مشاور وزیر ارتباطات، در مصاحبه‌ای با تلویزیون ایران گفت: «این طرح نه طرح وزارت ارتباطات بوده نه وزارت ارتباطات مجوزی در این زمینه صادر کرده بوده و اساسا مجوزی که پیگیران این طرح گرفته بودند صرفا مربوط به کسب و کارها بوده که در شرایط بحران بتوانند پایداری خدمت‌رسانی خودشان داشته باشند.»

عوض حیدرپور، فعال سیاسی اصولگرا، در گفت‌وگو با خبرگزاری ایلنا به اینکه مشخص نیست درآمد اینترنت پرو کجا می‌رود انتقاد کرد: «اگر بناست مردم پول بدهند این را دولت رسما اعلام کند که به افرادی مانند استاد دانشگاه، مهندسین و اصناف اینترنت می‌دهیم. هزینه آن را هم اعلام کنند و به حساب خزانه پرداخت شود، نه اینکه اصلاً مشخص نباشد که این هزینه به چه کسی پرداخت می‌شود، بعد هم اینترنت را که می‌خرند معلوم نیست وصل می‌شود یا نمی‌شود.»

جلال رشیدی کوچی، نماینده سابق مجلس، ۱۸ اردیبهشت در گفت‌وگو با نود اقتصادی تلاش کرد «ابهام ویژه» این تصمیم را تشریح کند. او گفت: «رئيس جمهور و رئیس مجلس اعلام می‌کنند مخالف‌اند و رئیس قوه قضائیه هم اعلام می‌کند به این تصمیم نادرست ورود و بررسی می‌کند.»

اشاره آقای رشیدی کوچی به اظهارات غلامحسین محسنی اژه‌ای، رئیس قوه قضاییه در هفتم اردیبهشت، درباره تخلفات مربوط به خط‌های سفید یا اینترنت پرو است. او۲۱ اردیبهشت هم گفت: «اگر خط سفید و اینترنت پرو موضوع درستی است آن را تبیین کنیم؛ اگر تخلف است برخورد قانونی شود.»

در همین راستا، خبرآنلاین ۱۶ اردیبهشت، برای مطلبی که درباره اینترنت پرو نوشت تیتر زد: «اینترنتی که دستوردهنده و تصویب کننده‌اش مشخص نیست، اما گیرنده پول آن مشخص است!»

در این میان، تعدادی از کاربران شبکه‌های اجتماعی، مهدی اخوان، مدیرعامل همراه اول، را مورد انتقاد قرار می‌دهند. از جمله مهدی بستانچی، فعال صنعتی، که ۱۰ اردیبهشت در شبکه ایکس نوشت: «‌دیروز کسی زنگ زد و گفت ۶۰ میلیون تومان بده اینترنت‌پرو برایت فعال کنم! آقای اخوان مدیرعامل همراه اول! شما مسئول این بازار سیاه و اینترنت طبقاتی ننگین هستید، شما بزرگترین اپراتور منطقه را به سطح بزرگترین VPN فروش تنزل دادید.»

حالا با این امکان دسترسی کاربران به اینترنت با پرداخت پول بیشتر، این پرسش مطرح شده که اگر دلیل قطع شدن اینترنت «تهدید در زمان جنگ» است، پس فروش اینترنت چه معنایی دارد؟