Lowri Morgan: 'Y gwersi dwi wedi dysgu drwy redeg'

"Dwi nawr yn 52 oed a dwi'n teimlo'n gryf 'mod i ishe profi i fy hun mod i'n gallu cystadlu ochr yn ochr â menywod proffesiynol sy' hanner fy oedran i."

Un o'n rhedwyr Ultra mwyaf llwyddiannus yng Nghymru yw'r athletwraig Lowri Morgan, sy' wrth ei bodd fod mwy o fenywod Cymreig yn cymryd rhan mewn rasys dros bellter hir erbyn hyn.

Bu Lowri'n rhannu ei hangerdd am redeg gyda Cymru Fyw a'n sôn am fuddiannau'r gamp i fenywod o ran iechyd meddwl a chorfforol a pham fod menywod yn rhagori dros bellteroedd hir.

Mae Lowri, sy' newydd ddod yn gyntaf yn ras Ultra y Fro (yn y categori menywod), yn dweud mai mwynhau yw'r peth pwysig: "Does dim cyfrinach i redeg – mae fe jest yn lot o waith caled, lot o waith paratoi ond mae'n rhaid bod chi'n mwynhau beth chi'n neud.

"Os chi ddim yn mwynhau e byddwch chi ddim yn cyrraedd y llinell derfyn.

"Fel rhywun sy'n rasio dwi wedi gweld pobl yn dechrau rasys sy' jest ishe galw eu hunain yn redwyr Ultra. Dyw hynny ddim yn ddigon. Y ffordd dwi'n disgrifio rhedeg ras Ultra yw fod e'n rollercoaster o emosiynau.

"Ar un llaw gallwch chi feddwl mai dyma'r peth gorau a ry' chi yn un gyda'ch enaid. Wedyn 'newch chi fwrw wal anweledig a'r peth nesa' chi'n teimlo bob cam a chi'n cwestiynu pam chi'n neud e.

"Dyna pam mae'n rhaid i chi fod yn onest gyda'ch hun – maen rhaid i'ch reswm chi am redeg fod yn gryf."

I Lowri, sy' wedi cwblhau rai o rasys Ultra mwya' heriol y byd gan gynnwys ras y 6633 Ultra yn yr Arctig ac hefyd cyflwyno rhaglenni fel Ralïo+ a Ras yn erbyn Amser ar S4C, mae ei chymelliant hi i redeg yn newid dros amser: "Dwi'n aml yn gwneud e oherwydd yr elusen, y gefnogaeth dwi'n cael o'r teulu, yr aberth maen nhw'n gorfod neud er mwyn i fi fynd mas i hyfforddi fel edrych ar ôl fy mab Gwilym pan dwi mas ar y mynyddoedd am bump y bore.

"Dwi'n teimlo bod fi'n freintiedig iawn yn cael y cyfle i neud hynny.

"A dwi'n neud e dros Gwilym hefyd. Mae mor bwysig iddo fe sylwi fod pobl gyffredin yn gallu neud y pethe mwya' anghyffredin – y pobl mwya' cyffredin sy'n gallu neud y pethe rhyfedda', os ti'n gweithio'n galed.

"Dwi'n credu'n gryf mai un bywyd ni'n cael a dwi wedi cael y cyfle 'ma i fyw bywyd llawn antur a dwi ddim ishe methu ar y cyfle yna."

Pan gychwynodd Lowri redeg eto ar ôl anaf ar ei phen-glin yn 18 oed mi ymunodd gyda chlwb rhedeg. Hi oedd yr unig fenyw yn y clwb – ond mae pethau wedi newid yn fawr yn y maes erbyn hyn, meddai: "Beth dwi'n gweld nawr a beth oedd ddim 'na pan o'n i'n rhedeg yn fy 20au yw mae 'da ti'r chwaeroliaeth ac mae grwpiau rhedeg sy' dim ond i fenywod.

"Allen i fynd ymlaen am yr hyn mae rhedeg wedi rhoi i fi tan fory, y gwersi dwi wedi dysgu drwy redeg sy' wedi helpu fi 'da bywyd fel cael amynedd, cymryd un cam ar ôl y llall.

"Mae'n rhoi hyder i fenywod hefyd."

Gyda pheth tystiolaeth fod menywod yn perfformio'n well na dynion dros bellteroedd Ultra, mae Lowri'n angerddol am ddawn menywod yn y maes: "Beth fydden i'n dweud yw bod y canran o fenywod sy'n dechrau ac yn gorffen ras Ultra yn dueddol o fod yn uwch na'r cyfran o ddynion.

"Dwi'n credu bod menywod yn dueddol o feddwl ac ymchwilio yn ofalus cyn gwneud y math yma o ras – ydy nhw'n gallu gadael teulu, ydy nhw'n gallu aberthu digon o amser i hyfforddi?

"Mae'r ffisioleg yn wahanol hefyd. Mae menywod yn gallu cymryd poen oherwydd ni'n cael misglwyf bob mis, ni'n gyfarwydd gyda phoen. Ni'n dueddol o ddygymod gyda phoen yn ystod y ras a delio gyda fe'n well."

Mae Lowri'n dueddol o godi am bump o'r gloch y bore i fynd i redeg. Erbyn hyn mae wedi rhedeg rasys ar draws y byd ond mae'n taeru taw Cymru yw'r lle gorau i redwyr: "Ar ddiwedd y dydd mae 'da ni feysydd chwarae gwyrdd ffantastig fan hyn.

"Mae rhedwyr profesiynol yn dweud 'you've got the best trails ever'. Ti'n gallu rhedeg ar yr arfordir a rhedeg yn y mynyddoedd o fewn cwpl o oriau. Ti ddim yn gallu profi hynna mewn lot o lefydd."

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.