Iran yakangishije gufunga izindi nzira z'ubucuruzi mu gihe Amerika yagabye ibindi bitero

Umugabo ufite imbunda wo mu mutwe wa Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) arimo kugenzura agace karimo abari mu kiriyo cy’uwahoze ari Umutegetsi w’Ikirenga wa Iran Ayatollah Ali Khamenei n’umuryango we, i Tehran, muri Iran, ku itariki ya 6 Nyakanga (7) mu mwaka wa 2026.

Ahavuye isanamu, Getty Images

Insiguro y'isanamu, Igitangazamakuru cya leta ya Iran cyatangaje ko ingabo z'icyo gihugu zagabye ibindi bitero ku hantu hari ibikorwa by'Amerika
    • Umwanditsi, Ella Kipling
  • Yatangajwe
  • Igihe co gusoma: iminota 3

Iran yakangishije gufunga izindi nzira z'ubucuruzi zo mu karere, mu gihe Amerika yagabye ibindi bitero ku hantu hari ibikorwa bya gisirikare.

Umutwe wihariye wo mu ngabo za Iran witwa Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) wavuze ko Umuhora wa Hormuz uzakomeza gufungwa kugeza Amerika iretse "ibikorwa by'ubushotoranyi". Wanakangishije gufunga indi miyoboro y'ibikomoka kuri peteroli n'iya gaze yo muri ako karere ikoreshwa mu kubyohereza mu mahanga.

Uko kuburira kubaye mu gihe bumwe mu buyobozi bukuru bw'ingabo z'Amerika (CENTCOM) bwavuze ko mu gitondo cyo kuri uyu wa gatatu bwagabye ibitero bya 'drone', ibyo mu kirere n'ibyo mu mazi kuri Iran, nyuma y'ikindi gikorwa cya gisirikare cyo mu ijoro ryacyeye cyamaze amasaha arindwi.

Imirwano mishya hagati y'Amerika na Iran yo muri iyi minsi ya vuba aha ishize yashimangiye agaciro gakomeye uwo Muhora ufite mu bukungu bw'isi.

Ibyo bitero bishya byanateje itumbagira ry'ibiciro by'ibikomoka kuri peteroli, mu gihe ingendo z'amato y'imizigo anyura muri uwo muhora w'ingenzi urebye zahagaze.

Mu itangazo yasohoye, CENTCOM yavuze ko ibitero byo mu gitondo cyo kuri uyu wa gatatu "byashegeshe kurushaho ubushobozi bwa Iran bwo gutera amato y'ubucuruzi mu Muhora wa Hormuz".

Abategetsi bo muri CENTCOM bongeyeho ko icyiciro cy'ibitero cyamaze iminota 90 cyakoreshejwe mu kurasa ku bwirinzi bwo ku nkombe za Iran no ku bubiko bw'ibisasu bya misile zo mu bwoko bwa 'cruise' ndetse n'ahatererwa ibisasu ho ku kirwa cya Greater Tunb Island.

Ku wa kabiri, Perezida w'Amerika Donald Trump yasezeranyije ko mu cyumweru gitaha azarasa amateme n'ingomero z'amashanyarazi bya Iran niba icyo gihugu kidasubiye mu biganiro.

Skip podcast promotion and continue reading
WhatsApp channel ya BBC Gahuza

Amakuru ya BBC Gahuza ako kanya kuri WhatsApp yawe

Kanda hano ujyeho

End of podcast promotion

Mu kiganiro cyatangajwe ku wa kabiri nijoro cyitwa 'Special Report with Bret Baier' cyo kuri televiziyo Fox News yo muri Amerika, Trump yagize ati: "Ahantu h'ingufu [z'amashanyarazi] nzahabikira kuhikuza [kuhasorezaho] ariko amaherezo tuzarasa ibikorwa by'ingufu."

Uku gukaza imvugo kubaye nyuma yuko Trump avuze ko amafaranga angana na 20% by'agaciro k'umuzigo yari yakangishije kwishyuza mu Muhora wa Hormuz azasimbuzwa amasezerano "manini cyane" y'ubucuruzi n'ishoramari azagirana n'ibihugu byo mu Kigobe cy'Abarabu.

Ikangisha ryabanje rya Trump ryo kurasa ibikorwa-remezo bya gisivile bya Iran, yabikangishije muri Mata (4), icyo gihe ryamaganwe n'umukuru w'ishami rya ONU ryita ku burenganzira bwa muntu, Volker Türk, wavuze ati: "Mu mategeko mpuzamahanga, gutera ku bushake abasivile n'ibikorwa-remezo bya gisivile ni icyaha cyo mu ntambara."

Uko kongera guhagarika urujya n'uruza ku byambu bya Iran kwashyizweho n'Amerika ku mugoroba wo ku wa kabiri, ibyo bikaba bibuza amato kunyura muri uwo muhora ajya cyangwa ava ku byambu bya Iran no mu turere two ku nkombe twa Iran.

Mbere, uko guhagarika urwo rujya n'uruza kwari kwakuweho, bijyanye n'amasezerano ibihugu byombi byagiranye mu kwezi gushize – azwi nk'amasezerano y'ubwumvikane (memorandum of understanding) – yari agamije kurangiza iyi ntambara yatangiye ku itariki ya 28 Gashyantare (2) uyu mwaka, ubwo Amerika na Israel byagabaga ibitero kuri Iran, na yo yihorera igaba ibitero ku nshuti z'Amerika zo mu karere.

Ariko ukutavuga rumwe kuri uwo muhora kwahindutse ingingo ikomeye yateje impaka.

Mu gusubiza kuri uko kongera kubuza urujya n'uruza muri uwo muhora kwakozwe n'Amerika, umutwe wa IRGC wa Iran waburiye Amerika ko ikwiye "kwitega ifungwa ry'izindi nzira zinyuramo ibikomoka kuri peteroli na gaze zikorera [zigaburira] inyungu za Leta Zunze Ubumwe [z'Amerika] n'inshuti zazo". Ntiwasobanuye inzira zishobora kwibasirwa.

Hagati aho, igitangazamakuru cya leta ya Iran cyatangaje ko ingabo z'icyo gihugu zagabye ibindi bitero ku hantu hakorerwa n'Amerika muri Jordan (Jordanie), Kuwait na Bahrain.

Inshuti z'Amerika na zo zavuze ko zasamye 'drone' na misile zoherejwe zivuye muri Iran.