'Reform wedi profi eu hunain fel llais cryf i gymunedau Cymru'

Mae Reform wedi profi eu hunain fel "llais cryf i'r cymunedau sydd wedi'u gadael ar ôl" yng Nghymru ers etholiad y Senedd ym mis Mai, yn ôl eu harweinydd yng Nghymru.

Wrth siarad ar drothwy cynhadledd Reform UK, mae Dan Thomas yn dweud bod ei blaid wedi profi eu bod yn ddewis credadwy i Gymru yn ystod y pedwar mis diwethaf.

Dywedodd Thomas y byddai'r blaid nawr yn gwthio am rôl fwy amlwg i Gymru yn ymchwiliad annibynnol y Deyrnas Unedig i gam-drin rhywiol ar blant gan gangiau.

Enillodd Reform 34 o'r 96 sedd yn y Senedd yn etholiad mis Mai, gan olygu mai nhw yw'r wrthblaid swyddogol i lywodraeth Plaid Cymru ym Mae Caerdydd.

Wrth i gynhadledd Reform UK gael ei chynnal yn Birmingham rhwng 3 a 5 Medi, mae Thomas wedi beirniadu llywodraeth Plaid Cymru am fethu, hyd yn hyn, â chael cefnogaeth i'w chyllideb atodol yn y Senedd.

Fe bleidleisiodd Reform yn erbyn y llywodraeth yn y bleidlais ym mis Gorffennaf am fethu â chwrdd â'i "llinellau coch" ar faterion fel torri gwariant tramor.

Dywedodd Thomas fod Reform, ar y llaw arall, wedi dangos eu bod "yn gallu adeiladu consensws yn y Senedd, ac y gallwn roi llais i'r rhai heb lais".

"Yn y cyfamser, mae Plaid Cymru wedi methu â sicrhau cefnogaeth i'w mesurau ariannol ym Mae Caerdydd.

"Os bydd y duedd honno'n parhau, mae'n anodd gweld sut y bydd y llywodraeth yma ym Mae Caerdydd yn llwyddo i bara'r tymor Seneddol."

Dywedodd y byddai Reform, mewn sefyllfa o'r fath, yn "barod i gymryd yr awenau a llywodraethu er budd Cymru".

Mae disgwyl i Thomas ddefnyddio ei araith yn y gynhadledd ddydd Gwener i gyfeirio at record ei blaid ei hun ers mis Mai, lle maen nhw wedi ennill cefnogaeth i dri chynnig yn y Senedd - ar TB mewn gwartheg, amddiffyniad cyfreithiol i'r rhai sy'n gadael gofal, a chofrestr o lobïwyr yng Nghymru.

Bydd Thomas hefyd yn cyhoeddi bod grŵp Reform yn y Bae yn bwriadu cyflwyno cynnig yn ystod wythnos gyntaf y tymor Seneddol newydd i alw am rôl fwy blaenllaw i Gymru yn Ymchwiliad Annibynnol y Deyrnas Unedig i Gangiau Grŵmio, a chymell pleidiau eraill y Senedd i "gefnogi ein galwad am weithredu".

Yn 2025 bu'r Ceidwadwyr yn arwain galwadau yn y Senedd am ymchwiliad penodol i gangiau grŵmio yng Nghymru, gan arwain at gytundeb trawsbleidiol y dylai Llywodraeth Cymru ystyried ymchwiliad annibynnol yng Nghymru i gam-drin rhywiol ar blant gan gangiau.

Ar drothwy'r gynhadledd daeth y newyddion bod dau swyddog Reform UK - Dan Jukes a James Orr - wedi ymddiswyddo wedi i fideos gael eu cyhoeddi oedd yn ymddangos pe bai'r ddau yn ceisio sicrhau nawdd gan rywun roedden nhw'n credu oedd yn rhoddwr o dramor.

Mae cyfraith etholiadol yn gwahardd pleidiau gwleidyddol yn y DU rhag derbyn cyfraniadau ariannol gan bobl sydd ddim yn gymwys i bleidleisio yma.

Cafodd y fideos cudd eu recordio gan Verbatim Investigations a'u darlledu gan Channel 4 News.

Mae Reform UK yn gwadu gwneud unrhyw beth o'i le, gan ddweud bod y fideos yn enghraifft o "entrapment". Mae'r blaid wedi lansio ymchwiliad.

Yn ymateb i'r datblygiadau hynny, dywedodd Dan Thomas ei fod yn enghraifft arall o'r "wasg adain chwith" yn ceisio taflu baw ar y blaid.

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.